مراسم بزرگداشت روز دانشجو در شرايطي روز شنبه 18 آذر در رشت برگزار شد که دانشجويان برگزار کننده مراسم به دليل فشارهاي پيدا و پنهان از داخل و خارج دانشگاه موفق به برگزاري اين يادمان در درون دانشگاه نشدند و اين مراسم با حضور عبدالله مومني سخنگوي سازمان ادوار تحکيم وحدت و محمد هاشمي دبير تشکيلات دفتر تحکيم در مکاني خارج از دانشگاه برگزار شد.

عبدالله مومني سخنگوي سازمان دانش آموختگان ايران [ ادوار دفتر تحکيم وحدت] دراين مراسم که به همت دانشجويان فعال سياسي دانشگاه هاي گيلان در محل ستاد يكي از كانديداهاي ائتلاف اصلاح طلبان برگزار شد، ضمن سخناني با تاکيد بر اينکه

مراسم 16 آذر 1332 يکي از خود جوش ترين و اصيل ترين اقدامات جنبش دانشجويي معاصر در رژيم شاه بود، گفت: "شهداي اين واقعه نماد آزادي خواهي، وطن پرستي و استبداد ستيزي در بين قشرهاي دانشجويي محسوب مي شوند. اين حادثه نقطه عطفي در تاريخ جنبش دانشحويي بود و هرساله هم سعي مي شود به عنوان نماد هويت جنبش دانشجويي اين روز زنده نگاه داشته شود؛ در کنار آن هم مطالبات و خواسته ها و اهداف و آرمانهاي جنبش دانشجويي مطرح مي شود."

وي افزود: "يکي از خصيصه هاي عمده جنبش دانشجويي آرمان گرائي است که با تغيير پارادايم در مواقع و شرايط گوناگون سعي شده انگاره ها و پارادايم غالب بر فعاليت هاي جنبش دانشجويي، مبتني بر مقتضيات زماني و مکاني طراحي شود؛ اما روحيه آرمان خواهي جزء ذات لاينفک فعاليت هاي دانشجويي است."

مومني ادامه داد: "آنچه که منجر به حادثه 16 آذر 32 شد گسترش دامنه سرکوب و خشونت ساواک بود که از هيچ اقدامي در راستاي حاکم کردن استبداد و سلب آزادي دريغ نمي کرد.آن برخوردهامنجر به وضعيتي شد که جنبش دانشجويي به سمتي طراحي ساختار خود بر مبناي براندازي رژيم سابق پيش رود؛ و طبيعي بود که نتيجه اين مقابله، هزينه هاي هنگفتي باشد که بر جنبش دانشجويي تحميل شد."

مطالبات دانشجويي

دبير سابق تشکيلات دفتر تحکيم وحدت با اشاره به اينکه در مورد شرايط و زمينه ها و بسترهاي شکل گيري جنبش دانشجويي ديدگاه هاي مختلفي وجود دارد خاطر نشان کرد: "بسياري از صاحب نظران معتقدند جنبش دانشجويي محصول جوامع توده اي و بسته است که نهاد هاي مدني و احزاب در آن وجود ندارند و جنبش دانشجويي مي تواند با فعاليت هاي خود در شکستن انجماد و انسداد سياسي حاکم منشا اثر باشد. به همين دليل جنبش دانشجويي چه قبل از انقلاب و چه پس از آن، توانسته منشا اثر باشد و در تحولات سياسي و اجتماعي دوران معاصر نقش اساسي بازي کند. طبيعي است زماني که ساختاري در مقابل خواسته هاي نهاد هاي مدني واکنش نشان دهد، مقاومت کند و کوچکترين انعطافي به خرج ندهد، خواسته ها و مطالبات آن نهاد مدني با سيستم، حالت تضادي پيدا و ضد آن عمل کند."

