روسپی‌گری در ايران٬ از جرم تا هنجار

پنج شنبه, ۲۳ام شهریور, ۱۳۹۱
اندازه قلم متن

«بيست و يک سال ام است. عاشق سکس ام. در سکس٬ همه کار می کنم. در منطقه فرمانيه٬ مکان هم دارم. قد ام ۱۷۰ سانت و وزن ام ۶۰ کيلوست. بدون مکان٬ شبی ۳۰ هزار تومان می گيرم٬ با مکان٬ ۵ هزار تومان گران تر است.»

اين ها را سحر٬ که خود را «جنده» معرفی می کند٬ در صفحه فيس بوک اش برای جلب مشتری نوشته است.

«جنده»٬ «روسپی»٬ «تن فروش»٬ «بدکاره» و ده ها معادل ديگر٬ کلماتی هستند که برای تعريف افرادی به کار می رود که از طريق ارايه خدمات جنسی٬ کسب درآمد می کنند. نوع استفاده از اين کلمات٬ که گاه در غالب فحش های عاميانه نيز به کار می روند٬ و تعريف آن ها در فرهنگ لغات٬ از بار منفی اين کلمات حکايت دارد. جا نيفتادن عبارت «کارگر جنسی» نيز می تواند دليلی باشد بر اين که کمتر کسی به اين فعاليت٬ به عنوان يک هنجار نگاه می کند.

البته نگاه مجرمانه داشتن به فعاليت اجتماعی کارگران جنسی٬ تنها مختص به ايران و فقط محدود به جامعه و بينندگان بيرونی نيست. شهرزاد پورعبداله٬ مشاور و روان درمانگر٬ که هشت سال به عنوان مددکار اجتماعی٬ با زنان روسپی (عنوانی که خودش ترجيح می دهد برای اين افراد به کار برده شود) در بلژيک کار کرده است٬ از نوع نگاه گروهی از آن ها به خودشان می گويد: «گروهی از روسپيان٬ تنها به اين دليل همچنان به اين کار تن داده بودند که ميان خانواده و دوستان٬ به عنوان روسپی شناخته شده بودند و به نظر خودشان٬ نمی توانستند وارد شغل ديگری شوند. کسی را هم می شناختم که به خاطر شغلش٬ از خودش بيزار بود و به همين خاطر نيز٬ اقدام به خودکشی کرد.»

خانم پورعبداله همچنين معتقد است نمی توان همه افراد روسپی را در يک سبد گذاشت و به يک روش٬ تحليل کرد: «علت انتخاب اين روش برای کسب درآمد٬ برای همه زنان٬ يکسان نيست. فقر و اعتياد(به الکل يا مواد مخدر) تنها يکی از دلايل گرايش افراد به روسپی گری است. گروهی به پول زياد حاصل از سکس٬ معتاد شده اند و برای گروهی نيز٬ روسپيگری٬ بعد از مدتی٬ عملی عادی شده است. عده ای تنها تا زمانی که شغل مناسبی پيدا نکنند در اين کار خواهند ماند و گروهی نيز از آن به عنوان نردبان اجتماعی استفاده می کنند: پول زياد٬ ظرف مدت زمان کوتاه. البته با افراد زيادی هم در ارتباط بوده ام که در کودکی مورد آزار جنسی قرار گرفته بوده اند.»

شايد عباراتی که افسانه٬ دانشجوی دانشگاه آزاد٬ در صفحه فيس بوک اش گذاشته٬ در مقايسه با نوع نگاه سحر٬ بخش ديگری از گستردگی طيف کارگران جنسی را نشان دهد:«علاقه مند به سکس هستم. ولی نه به اين خاطر که ذاتا جنده باشم. باور کنيد اين٬ تنها راهی بود که برای گذراندن زندگی توانستم پيدا کنم.»
در توضيح ديدگاه های مختلف به پديده روسپيگری٬ سوده راد٬ پژوهشگر و کنشگر برابری جنسيتی٬ سه جهت گيری را مطرح می کند: ۱) تجارت تن فروشی٬ آزاد و فرد تن فروش در انتخاب اين تجارت٬ آزاد است. ۲) تجارت تن فروشی٬ جرم و تن فروش٬ مجرم است. ۳) تجارت تن فروشی٬ جرم و تن فروش٬ قربانی است.

خانم راد که خود٬ به تعريف سوم از اين تجارت باور دارد٬ جزو آن دسته از فعالان اجتماعی بود که توانستند قانونی را در سال گذشته در مجلس ملی فرانسه به تصويب برسانند که انتظار دارند به «منع سيستم تن فروشی» بيانجامد. (راديو زمانه؛ ۱۹ آذر ۱۳۹۰)

اما همانطور که خانم راد اشاره می کند٬ نگاه مجرمانه به تن فروشی يا روسپی گری٬ در تمام کشورها وجود ندارد. هلند٬ از جمله کشورهايی است که در آن٬ اين فعاليت٬ کاملا تعريف شده و آزاد است و در بلژيک٬ روسپيگری به عنوان يک فعاليت درآمد زا٬ تحمل می شود.

