اطلاع رساني درباره زلزله های اطراف تهران متوقف شد

يک قدم تا فاجعه

در حالي که از سه هفته پيش چند زلزله سه ريشتري در دو سوي تهران رخ داده، روزنامه قدس در ستون خبرهاي ويژه خود از عدم اطلاع رساني در اين باره خبر داد و نوشت: "ظاهراً بنا به دلايلي زلزله هاي تهران از چشم رسانه هاي خبري دور مي مانند". آن هم در شرايطي که تازه ترين مورد از اين زلزله ها با قدرت 4.1 در مقياس ريشتر، بامداد پنج شنبه گذشته در آبيک واقع در 101 کيلومتري تهران رخ داد و چند روز پيشتر نيز زلزله اي 3 ريشتري منطقه دماوند در شمال شرقي تهران را لرزاند.

وقتي تهران کابوس ديد

وقتي در هشتم خرداد سال 83، تهران بر اثر زلزله اي 6.3 ريشتري در منطقه بلده مازندران به شدت لرزيد، کابوس وقوع زلزله در تهران بارديگر به سراغ جمعيت 12 ميليوني اين کلانشهر آمد. در همان روزها بود که رييس مرکز مديريت بحران تهران از اعلام آماده باش به تمام شهرداري ها خبر داد. به گفته همين مقام مسئول، گزارش هايي از شکستن شيشه منازل در غرب تهران و ترک خوردن ساختمان ها در خيابان دامپزشکي و منطقه شهران به دست اين ستاد رسيده بود. بسياري از مردم به پارک هاي ملت، لويزان، چيتگر و سرخه حصار هجوم بردند و شب را در اين پارک ها گذراندند. فرمانده مركز فوريت هاى پليس كشور همزمان از ارتباط عملياتى پليس با مناطق زلزله زده خبر داد و گفت: "ما به كليه نيروهاى پليس در شهر تهران و استان هاى ديگر آماده باش داده ايم و تعاملات لازم براى امدادرسانى به آسيب ديدگان از سوى پليس و ساير دستگاه ها و نهادهاى مرتبط انجام شده است".

فرمانده فوريت هاي پليسي همچنين از احتمال وقوع لرزه هاى ديگر و وحشت مردم تهران سخن راند و با اشاره به هجوم مردم به پارک ها و خيابان ها گفت: "خوشبختانه وضعيت هوا مساعد است و هيچ مشكلى در اين خصوص وجود ندارد. اما تمام گشتى هاى پليس در شهر تهران آن شب و در صورت نياز شب هاى ديگر با چراغ هاى گردان در سطح شهر به گشت زنى خواهند پرداخت و حافظ جان و مال مردم خواهند بود".

آماده باش به 32 ايستگاه آتش نشاني که کارشناسان تنها از احتمال مقاومت 5 تاي آنها در برابر زلزله خبر مي دهند، يکي ديگر از اقدامات پيشگيرانه مقامات در آن روزها بود. محمود احمدي نژاد شهردار آن روز تهران همزمان در ميان خبرنگاران حاضر شد و اعلام کرد با توزيع دفترچه هايي در ميان شهروندان تهراني آموزش هال لازم براي وقوع زلزله پر قدرت و احتمال آينده داده خواهد شد. او همچنين گفت: "هر عالمي كه در زمينه زلزله مطالعاتي داشته به درستي مي‌داند كه خطر وقوع زلزله در تهران وجود دارد و اين هشدارها هميشه داده مي‌شود". مهدي چمران رييس شوراي شهر تهران نيز در همان روز ها اعلام کرد که زلزله بلده "هشداري بود تا هر چه زودتر به دنبال فكر اساسي براي مقابله جدي با زلزله تهران باشيم".

شهروندان تهراني اما با گذشت دو سال از روزي که تهران به خود لرزيد، نه تنها هرگز دفترچه هاي آموزشي مورد نظر احمدي نزاد را نديدند، بلکه هيچ اقدام زير بنايي در جهت مقاوم سازي اين ابر شهر در برابر وقوع احتمالي زلزله را نيز شاهد نبودند. در عوض اخبار مربوط به زلزله هايي که در هفته هاي اخير در دو سوي تهران به وقوع پيوسته از چشم مردم پنهان نگاه داشته شده است.