وي سپس با اشاره به ريشه هاي تاريخي شکل گيري جنبش دانشجويي افزود: "در تاريخ معاصر ايران جنبش دانشجويي در مقطعي زائيده جنبش ملي شدن صنعت نفت و در مقطعي ديگر زائيده حرکتهاي چريکي بود. اما واقعيت اين است که جنبش دانشجويي بخشي از جنبش دموکراتيک مردم ايران و جنبشي است ترقي خواه و دموکراتيک و منتقد به وضع موجود. دارا بودن اين ويژگي ها ناشي از مولفه هايي است که دانشجويان به دليل دانشجو بودن به همراه دارند. يکي اينکه جوان هستند و محافظه کاري اقتصادي ندارند. ديگر اينکه دانشجويان به دليل ارتباطي که با محيط علم و دانش برقرار مي کنند، جنبش آنها به سمتي هدايت مي شود که ساختار کسب قدرت نداشته باشد. اگر در طول سال هاي گذشته شاهد اين بوديم که دفتر تحکيم وحدت و انجمن هاي اسلامي وارد درگيري هاي سياسي و انتخاباتي مي شدند ناشي از اين بود که از ويژگي ها و خصايل دانشجويي دور بودند. خط قرمز جنبش دانشجويي منافع ملي است و به عنوان يک ناظر و ديده بان مدني پيگير تحولات دموکراتيک در جامعه است و از اين جهت معتقديم که جنبش دانشجويي بايد در درون نهاد هاي مدني باشد نه در درون فعاليت هاي سياسي که جزء کارويژه هاي احزاب است."

دفاع از استقلال دانشگاه

مومني خاطر نشان کرد: "طبيعي است که ورود به مباحث سياسي و سهم خواهي از قدرت نه با مولفه هاي جنبش دانشجويي همخواني دارد و نه با مولفه هائي نظير آرمان خواهي. به همين دليل است که جنبش دانشجويي را صداي اعتراض و وجدان بيدار جامعه مي دانند. دفاع متعهدانه جنبش دانشجويي از آزادي، و بخصوص دفاع از حقوق بشر براي همه شهروندان، دفاع از آزادي عقيده و انديشه و بيان، دفاع از آزادي اجتماعات و حرکتهاي معطوف به مشارکت در حيات سياسي جامعه و تلاش در راستاي دموکراتيزه کردن ساختار قدرت و ايجاد فضاي باز سياسي، بر مبناي ايفاي اين نوع کارکردها است که جنبش دانشجويي را به نبض حيات سياسي جامعه بدل مي کند. در طول چند سال گذشته عمده تحرکات دانشجويان در دانشگاه در راستاي دفاع از آزادي هاي آکادميک، استقلال دانشگاه و دفاع از شکل گيري و ضرورت به وجود آمدن تشکلهاي مستقل دانشجويي در دانشگاه ها و استقلال آنها از قدرت و دفاع از اداره دموکراتيک دانشگاه ها بوده است."

سخنگوي سازمان ادوار تحکيم وحدت در بخش ديگري از سخنان خود در مورد فشارهاي وارده بر دانشجويان گفت: "متاسفانه مجموعه اين تحرکات و ايفاي نقش ها منجر به ايجاد فشارها و تضييقاتي بر جامعه دانشجويي شده است. امسال با روي کار آمدن دولت جديد، سيستم گزينش باز توليد شده و شاهد بوديم که دانشجويان منتقد از ادامه تحصيل بازماندند و متاسفيم که پيش شرطي ايدئولوژيک براي برخوردار شدن از حقوق شهروندي تعيين شده است. اساتيد با تجربه و فعال دانشگاه ها کنار گذاشته شدند، فعاليت هاي تشکل ها محدود شده و شاهد وضعيت خاصي در دانشگاه هستيم که نشانگر فضاي امنيتي دردانشگاه ها است."

اعمال فشار يک ساله

سخنران بعدي مراسم محمد هاشمي، دبير تشکيلات دفتر تحکيم وحدت بود که با اظهار تاسف از اينکه چنين مراسمي در خارج از دانشگاه برپا مي شود، سخنان خود را با گراميداشت ياد و خاطره شهداي 16 آذر آغاز کرد: "16 آذر و شهادت سه آذر اهورائي نماد ايستادگي و مقاومت جنبش دانشجويي در مقابل استبداد و استعمار بود . به همين دليل اگربرگزاري مراسم 16 آذر در سالهاي گذشته را بررسي کنيم در مي يابيم هر زمان استعمار خارجي و استبداد داخلي قويتر بوده 16 آذر با شکوه تر و با صلابت بيشتري برگزار شده است."

