موجودیت ایران در خطر؟

تحولات مهم در راه

تحولات سیاسی که با بر سر کار آمدن محمود احمدی نژاد آغاز شده بود، بعد از اجلاس سازمان ملل و در پی آن تشکیل شورای حکام و صدور قطعنامه علیه ایران، شدت بی سابقه ای گرفت و به سرعت روحانیون میانه رو را در مرکز اتحادی قرار داد که می تواند راه را برای اتفاقات شگفت انگیز و از جمله بازگشت قانونی محمدخاتمی به کاخ ریاست جمهوری باز کند.

محمد خاتمی، بعد از واگذاری مقامی که هشت سال تمام در معرض شدیدترین طوفان های سیاسی بود، ابتدا از شرکت در کلیه مناصب دولتی خودداری کرد، و سپس با حضور در مجمع روحانیون مبارز، به فعالیت این سازمان "روحانیون" که سابقه ای در"چپ مذهبی" دارد، اما ترکیب کنونی آن بیشتر به"میانه روان" نزدیک است، جان تازه ای داد. واگذاری سمت دبیرکلی مجمع به موسوی خوئینی ها، برای خاتمی این فرصت را فراهم ساخت که نقشی محوری درمیان ارگان ها و نهادهای مختلف ایفا کند. خاتمی، در جلسه جبهه اصلاحات شرکت کرد، اما رهبری آن را نپذیرفت.
به گفته ناظران سیاسی:" حضور هشت ساله خاتمی در هرم بالایی قدرت، به او نشان داده است که در صحنه سیاست بسیار پیچیده و چند لایه جمهوری اسلامی، مردانی که در میان خطوط حرکت کنند، کارسازتر از بازیگران نوک حمله هستند".

محمد خاتمی که به گفته محسن رضایی، رهبر انقلاب را قانع کرده بود که عضو مجمع تشخیص مصلحت نباشد، اندکی بعد به حکم رئیس همین مجمع به" شورای عالی مرکز تحقیقات استراتژیک" رفت. این مرکز که بعد از پايان رياست جمهوری هاشمی رفسنجانی، به تشکیلات مجمع پیوست، یک بار دیگر هم نقشی تاریخی در جمهوری اسلامی ایفا کرده است. جریان چپ مذهبی، بعد از حذف خود که با فاصله کمی از درگذشت آیت الله خمینی روی داد، به خلوت رفت و نخبگان آن در این مرکز، زمینه بازگشت به قدرت را در سال 1376 فراهم کردند. و اکنون سه روحانی میانه رو، در عمل رهبری مرکزی را به عهده گرفته اند که"هدایت استراتژیک" جمهوری اسلامی را بر عهده دارد. هدایتی که با قدرت مجمع اعمال خواهد شد و با توجه به تفویض اختیار بخش مهمی از وظایف رهبری به مجمع تشخیص مصلحت، عملا در رهبری کشور، نقشی اساسی خواهد داشت.

توفان در راه است

بسیاری از سیاستمداران و ناظران، ایران را آبستن حوادث مهمی می دانند . جمیله کدیور، نماینده سابق مجلس و همسر عطاءالله مهاجرانی، از نزدیک ترین یاران محمد خاتمی، از این شمار است. او در مصاحبه با ایسنا، می گوید:" نباید فریب این آرامش موقتی را خورد. چرا که این آرامش در بطن خود طوفان هایی از تقابل و تنش دارد". این دیدگاه تنها متعلق به اصلاح طلبان درون نظام نیست. علی لاریجانی، رئیس جدید شورایعالی امنیت ملی که احسان نراقی، عملکرد او را"آشوب برانگیز" می خواند نیز خبر از بحران می دهد. او در گفت و گو با ایسنا، می گوید:" برحسب مسائل ظاهری، جنگی در پیش نخواهیم داشت" اما بلافاصله اضافه می کند:" ما باید شرایطی به وجود آوریم که اگر کشور بحرانی شود، بتوانیم آن را اداره کنیم".

محمد خاتمی در دیدار با گروه های 18گانه جبهه اصلاحات"شرایط بحرانی" مورد نظر لاریجانی را با صراحتی کم سابقه تشریح می کند:" موقعیت کنونی فوق العاده و حساس است. آنچه در حال رخ دادن است، پیروزی یک جناح و شکست جناحی دیگر نیست، بلکه وضعیت نگران کننده ای است که نسبت به موجودیت ایران ایجاد نگرانی می کند. در وضعیت کنونی برای اولین مرتبه بورس به وضعیت بحرانی رسیده است. بحث چپ و راست نیست، همه باید تلاش کنند که کشور از این وضعیت سربلند بیرون بیاید".

خاتمی در این سخنان به دو نکته کلیدی اشاره می کند:" الان جنگ سنتی و پویا نیست، جنگ نیروهایی است که با ساپورت مالی بالا در موسساتی تربیت شده اند و تحجر را به شیوه امروزین تئوریزه کرده و به خورد جوانان ایرانی می دهند". این همان جریانی است که محمد خاتمی آن را"طالبان ایرانی" نام داد و جمیله کدیور چنین تصویری از آن به دست می دهد:" یک جریان خزنده، پیچیده، چند لایه و خطرناک طی هشت سال گذشته تمام سعی خود را معطوف به شکست خاتمی در تحقق اهداف و برنامه هایش کرد و نتیجه انتخابات را که باید در یک فرآیند دموکراتیک و مردم سالارانه مشخص شود، عملا در جریان عملیات چند لایه پیچیده ای رقم" زد.

این جریان در چهارمین ماه حضور خود در راس قدرت اجرایی، توسط یکی از طیف های جناح راست"ناکارآمد" و"ضعیف" توصیف می شود. سایت بازتاب که نظریات جناح نظامی ـ سیاسی محسن رضایی را منتشر می کند، دولت جدید را" ناکارآمد و ضعیف" می داند و می نویسد:" ترکیب فعلی دولت، هماهنگی مورد نظر رئیس جمهور را نیز تامین نخواهد کرد".
این سایت، به شکلی ناگهانی خبر از بازگشت محمد خاتمی با 30 میلیون رای می دهد. سایت بازتاب می نویسد:
" اصولگرایان باید متوجه باشند که ادامه تقابل و ناکارآمدی فعلی، منجر به از دست دادن دولت و به قدرت رسیدن دوباره اصلاح طلبان خواهد شد. عملکرد سنجیده خاتمی در عدم پذیرش مسئولیت حکومتی، باعث شد تا محبوبیت خاتمی پس از ریاست جمهوری، نه تنها کاهش نیافته، بلکه رو به افزایش باشد".

تغییر و تحول در قدرت

ناظران سیاسی معتقدند"آنچه بازتاب نوشته است، در واقع انعکاس اخبار جسته و گریخته ای است که از محافل بالایی قدرت به جامعه راه پیدا کرده است".
بر اساس این شنیده ها، در کشوری که گاه شایعه از خبر موثق تر است، این فکر به سرعت جای خود را باز می کند که دولت احمدی نژاد به علت" عدم کفایت سیاسی" و با ساز و کار قانونی برکنار شود. امری که یک بار دیگر هم در زمان ابوالحسن بنی صدر، اولین رئیس جمهور، با تایید رهبری، توسط مجلس انجام شد. این فکر چه در شرایط بحرانی کشور به"تصمیم روز" مبدل شود و یا ناظر به انتخابات آینده باشد، این سخن خاتمی را در روز گذشته به خاطر می آورد که:
" ما می توانیم در سه سال آینده، مدلی برای کارآمدی حکومت داشته باشیم".