در محاصره زلزله

در چند هفته اخير چندين زلزله قابل توجه در اطراف تهران به وقوع پيوسته است. نخستين اين زلزله ها با قدرت 2.8 در مقياس ريشتر قريب به سه هفته پيش در منطفه دماوند به وقوع پيوست. زلزله بعدي در چهارم اسفند در منطقه آبيک واقع در 101 کيلومتري تهران روي داد. بزرگي اين زلزله در مرکز زلزله نگاري کشوري 4.1 در مقياس ريشتر به ثبت رسيده است. پس از آن زلزله اي ديگر در 16 اسفند و در منطقه آب گرم قزوين با قدرت 3 ريشتر به ثبت رسيد. شش روز پيش زلزله ديگري در مازنداران با قدرت 2.9 در پژوهشگاه زلزله شناسي و مهندسي زلزله ثبت شد. طي دو روز گذشته نيز سه زلزله ديگر به ترتيب با قدرت 3 ريشتر،2.6 ريشتر، و 2.4 ريشتر در مازندران به وقوع پيوسته و به ثبت رسيده است. بررسي کارشناسي اين زلزله ها، البته تنها در توان متخصصان اين رشته است؛ اما آنچه نگراني برخي از آگاهان را بر انگيخته عدم اطلاع رساني از وقوع اين زلزله ها است. گسل مشا که از آخرين زلزله مهيب 7.1 ريشتري که بر اثر حرکت آن در تهران به وقوع پيوست 174 سال مي گذرد از منطقه آبعلي در شمال شرقي تهران آغاز و به مناطقي در کلاک کرج ختم مي شود. زلزله سه هفته پيش در دماوند بي گمان فاصله چنداني با اين گسل نداشت، و به نظر مي رسد که زلزله 4.1 ريشتري آبيک هم در نزديکي ديگر سوي اين گسل به وقوع پيوسته است. با اين حساب زلزله هر روز خودش را به تهران نزديک تر مي کند. گسل ري، گسل کهريزک، گسل دارآباد، گسل نياوران و گسل گرمسار از ديگر گسل هايي هستند که مي توانند براي تهران خطرناک باشند.

بم؛ تصويري از فاجعه

بم؛ اين اسم تصوير هزاران آرزوي در خاک مانده را در خاطر ايرانيان زنده مي کند. آمار منتشر شده حاکي از مرگ بيش از 126000 ايراني، ساکنان ششمين کشور زلزله خيز جهان، در يک صد سال گذشته بر اثر زلزله هاي مهيب است.

وقتي قريب به 54 سال پيش يکي از زمين شناسان برجسته آن هنگام نوشت: "احتمال قريب به يقين مي‌رود که روزي زلزله شديدي در تهران رخ دهد و اين شهر زيبا و ساختمانهاي باشکوه و عظيم به قبرستان و خرابه‌اي مبدل شود. 99% اين بناها روي اهالي مي‌ريزد و تلفات بيشماري وارد خواهدشد. البته ممکن است اين حادثه پس از چند سال ، بلکه پس از قرني اتفاق نيفتد و خود ما ناظر اين آوارگي و خرابي نباشيم و ممکن است در آتيه‌اي نزديک و شايد هنگام قرائت اين سطور اتفاق افتد"، کسي نمي دانست که زلزله تهران چه روز و چه ساعتي اتفاق خواهد افتاد،و هنوز هم کسي از روز و ساعت دقيق آن اطلاعي ندارد. اما همه متفق القولند که خطر زلزله تهران را تهديد مي کند. تفاوت هاي فاحش تهران 54 سال پيش با تهران امروز ابعاد فاجعه اي غير قابل تصور را در برابر ديدگان مي نهد. اغلب بيمارستان ها، مدارس، پادگان ها و بيش از 80 در صد ساختمان هاي تهران بر اساس پيش بيني هاي به عمل آمده توان مقاومت دربرابر زلزله تهران را ندارند. علاوه بر آن به گفته برخي کارشناسان وجود گاز،قطع برق، و وجود سه سد کرج، لتيان و لار در حوالي تهران مشکلات بعد از فاجعه را صد چندان خواهد کرد.