دبير تشکيلات دفتر تحکيم وحدت افزود: "يک سال از دولت احمدي نژاد مي گذرد و دانشگاه ها در طول اين يک سال دوران سختي را سپري کرده اند. بيش از 300 دانشجو به کميته هاي انضباطي احضار و تشکلهاي دانشجويي بسياري از فعاليت معلق شده اند. نشريات دانشجويي توقيف شده و فعالين دانشجويي با مشکل ادامه تحصيل برخورد کرده اند، اما امسال بيش از 2000 دانشجو در دانشگاه تهران گرد هم آمدند و همه با هم فرياد زدند تا ثابت کنند 16 آذر روزي است که دانشجو بايد بايستد و فرياد بزند."

هاشمي با نگاهي جامعه شناختي به جنبش دانشجويي ادامه داد: "جنبش دانشجويي عملاٌ در کشورهاي توسعه يافته وجود ندارد يا در صورت وجود، به فعاليت هاي صنفي مي پردازد. نظير آنچه سال گذشته در فرانسه شاهد آن بوديم. اما در کشورهاي توسعه نيافته يا در حال توسعه جنبش دانشجويي در غياب نهاد هاي مدني، احزاب، جمعيت ها و سازمان هاي غير دولتي شکل مي گيرد. از اين نظر است که در شرايطي که فشار هاي داخلي هر چه بيشتر شود، کارکردهاي جنبش دانشجويي نيز بيشتر مي شود و دانشجويان مقتدر تر و گسترده تر دست به عمل مي زنند."

اين فعال دانشجويي همچنين به دفاع از عملکرد تشکل متبوع خود پرداخت و خاطر نشان کرد: "مجموعه دفتر تحکيم وحدت امروز پس از 25 سال از گذشت حيات سياسي خود به بلوغ سياسي رسيده و وظايف خود را به خوبي درک کرده است. در طول يک سال گذشته عليرغم همه فشارهايي که به مجموعه وارد شد و هزينه هاي بسيار، مجموعه دفتر تحکيم رفتاري بسيار عقلاني و خردورزانه از خود ارائه داد و بر اصول خود ايستاد. ما امروز به اين عملکرد افتخار و بر اصول خود پافشاري مي کنيم. ما امروز اعلام مي کنيم در شرايطي که برخي از سياسيون روزه سياسي گرفته اند و عملاٌ منفعل عمل مي کنند اين دانشجويان هستند که همچنان در صحنه حضور دارند و هزينه ايستادگي خود را نيز مي پردازند."

انتخابات خبرگان

در ادامه جلسه سخنرانان به پرسشهاي شفاهي و كتبي حضار پاسخ گفتند. عبدالله مومني در پاسخ به پرسشي در خصوص موضع سازمان ادوار در خصوص انتخابات خبرگان اين طور گفت: "با توجه به ساختار حكومتي نظام جمهوري اسلامي ايران، مجلس خبرگان رهبري از مهم ترين و موثر ترين نهادهاي حاضر در ساخت قدرت است. زيرا طبق قانون اساسي اين نهاد بايد ناظر بر عملكرد رهبري باشد، به عزل و نصب رهبر بپردازد و رهبر نيز مي بايست خود را نسبت به اين مجلس پاسخگو بداند اما در حال حاضر موضوع كاملا بر عكس شده است. در حال حاضر اين اعضاي مجلس خبرگان هستند كه خود را در برابر رهبري پاسخگو مي دانند؛ به همين دليل اين مجلس كاركرد اصلي و اساسي خود را از دست داده است."

مومني افزود: "وقتي در انتخابات مجلس خبرگان رهبري كسي را كه سالها معاون قوه قضائيه بوده و زماني عضويت شوراي نگهبان را داشته، رد صلاحيت مي كنند، حضور در چنين انتخاباتي محلي از اعراب ندارد."

نکته جانبي: در آخرين لحظات تهيه اين گزارش و درست چند ساعت پس از سخنراني عبدالله مومني و محمد هاشمي در يادمان بزرگداشت روز دانشجو، فرمانداري رشت در اقدامي تعجب برانگيز و در شرايطي كه كمتر از 4 روز تا انتخابات شوراها باقي مانده است، با احضار دو تن از كانديداهاي معروف اصلاح طلبان در رشت، عدم صلاحيت آنان را براي حضور در انتخابات شوراها به آنان ابلاغ كرد. اين در حالي است كه صلاحيت اين دو در هيات نظارت استان تاييد شده بود. شنيده ها حاكي از اين است كه سخنراني عبدالله مومني و محمد هاشمي در رد صلاحيت يكي از اين افراد نقشي اساسي داشته است.