بهوش باشیم 28 مرداد تکرارنشود!

محمد مسعود سلامتی

وقتی که پا به دانشگاه گذاشتم تازه غبارناشی ازغوغای موسوم به انقلاب فرهنگی فرونشسته بود.شایدبسیاری شعارها که روزی برساختمان دانشکده ها نقش بسته امحا شده بوداما یکی ازمعدود شعارهایی که همچنان بردیواردانشکده ادبیات دانشگاه تهران خودنمایی می کرد این بود. بهوش باشیم 28 مرداد تکرارنشود!

هرگزاین شعارازذهنم محو نشد . با خود فکرمی کردم که سنگینی آن حادثه چه بود که پس ازچند دهه همچنان دغدغه خاطر روشنفکران و دانشگاهیان رابه همراه داشت . حتی طوفان انقلاب فرهنگی که کمربرهدم هرنوع ردپایی ازسیاست دردانشگاه بسته بود نیزقادر به زدودنآثار این هراس سیاسی نبود.

تلخی حادثه 28 مرداد تنها درآن نیست که پس ازجنبش مشروطه دومین رفرم سیاسی ایران را ناکام می گذاشت .

ممانعت ازترفیع بنایی که می توانست دمکراسی را دراین کشور نهادینه کند نیزتنها ضایعه این حادثه شوم نبود.

سرخوردگی هزاران هزار جوانی که با شور نقش آفرینی درعرصه سیاسی کشور به سازمان یابی وسازماندهی نیروهای خود پرداخته اما درپی این فاجعه سالهای سال به انزوای ازاین عرصه دچارشده یا دسته دسته به جوخه های مرگ سپرده شدند نیز تنها لطمه این رخ داد نبود.

شاید فاجعه ای به گستره تمامی ابعاد سیاسی ، اقتصادی ، اجتماعی که مداخله نظامیان درعرصه سیاست وتحمیل سرنوشت ناخواسته بریک ملت به بارآورد ونیزتبعاتی که دامنگیر نسلهای بعدی شد یکی ازابعاد فراموش نشدنی 28 مرداد بود.

کودتای نظامی منطقی که می رفت بصورت عرف رفتارسیاسی ایران گردد را ازجامعه گرفت و درقبال آن منطق زور واجبارورویکردی که صرفا می بایست ازلوله تفنگ عرضه شود را به جامعه بازگرداند.

این حادثه نه تنها بسترسیاسی جامعه را به قهقرا کشاند بلکه نسلهای بعد را نیزدچارخطای محاسباتی کرد . گرچه ممکن است چنین ذهنیتی مطرح شودکه این خطا دربرهه خاص زمانی پربی راه نمی نمود. اما نسلی که باید ازعرصه فرهنگ وقلم جامعه را متحول می ساخت . راهی را انتخاب نمود که حتی با دگرگونی فضای سیاسی نتوانست آن را برزمین نهد و چنان شد که ضربه دوم را درزمانی که نمی بایست متحمل شد. نظامی شدن فضای سیاسی همیشه برای جامعه خسارتباربوده وهست .

وقتی با مرور این حوادث تلخ به آن شعار نقش بسته برسینه دانشگاه فکرمی کنم . می اندیشم که دانشگاه به نقطه حساسی انگشت نهاد افسوس که دراین سرای هنوز آتش 28 مرداد زبانه می کشد.