بازي در شهر ويران

وقتي روز گذشته روزنامه قدس در ستون اخبار ويژه خود، از عدم اطلاع رساني در مورد زلزله هاي اخير نوشت، هيچ يک از مقامات مسئول درباره چنين خبري اظهار نظر نکردند.

برخي از ناظران رسانه اي معتقدند اگر چه در ماه هاي اخير در عرصه اطلاع رساني محدوديت هاي پيدا و پنهاني به وجود آمده، اما اين مسئله بيشتر به حوزه هايي همچون سياست، فرهنگ و تحولات اجتماعي نظر داشته است. اگرچه واقعيت نشان مي دهد که همين محدوديت به برخي ديگر از مسائل مهم و سرنوشت ساز علمي و پژوهشي نيز تسري يافته است. عدم اطلاع رساني درباره شيوع آنفلوانزاي مرغي باعث شد مرغداران تاوان سنگيني بپردازند. حالا نوبت زلزله شده است. کابوسي که مي تواند فاجعه اي جهاني را رقم بزند، فاجعه اي که هيچ کس و هيچ چيز از آن در امان نخواهد بود.

زلزله در هفته هاي اخير:
مازندران:
http://www.iiees.ac.ir/EQSearch/RecentEvent.aspx
آبگرم قزوين: 3 ML:
http://irsc.ut.ac.ir/newsview_fa.php?&eventid=575

دماوند: ML:2.8
http://www.iiees.ac.ir/EQSearch/EventSpec.aspx

آبيک قزوين: ML:4.1
http://irsc.ut.ac.ir/newsview_fa.php?&eventid=459

زلزله هاي بزرگ ايران در 50 سال گذشته
فروردين ۱۳۳۹، ۴۵۰ تن در شهر لار؛ واقع در جنوب كشور كشته شدند.

شهريور ۱۳۴۱، ۱۱ هزار تن كشته و ۲۰۰ روستا در غرب تهران ويران شد.

مرداد ۱۳۴۷، حدود ۱۰ هزار تن در استان خراسان جان سپردند

فروردين ۱۳۵۱، پنج هزار و ۴۴ تن در جنوب كشور كشته شدند.

فروردين ۱۳۵۶، حدود ۹۰۰ تن در منطقه اصفهان جان باختند.

شهريور ۱۳۵۷، ۲۵ هزار تن در شرق ايران كشته شدند.
آبان ۱۳۵۸، ۶۰۰ تن در شمال شرقى ايران جان سپردند

خرداد ۱۳۶۰، يكهزار و ۲۸ تن در استان كرمان كشته شدند.

تير ۱۳۶۰ ، يكهزار و ۳۰۰ تن در استان كرمان جان باختند.

31 خرداد ۱۳۶۹، حدود ۴۰ هزار تن در شهر رودبار در شمال كشور در اثر سنگين ترين زمين لرزه كشته شدند.

10 اسفند ۱۳۷۵، حدود يكهزار و ۱۰۰ تن در اردبيل كشته شدند؛ بزرگى اين زمين لرزه؛ ۵/۵ درجه در مقياس ريشتر بود.

ارديبهشت ۱۳۷۵، يكهزار و ۶۱۳ تن در بيرجند بر اثر زمين لرزه با بزرگى ۷/۱ درجه در مقياس ريشتر؛ جان باختند.

۵ دى ماه ۱۳۸۲ زمين لرزه شديدى با بزرگى ۳/۶ درجه در مقياس ريشتر در بم بيش از ۴۰ هزار نفر را كشت و هزاران نفر را زخمى كرد.

۸ خرداد ۱۳۸۳، زمين لرزه اى با بزرگى ۲/۶ درجه ريشتر شمال ايران و از جمله تهران را لرزاند.

4 اسفند 83، زمين لرزه زرند کرمان با بزرگي 6.4 درجه در مقياس ريشتر.حداقل جان باختگان 600 نفر.

سايتي براي ديدن