تمرين جنگ در بازی های رايانه ای ايران و آمريکا
جنگ بازی نيست!
شهرام رفيع زاده
۱۰ مهر ۱۳۸۵
انجمن هنرهاي تجسمي و دفاع مقدس قصد دارد در روزهاي آينده بازي رايانه اي را به
مشتريان اين بازي ها در ايران، که اغلب آنها را کودکان و نوجوانان تشکيل مي دهند،
عرضه کند. ماجراي اين بازي بمب گذاري در يک نفتکش آمريکايي و انفجار آن براي مسدود
کردن تنگه هرمز است.
بازي نفتکش ها
بر اساس خبري که "انجمن هنرهاي تجسمي انقلاب و دفاع مقدس" منتشر کرده در روزهاي
اخير و همزمان با هفته دفاع مقدس جديدترين بازي رايانه‌اي توليد شده در كانون
بازيهاي رايانه‌اي اين انجمن با نام "هرمز" به کودکان و نوجوانان ايراني عرضه شده
است. اين دومين بازي رايانه اي در اين نوع است که در ماه هاي اخير در داخل ايران
توليد و عرضه شده است.
داستان بازي "هرمز" به بستن تنگه هرمز مربوط مي شود که طي آن کاربر بازي تلاش مي
کند تا با ورود به يک کشتي نفتکش آمريکايي که در حال عبور از تنگه هرمز است و به
وسيله کار گذاشتن دو بمب اين نفتکش را غرق و با غرق آن، تنگه هرمز را براي عبور
ساير کشتي ها مسدود کند. به گفته مسئولين "انجمن هنرهاي تجسمي انقلاب و دفاع مقدس"
اين بازي توسط يک تيم هشت نفره و در مدت سه ماه و نيم توسط کانون بازي هاي رايانه
اي [کبرا] توليد شده است. پيش از اين نيز بازي ديگري درباره فعاليت هاي هسته اي و
ورود عده اي با هدف نابودي تاسيسات هسته اي کشور در ايران توليد شده بود. در آن
بازي نيز عده اي تحت عنوان توريست وارد ايران مي شوند اما هدف شان نابودي تاسيسات
هسته اي است و به دنبال افشاي هويت واقعي آنان، تعقيب وگريزي آغاز مي شود که نتيجه
اش حفظ تاسيسات هسته اي است.
عليرضا عاقل زاده، مدير عامل انجمن هنرهاي تجسمي انقلاب و دفاع مقدس پيشتر به
خبرگزاري ايرنا گفته بود که: "اين بازي از نوع بازيهاي «كانتر استريك» به شمار
مي‌رود و بازيگران اين بازي در قالب تيم‌هاي خود به دفاع از تاسيسات هسته‌اي ايران
با توجه به روحيات جامعه ايراني مي‌پردازند."
او درباره دلايل ساخت چنين بازي هايي که نمونه اولش " nuck-ir" و نمونه اخيرش
"هرمز" نام دارد گفته است: "ساخت اين بازي با توجه به فلسفه وجودي انجمن مبتني بر
حفظ و گسترش ارزشهاي انقلاب اسلامي و دفاع مقدس صورت گرفته است و دست‌اندركاران
ساخت آن اميدوارند بتوانند با استفاده از عرصه ايجاد شده در زمينه بازيهاي
رايانه‌اي ارتباط موثري با مخاطبان برقرار كنند". عاقل زاده ساخت بازيهاي رايانه‌اي
را "با توجه به تاثير زيادي كه در ناخودآگاه فرد برجا مي‌گذارند، يكي از بسترهاي
مهم براي ارتباطات اجتماعي" دانسته است.
زماني نه چندان دور در سال هاي جنگ براي بسيج نيروهايي که اغلب آنها را جوانان و
نوجوانان ايراني تشکيل مي دادند، مقامات کشور از ابزارهايي چون پخش مارش نظامي و
نوحه خواني استفاده مي کردند و صادق آهنگران به همراه تني چند از مداحاني که بعدها
شهرت يافتند ماموريت آماده سازي روحي نيروهاي رزمي پيش از عمليات هاي بزرگ را بر
عهده داشتند. اما در سال هاي اخير علاوه بر تغييراتي که به گفته مسئولان در نوع
تجهيزات نيروهاي مسلح به وجود آمده، بهره گيري از بازي هاي کامپيوتري نيز به عنوان
يکي از روش هاي روز آمد براي آماده سازي روحي نوجوانان در جنگ احتمالي بر سر پرونده
هسته اي مورد توجه قرار گرفته است.
