|
در حاشیه انتخابات دفتر تحکیم وحدت: خطر در کمين است
بابک مهديزاده
انتخابات شوراي مرکزي دفتر تحکيم وحدت اين بار بي سروصدا برگزار شد. انتخابات تشکلي که وارث ده ها سال جنبش دانشجويي در ايران است. ققنوسي برخاسته از خاک جنبشي که به اقتضاي زمانه رنگي متفاوت به خود مي گرفت. زماني چپ بود به رنگ سرخ و زماني بوي نفت مي داد و يار مصدق. زماني نام بازرگان بر پيشاني خود داشت و زماني نامي ديگر لقب گرفت.
حال پس از گذشت سال ها مبارزه و فعاليت، جنبش دانشجويي ميراث دار تجربه هاي گرانبهايي شده است. تجربه هايي حاصل از انشقاق ها و اتحادها. دفتر تحکيم وحدت، بارزترين تشکل دانشجويي حال حاضر ايران، انتخابات امسالش را بدون فراکسيون بندي برگزار کرد، برخلاف سال هاي گذشته، تا شايد نشانه يي باشد از عبرت اندوزي جنبش دانشجويي ايران که شرايط فعلي سياسي در ايران مجالي نمي گذارد براي اختلاف افکني و انشقاق؛ و اين را شايد جنبش دانشجويي زودتر از ساير تشکل هاي سياسي اصلاح طلب در ايران دريافته است که زمانه، زمانه اتحاد است و فعاليت در راه هدفي مشترک.از اين رو است که دفتر تحکيم وحدت بي هيچ فراکسيون بندي يي امسال انتخاباتش را بي کمترين اعتراضي برگزار کرد تا اعضا براي چند صباحي هم که شده اختلافات ايدئولوژيک را به کناري نهند و در مسيري مشترک گام بردارند. اما در اين مقاله نگاهي داريم به گرايشات مختلف فکري در درون دفتر تحکيم وحدت و فراکسيون هايي که در چند سال اخير در اين تشکل، تشکيل شده بود.
علامه - شيراز
شهريور سال ۸۰ بود که سنگ اندازي ها و تفرقه افکني هاي جريان به خصوصي، کار خودش را کرد و دفتر تحکيم وحدت در ميان سکوت معنادار وزارت علوم دولت خاتمي دچار انشقاق شد و در حالي که اکثريت انجمن هاي اسلامي دانشگاه هاي کشور در دانشگاه علامه نشست خود را برگزار کردند چند انجمن اسلامي هم در گيلان نشستي را با همين نام «دفتر تحکيم» برگزار کردند که بعدها طيف شيراز نام گرفتند. آن روزها اولين نشانه هاي جدايي جنبش دانشجويي از بدنه اصلاحات ديده شد. دفتر تحکيم وحدت - طيف علامه - اعلام کرد که ديگر در جلسات جبهه دوم خرداد شرکت نمي کند. هرچند که تا چند ماه انجمن هاي عضو طيف شيراز در جلسات اين جبهه در برخي از استان ها همچنان شرکت مي کردند.
دفتر تحکيم وحدت رسماً از جريان اصلاح طلبي خارج شده بود. طيف علامه شعار عبور از خاتمي را سر داد و جناح راديکال اصلاحات لقب گرفت و طيف شيراز هم به سمت راست مدرن سوق داده شد و ارتباطاتش با قدرت مستحکم تر شد. آن سال ها شروع فصل جديدي براي جنبش دانشجويي بود. در دوران افول اصلاح طلبي - نماينده جريان روشنفکري ديني- اين سکولاريسم بود که کم کم در حال سر برآوردن بود و جنبش دانشجويي نيز نماينده اش؛ هرچند که هنوز زمان طرح ديدگاه هاي ايدئولوژيک فرا نرسيده بود و هرچه بود دعوا بر سر تاکتيک هاي اصلاح طلبي بود.
