آسیب شناسی تشکيلات احزاب در ایران

محمد مسعود سلامتی

وقتی که سال قبل فکرانتشارمبحث آسیب شناسی تشکیلات احزاب سیاسی درایران را با یکی ازدوستان صاحب انتشارات درمیان نهادم ، او بیش ازمن به این کاراشتیاق نشان داد. اما ازهمان ابتدا دغدغه مجوزآن مطرح بود. هرچند که هیچ مطلب حساسیت برانگیزسیاسی دراین کتاب منظورنشده وحتی ناشرمحترم به جهت محکم کاری! برخی مطالب را که شائبه این امررا داشت راسا حذف نموده بود اما پس ازچند ی انتظاروپیگیری ناشروزارت ارشاد خبرداد که با چاپ این کتاب مخالفت شده وبدین سبب دیگر امیدی نداشتم که تا چند سال بعد امکان انتشارآن فراهم گردد. اما ناشرکه دراین کارتجربه بیشترداشت به پیگیری های خود ادامه داد وسرانجام چندی پیش به من خبرداد که مجوزآنرا دریافت کرده است. اکنون این کتاب به چاپ رسیده است و دردسترس علاقه مندان به اینگونه مباحث قراردارد. گرچه دربحث آسیب شناسی احزاب ایران کتابهای گوناگونی منتشرشده اما تا آنجا که تحقیق ومطالعه کردم ورود به این موضوع ازحیث" سازمان حزب" نگاهی بدیع بوده وشاید نخستین اثرازاین منظرباشد. البته یقین دارم که نقایص فراوان ازحیث شکلی وماهوی دراین پژوهش وجود دارد وبرای من مایه بسی خوشوقتی است که خوانندگان این نقایص را به من گوشزد کنند تا چنانچه امکان ادامه کاردراین زمینه ویا تجدید چاپ فراهم شد بتوانم به رفع آن بپردازم.

درپیشگفتاراین کتاب می خوانیم:

« نگاهی به تاریخ یکصد ساله احزاب سیاسی درایران مبین آن است که هرگاه فضای سیاسی درکشورمیل به گشایش نسبی نمود ، احزاب درآن هوای تازه شروع به رشد ونمو کردند. اما درپس هردوره کوتاه انبساط سیاسی فضای بسته ازراه رسید وهرچه ازبذرفعالیت حزبی باازخودگذشتگی کوشندگان سیاسی کاشته شده بود به محض سبزشدن اولین جوانه هایش بی رحمانه پایمال گردید واینگونه بود که بوستان تحزب درایران هرگزروی شکوفایی به خود ندید.

... ورای سلسله علتهایی که ازبعد سیاسی ، افتصادی و اجتماعی وفرهنگی درخصوص ناپایداری احزاب سیاسی ایران به رشته تحریردرآمده ، آنچه که هنوزمورد کنکاش وتحقیق وتتبع لازم قرارنگرفته آن است که آیا نوع سازماندهی که احزاب وگروههای سیاسی ایران به کارگرفته اند ، به سهم خود دلیلی برناکارآمدی یا آسیب پذیری این تشکل های سیاسی نبوده است ؟ آیا ممکن است سنت های اجتماعی وفرهنگی ایران مستلزم به کارگیری نوع ویژه ای ازسازماندهی بوده که پیش ازاین توجه کافی به آن نشده ودرصورت تحقق آن ، نهال حزب تاحد زیادی ازآسیب های معمول مصون گردد...»

این کتاب که بصورت موردی به بررسی سه تشکل سیاسی حزب توده ایران – جمعیت فدائیان اسلام وجبهه ملی ایران پرداخته در5 فصل به استقبال موضوعات ذیل رفته است :

- کلیات

- تاریخچه احزاب                                                                                  

- تحزب ومولفه های اجتماعی ایرانیان

- شیوه های سازماندهی

- نگاهی به چند فرضیه پیرامون ناپایداری احزاب

ناشر: نشرپایان

مراکزتوزیع درتهران :

پیام امروز: ۶۶۴۹۱۸۸۷

حکایت قلم: ۶۶۴۹۷۳۰۰