درباره بودجه ساخت اين بازي ها تاکنون گزارشي ارائه نشده اما گفته مي شود هزينه
قابل توجهي براي آن صرف شده است. چيني فروشان، مديرعامل کانون پرورش فکري کودکان و
نوجوانان چندي پيش اعلام کرد براي ساخت اولين بازي رايانه اي در داخل ايران که
کانون مسئوليت آن را بر عهده داشته بيش از يک ميليارد و پانصد ميليون تومان هزينه
شده است.
بازي حمله به ايران
در آن سوي ميدان نيز، نزديک به يک سال پيش شرکت آمريکايي کوما، بازي رايانه اي
را توليد و به بازار عرضه کرد که عنوان "حمله به ايران" را بر خود داشت. ماجراي آن
بازي نيز ماموريت تعدادي از سربازان آمريکايي است که به دنبال شکست مذاکرات هسته
اي، عملياتي را براي نابودي تاسيسات آب سنگين اراک و تاسيسات غني سازي نطنز آغاز مي
کنند. روزنامه شرق که اکنون توقيف شده، درست يک سال پيش در گزارشي با عنوان "توهم
حمله به ايران با بازي رايانه اي" نوشته مصطفي قوانلوي قاجار درباره اين بازي
نوشت:"در فيلمنامه اين بازي سعي شده ايران يک کشور سرکش و تروريست نشان داده شود.
هدف اين حملات تصرف تاسيسات هسته اي ايران و نابودسازي آنها به طور کامل عنوان شده
است. در سايت سازنده اين بازي نوشته شده که نفوذ به تاسيسات هسته اي نطنز آسان نيست
و نيروهاي آمريکايي بايد دقت کنند چرا که يک لحظه غفلت باعث مرگشان خواهد شد."
سايت خبري بازتاب نيز پس از انتشار اين خبر از توسعه اين بازي توسط شرکت کوما
خبر داد و نوشت: "اين بازي بر اساس اسناد طبقه‌بندي‌شده و آخرين گمانه‌زني‌هاي
كارشناسان نظامي ساخته شده" است. اين سايت همچنين اين بازي را "بر پايه تحليل‌هاي
كارشناسان و تاكتيك‌هاي نظامي و طرح‌هاي سياسي در مورد عمليات نظامي عليه ايران"
دانسته و نوشته بود که انجام اين بازي "به همه اين امكان را مي‌دهد كه نحوه تفكر
طراحان نظامي را از جنگ عليه ايران تجربه كنند." نکته مهم در تحليل بازتاب از
محتواي اين بازي آنجايي بود که نوشت: "دراين بازي، شخص مي‌تواند به نيروهاي ويژه
آمريكا پيوسته و براي فروپاشي و تخريب مجموعه تجهيزات هسته‌اي نطنز ايران تلاش
كند."
تمرين جنگ
با نقشي که اين روزها بازي هاي رايانه اي در ميان کودکان و نوجوانان پيدا کرده و
عرضه رايگان بازي هايي با مضمون جنگ ميان ايران و آمريکا از طريق مجاز کردن دانلود
رايگان در سايت اينترنتي، به نظر مي رسد هر روزه صدها و شايد هزارها کودک و نوجوان
در همه دنيا و بخصوص در ايران و آمريکا مشغول بازي "حمله به ايران" يا "هرمز" و در
حال نابودي تاسيسات هسته اي ايران و يا بمب گذاري در نفتکش آمريکايي در تنگه هرمز
هستند. به همين دليل "انفجار نفتكش آمريكايي در تنگه هرمز"، و "بمب گذاري در داخل
يك نفتكش آمريكايي در دهانه تنگه هرمز" عناويني بودند که روزنامه جمهوري اسلامي و
خبرگزاري فارس براي انتشار خبر عرضه دومين بازي رايانه اي ايراني درباره جنگ با
آمريکا انتخاب کردند.