مدرن - سنتي
يک سالي گذشت تا طيف علامه هم در تحليل هاي سياسي با نام دفتر تحکيم وحدت شناخته شود، بماند که جرياناتي همواره از طيف شيراز به عنوان دفتر تحکيم وحدت ياد مي کردند. بعد از انشقاق، وزارت علوم هم براي برگزاري نشست سالانه دفتر تحکيم وحدت مجوز صادر نکرد به اين بهانه که «دفتر تحکيم وحدت ابتدا بايد اختلافات دروني خود را حل کند تا با يکي شدن دفتر تحکيم وحدت وزارت علوم مجوز صادر کند.» از اين رو نشست سال ۸۱ که قرار بود در دانشگاه بهشتي برگزار شود مجوز نگرفت تا دفتر تحکيم وحدت اين نشست را در روز اول با شعار «جنبش دانشجويي، همراه ملت، نقاد قدرت» در مکاني ديگر برگزار کند. هرچند که با دستور شخص سيدمحمد خاتمي مجوز اين نشست در روز دوم صادر شد و دانشجويان در دانشگاه شهيد بهشتي نشست ساليانه خود را برگزار کردند. اما آن نشست شاهد تحول ديگري بود؛ ايجاد دو فراکسيون مدرن و سنتي در دل دفتر تحکيم وحدت. فراکسيون سنتي اگرچه فقط از چهار، پنج انجمن اسلامي تشکيل شده بود اما انجمن هاي مهمي عضوش بودند؛ انجمن هاي اسلامي دانشگاه تهران، تربيت مدرس و شهرستان هايي مانند تبريز وزن اين فراکسيون را بالا برده بود. فراکسيون سنتي برخلاف فراکسيون مدرن که از جريان دوم خرداد عبور کرده بود و خود را «ديده بان حقوق بشر» معرفي مي کرد به اصلاح طلبان حکومتي مخصوصاً لايه هاي سنتي آن نزديک شد و در انتخابات نهمين دوره رياست جمهوري نيز به انتقاد از موضع فراکسيون مدرن پرداخت. اين طيف فکري اکنون برخلاف طيف ديگر آزادانه و به راحتي فعاليت مي کند و همايشي مثل «دين رحماني» را برگزار مي کند که چهره هايي از تمام جريان هاي موجود کشور- اعم از چپ و راست- در آن به سخنراني پرداختند. اينگونه بود که فراکسيون سنتي هم از دفتر تحکيم وحدت جدا شد تا فراکسيون مدرن به عنوان نماينده جنبش دانشجويي و دفتر تحکيم وحدت شناخته شوند.
مدرن - دموکراسي خواه - چپ
وقتي انجمن مهمي مثل دانشگاه تهران از دفتر تحکيم وحدت جدا شد اکثريت اعضايش، اعضاي ديگر مانند مهدي شيرزاد - پسر احمد شيرزاد، محمدعلي کديور - پسر محسن کديور، حسين دباغ - پسر دکتر سروش و رهامي - پسر محسن رهامي را اخراج کردند و اين اعضا نيز در کنار دانشجويان ديگري از جمله مجتبي بيات فراکسيون دموکراسي خواه را در دانشگاه تهران به وجود آوردند که به انجمن دموکراسي خواه معروف شد. اين انجمن در کنار انجمن هايي مثل اصفهان، اراک، لرستان، کرمانشاه و بهشتي طيف دموکراسي خواه دفتر تحکيم وحدت را در مقابل طيف مدرن تشکيل دادند که در انتخابات امسال انجمن اسلامي کرمانشاه و بهشتي در انتخابات حاضر نشدند و دانشگاه هاي ديگر همگرايي بيشتري با طيف مدرن از خود نشان دادند. اين طيف به جريان روشنفکري ديني تمايل دارد و به نهضت آزادي و جبهه مشارکت نزديک است. طيف مدرن نيز با اکثريتي که در دفتر تحکيم دارد هژموني غالب در جنبش دانشجويي را به سمت ديگر سوق داده است.در کنار اين دو طيف، چپ ها قرار دارند. دانشجوياني که از نشريات متعدد دانشجويي سر برآورده اند و وبلاگ هايي به رنگ سرخ دارند. هرچند در دفتر تحکيم در اقليت به سر مي برند اما در مراسم ۱۶ آذر امسال نشان دادند که حداقل هيچ وجه اشتراکي با اصلاح طلبان و حتي نهضتي ها مثل ابراهيم يزدي ندارند. اين جريان فکري اگرچه جزء فراکسيون مدرن محسوب مي شود اما در انتخابات اخير دفتر تحکيم، به نشانه اعتراض صحبت از «سايه پدر خوانده ها» کردند که کنايه از نقش اعضاي سرشناس و سابق دفتر تحکيم داشت.
اتحاد در شرايط فعلي
طيف وسيعي از جنبش دانشجويي لزوم اتحاد را در شرايط فعلي احساس کرده است. هرچند که جريان فکري به خصوصي در مراسم مختلف و نشست هاي مختلف اين اتحاد را کم رنگ مي کند و ناخواسته هيزم در آتش اختلافات مي ريزد اما اکثريت دفتر تحکيم وحدت اين لزوم تاريخي را احساس کرده اند. دفتر تحکيم وحدت در حالي که بسياري از انجمن هاي عضوش توسط وزارت علوم تعليق شده بود اما در انتخابات امسال اتحاد بين فراکسيون هايش را تجربه کرد. اتحادي که اگرچه توسط برخي از جريانات تهديد مي شود اما اگر محقق نشود دودش در وهله اول به چشم تمام اعضا و فراکسيون هاي دفتر تحکيم وحدت خواهد رفت.
برگرفته از شماره ۱۳۵۵ روزنامه اعتماد
|