سایت مکتوب-جمیله کدیور:از سال 76 که اعظم طالقانی برای شرکت در انتخابات ریاست جمهوری دوره‌ی هفتم اعلام آمادگی کرد و هدف خود را از این عمل سمبلیک روشن نمودن تکلیف رجال عنوان کرد، تا انتخابات هشتم که نزدیک به 50 زن خود را نامزد انتخابات ریاست جمهوری کردند، تا این دوره که بیش از 100 زن کاندیدای ریاست جمهوری شدند، هنوز تکلیف رجال روشن نشده است.


شورای نگهبان مسئولیتی برای اعلام علل رد صلاحیت زنان از جانب خود نمی‌بیند و صرفا در دوره‌ی هفتم با ظرافت علت رد صلاحیت زنان را به دلیل آنکه شخصیت مذهبی سیاسی نبوده‌اند، عنوان کرد و در ادوار هشتم و نهم به این حداقل نیز بسنده نکرد. هر چند معاون اجرایی و انتخابات شورای نگهبان در اظهار نظری غیر مستند و غیر صاحب نظرانه در گفتگو با برنامه‌ی خبری شبکه 2 و سخنگوی شورای نگهبان در چند اظهار نظر ناهماهنگ، کاندیداتوری زنان برای ریاست جمهوری را نفی کرده‌اند، ولی به استناد قانون اساسی که تفسیر مواد قانون را بر عهده‌ی شورای نگهبان گذاشته، اظهارات این آقایان و حتی هر یک از اعضای شورا، تا زمانی که با سه چهارم آرا همراه نشود، نمی‌تواند مبنای تحلیل قرار گیرد.
بنابراین تا زمانی که این ماده‌ی قانون به همین شکل فعلی باقیست، تنها راه رمزگشایی از اصل 115 قانون اساسی یا مراجعه به نمایندگان خبرگان قانون اساسی است ( که اکثرا در قید حیات نیستند ) یا رجوع به مشروح مذاکرات نمایندگان تدوین قانون اساسی. از بررسی مذاکرات حول این ماده نکات مهمی روشن می‌شود.
آنچه‌ از مشروح مذاکرات خبرگان تدوین قانون اساسی در رابطه با اصل 115 (ویژگی های رئیس جمهور )بر مي آيد‏‏‏ چنین است:
1- شرط مرد بودن رئیس جمهور در پیش‌نویس اولیه قانون اساسی مطرح نبوده است.

2- گروه بررسی اصول قانون اساسی چند شرط را برای رئیس جمهور، علاوه بر سه شرط یاد شده در پیش‌نویس اولیه، از جمله شرط "مرد بودن" افزوده است.
3- اصل1/88مورد پیشنهاد گروه بررسی اصول که در مجلس مورد بحث قرار می‌گیرد با محوریت 2 ویژگی چالش برانگیز یعنی داشتن "مذهب رسمی" و "مردبودن" توسط مجلس خبرگان بعد از دو بار رای‌گیری، در جلسه‌ی شصت و چهارم رد می‌شود.
4- آراء مخالف و ممتنع نمایندگان در جلسه‌ی شصت و چهارم به اصل1/88 با توجه به دو موضوعی که توسط مخالفین حول "مذهب رسمی" و "مردبودن" عنوان می‌شود قطعا معطوف به همین دو ویژگی بوده است.
5- در همان جلسه‌ متن پیشنهادی دیگری نیز توسط نایب رئیس جلسه قرائت می‌شود که مطلقا مورد بحث مخالف و موافق قرار نمی‌گیرد.
6- در جلسه بعد، متن پیشنهادی جایگزین دیگری (غیر از متن پیشنهادی قبلی) بدون هرگونه بحث و تبادل نظر موافق و مخالف به رای گذاشته می‌شود. این متن جدید تقریبا همان متن پیشنهادی است که در جلسه قبل از سوی نایب رئیس عنوان شد با چند تفاوت.
7- در مقایسه‌ی اصل 1/88 که در جلسه‌ی شصت و چهارم رد شد و اصل جایگزین 1/88 که در جلسه‌ی شصت و پنجم تصویب شد، با توجه به دو موضوعی که مورد توجه مخالفین قرار گرفت و موافقین هم عمدتا حول آن صحبت کردند دو تغییر عمده صورت گرفته است:
الف - شرط "مرد بودن" به "از میان رجال سیاسی و مذهبی" تبدیل می شود.
ب - "دارای مذهب رسمی کشور و مروج آن ... و مومن به مبانی جمهوری اسلامی" به "معتقد به مبانی جمهوری اسلامی و مذهب رسمی کشور" تبدیل می شود.
8- با توجه به اعتراض یکی از نمایندگان مبنی بر اینکه "در رابطه با متن جدید هیچ موافق و مخالفی صحبت نکرده است" و پاسخ رئیس جلسه و یکی دیگر از نمایندگان که می‌گویند "قبلا به اندازه کافی بحث شده است" به نظر می‌رسد تلقی رئیس و طیفی از نمایندگان، این بوده که توضیحات داده شده توسط موافقین و مخالفین، مشمول حال ماده جایگزین هم می‌شود.
9- با توجه به عدم تصویب ماده1/88 توسط نمایندگان در جلسه‌ی صبح و تصویب همان ماده با اصلاحاتی چند به فاصله چند ساعت، این تلقی به ذهن متبادر می‌شود که در رابطه‌ با جمعی که نظر خود را از صبح تا بعد از ظهر تغییر داده‌اند، بین دو ماده به رای گذاشته شده در محورهای مورد بحث، به لحاظ محتوایی، تغییر کیفی جدی صورت گرفته است.به عبارتي از نظر اين جمع كه نظرشان تغيير كرده ‏منظور از ّرجال مذهبي -سياسيّ نمي تواندّ مرد ّباشد و مراد از ّاعتقاد به مباني جمهوري اسلامي و مذهب رسميّ نمي تواند ّداراي مذهب رسمي كشور و مروج آن و مومن به مباني جمهوري اسلامي ّباشد‏ كه اگر يك مضمون تلقي مي شد در فاصله يك صبح تا بعد از ظهر شاهد تغيير نظر آنها و به تبع آن تغيير آرا نبوديم.