در حالي که کودکان و نوجوانان در دو سو براي جنگ آماده مي شوند، چندي پيش
خبرگزاري ايسنا خبري را منتشر کرد که براساس آن "يك شركت خصوصي آمريكايي اعلام كرد
كه تمايل دارد تا مذاكراتي را درباره طراحي يك بازي ويديويي و انتشار آن با همکاري
گروهي از دانشجويان ايران انجام دهد." به نوشته اين خبرگزاري، [ايده اوليه اين
طرح، ماه گذشته و پس از آن شكل گرفت كه يك گروه از دانشجويان وابسته به اتحاديه
جوامع دانشجويان اسلامي ايران، اعلام كردند قصد طراحي يك بازي ويديويي را دارند كه
در آن قهرمان نيروهاي ويژه ايران به نام "فرمانده بهمن"در عملياتي قصد نجات يكي از
دانشمندان بزرگ هسته‌يي ايران را دارد كه به اسارت نيروهاي آمريكايي در عراق
درآمده است]. و به نوشته جمهوري اسلامي"آن طوري که از خبرها بر مي آيد اين شرکت
همان شرکت کوما است." و مدير آن آمادگي خود را براي توزيع گسترده اين بازي اعلام
کرده است. رييس شرکت کوما گفته که تاکنون از قسمت هاي اول و دوم بازي رايانه اي
حمله به ايران بيش از ده هزار نسخه دانلود شده است. شمار دانلود از بازي هاي ايراني
اما هنوز مشخص نيست اما دوبازي ايراني نيز به طور رايگان عرضه مي شوند.اتحاديه
انجمن اسلامي دانش آموزان نيز اعلام کرده که به زودي بازي مشابهي را براي دانش
آموزان ايراني آماده و عرضه مي کند.
اين در حالي است که شوراي عالي انقلاب فرهنگي نيز در مردادماه گذشته طرح تاسيس
بنياد ملي بازي هاي رايانه اي را به تصوب رساند. بر اساس اعلام روابط عمومي اين
شورا "پس از مطالعات گسترده اي که در شوراي هنر و دبيرخانه شوراي عالي صورت گرفت
طرح تاسيس بنياد ملي بازي هاي رايانه اي با هدف توجه ويژه به ساماندهي توليد بازي
هاي رايانه اي و تلاش براي توليد بازي ها مطابق با باور هاي ملي و مذهبي و ارتقاء
کيفيت آموزشي اين بازي ها و همچنين حمايت و هدايت متخصصان کشور در جهت دستيابي به
فناوري پيشرفته توليد آنها به تصويب شوراي عالي انقلاب فرهنگي رسيد." شوراي عالي
انقلاب فرهنگي، دليل ديگر تشکيل چنين بنيادي را توليد بيش از 95 در صد بازي هاي
رايانه اي مورد استفاده توسط کودکان و نوجوانان در خارج از کشور اعلام و تاکيد کرد
که به همين خاطر "آسيب هاي جدي فرهنگي، احتماعي و رواني " به نوجوانان و جوانان
وارد مي شود.
بازي هاي راهبردي!
دو سال پيش نيز در سلسله نشست هايي براي بررسي بازيهاي رايانه‌أي، مسئولان رسمي
و از جمله مدير کانون پرورش فکري کودکان نوجوانان عنوان کرده بودند كه: "بچه‌هاي
ايراني دو گروه بازيهاي داراي خشونت‌هاي اجتماعي و خشونت براي خشونت را كه بيش از
انواع ديگر اين بازي‌ها مخربند، بيشتر مورد استقبال قرار داده‌اند."
اگر چه ساخت بازي رايانه اي در ايران از سال 2001 آغاز شده و تاکنون مواردي
معدودي از اين بازي ها ارائه شده اما به نظر مي رسد بحران هسته اي تا همين جا تاثير
نامطلوبي بر روند ساخت چنين بازي هايي داشته است چرا که نهادهاي دولتي که پول و
امکانات در اختيار آنها است، تنها از ساخت بازي هايي حمايت مي کنند که در پاسخ به
نمونه هاي خارجي باشد. آنها فکر مي کنند "غرب تمايل دارد تا فرهنگ خويش را بر شرق
تحميل کند و يكي از روش‌هاي نفوذ بر افكار، عقايد و ريشه‌هاي فرهنگي كشور مورد
تهاجم را استفاده از همين بازيهاي رايانه‌اي انتخاب کرده است." به همين خاطر هم
نخستين بازهاي رايانه اي ايراني بازهايي است که در آن نيروهاي ويژه آمريکا "تحت
عنوان توريست به کشور" وارد مي شوند و در بازي هرمز "بمبگذاري در نفتکش آمريکايي در
تنگه هرمز" به کودکان آموزش داده مي شود.
و جالب اينکه رييس کانون پرورش فکري کودکان و نوجوانان چندي پيش اعلام کرد: "چند
بازي راهبردي رايانه اي ديگر در راه است." |