آيا به راستی کارگری جنسی٬ رفتاری مجرمانه و غير اخلاقی است؟ اگر چنين است٬ قوانين محدود کننده اين فعاليت٬ می تواند به کاهش اين جرم و فشار به فعالان آن٬ روسپيان و متقاضيان خدمات جنسی٬ بيانجامد؟

خانم راد معتقد است قوانينی مانند آن چه پيش از اين در سوئد به اجرا درآمده بود٬ و هم اکنون در فرانسه لازم الاجرا شده است٬ می تواند به کاهش تجارت تن فروشی منجر شود. او گرچه تصويب اين قانون را آغاز راه می داند٬ اما معتقد است:«آينده را از هم اکنون نمی توان نوشت» و بايد منتظر ماند تا نتيجه اعمال اين قانون روشن شود.

اما خانم پورعبداله مطمئن نيست نتيجه اين سخت گيری ها٬ به کاهش جرم و اعمال فشار به «قربانيان» روسپيگری منجر شود. او توضيح می دهد که نه تنها افراد عادی٬ که حتی مجريان قانون نيز تعريف درستی از روسپی گری ندارند و تصور شان اين است که چون يک روسپی٬ با افراد مختلف می خوابد٬ تجاوز معنايی ندارد: «در بسياری از موارد٬ بعد از آن که فرد مورد خشونت واقع شده را راضی می کرديم تا به پليس شکايت کند٬ همراه او به مرکز پليس می رفتيم تا آن ها را توجيه کنيم که اين فرد٬ قربانی است و لازم است تا از او حمايت شود.»

بی پناهی در صورت بروز خشونت٬ تنها يکی از خطراتی است که روسپيان ساکن ايران٬ با آن مواجه اند. با اين حال٬ چه توجيهی برای باقی ماندن آن ها در اين شغل پر خطر وجود دارد؟

برای ثمانه٬ که طبق اطلاعاتی که در پروفايل فيس بوک اش قرار داده٬ به تازگی از شوهرش جدا شده٬ سکس٬ تنها راه ارضای نياز طبيعی اش است که طی سه سال زندگی مشترک با همسرش٬ تامين نشده. او٬ برای انجام اين کار٬ تقاضای پول نمی کند. به نظر نمی رسد ثمانه٬ نمونه نادری در ميان زنانی باشد که در عرف جامعه ايران به روسپی معروف اند. کسانی که خارج از چهارچوب های اجتماعی٬ روابط جنسی دارند و گاه در قبال آن٬ پولی نيز دريافت نمی کنند٬ اما تجربه شان از نگاه موجود در جامعه و خشونتی که گاه در مورد شان اعمال می شود٬ تقريبا با تجربه تن فروشان يا روسپيان با تعريف جا افتاده اش٬ يکسان است.

ايران٬ نمونه کشورهايی است که قوانين محدود کننده بسياری برای جلوگيری از پديده روسپيگری دارد٬ آن را جرم تلقی می کند و احکام جزايی سنگينی را برای آن پيشبينی کرده است. هر چند عنوان «روسپيگری»٬ در قوانين جزايی تعريف نشده است٬ اما برخورد قضايی با آن٬ بسته به تعريف و تشخيص قاضی٬ در قالب های «زنا» و «فساد و فحشا»٬ تبعات سنگينی به خصوص برای عرضه کنندگان خدمات جنسی به همراه دارد. (پايگاه اطلاع رسانی حوزه؛ «روسپيگری و سکوت سنگين قوانين»؛ علی فلاحتی) با اين حال٬ به گفته مقامات رسمی جمهوری اسلامی٬ سن روسپيگری در ايران٬ تا ۱۳ سال کاهش پيدا کرده است. (سايت فارسی بی بی سی؛ ۸ ژانويه ۲۰۰۶)

خانم راد معتقد است قوانينی شبيه آن چه در فرانسه به تصويب رسيده٬ زمينه حمايت از قربانيان سواستفاده جنسی از افراد را فراهم می کند. اما شايد پيش از هر چيز٬ ايجاد امکان مطالعه اجتماعی روسپيان فعال در ايران٬ لازم باشد٬ تا قبل از پيچيدن نسخه ای برای درمان اين «ناهنجاری» يا مقابله با اين «جرم»٬ واقعيت موجود در جامعه ايران٬ روشن شود.

به اين ترتيب٬ تنها اعمال قوانين سخت گيرانه نمی تواند رفتاری را که از نظر گروهی جرم٬ از نگاه عده ای٬ ناهنجاری و از نظر گروه ديگری شغلی در کنار مشاغل ديگر است٬ کنترل کند. بررسی جامعه شناختی پديده ای که بعد از گذر از «فاحشه خانه ها»ی رسمی و غير رسمی٬ به خيابان ها کشيده شد٬ و اکنون در محيط مجازی نيز جای خود را باز کرده است٬ پيش از هر اقدام ديگری٬ لازم به نظر می رسد. شايد در اين صورت بتوان به اثر بخشی قوانين محدود کننده٬ اميدوار بود.

از: گویا

 


به کانال تلگرام سایت ملیون ایران بپیوندید

هنوز نظری اضافه نشده است. شما اولین نظر را بدهید.