رئیس دانشگاه تهران در تدارک پادگانی کردن بیشتر دانشگاه است

مهدی مویدزاده

هیجدهم آبانماه یکهزار و سیصد و هشتاد و هفت

آنجا که آزادیهای فردی و اجتماعی نیست و حقوق بشر پایمال استبداد است؛ جای گرفتن در راس مراکز عالی آموزشی شرایطی ویژه دارد. شیفتگان قدرت برای رسیدن و باقی ماندن در این جایگاه به هر کاری دست می یازند بنظر میرسد رئیس فعلی دانشگاه تهران با داشتن بیش از چهار سال پیشینه معاونت وزارت اطلاعات گزینه واجد شرطی برای این شغل حساس علمی بوده است و باید برای باقیماندن کوشش کند! لذا  از رئیس دانشگاه تهران توقعی فراتر از آنچه که در دامنه مسائل امنیتی است نمی باشد. ایشان در پی اقدامات سرکوبگرانه ایکه تاکنون انجام داده  است اعلام داشتند پوشاندن یونیفورم برقامت دانشجویان مهمترین دغدغه اوست.

مدتهاست دانشگاه که عالی ترین مرکز تحقیقات و آموزش علوم است و دانشجویان باید با راحتی خیال به آموختن و پژوهش بپردازند به محیطی پادگانی تبدیل شده است که برخورد اندیشه و ارتقاء آن به انواع روشها محدود و محدودتر میشود. در نتیجه نابخردیها و رفتار غیر مسئولانه اداره کنندگان دانشگاه تهران؛ رتبه علمی و پژوهشی این مرکز آموزش عالی بنحوی شرم آور سقوط کرده است و در این شرایط رئیس دانشگاه تهران  نگران تهیه یونیفورم است.

در اوایل قرن بیستم و بویژه در فاصله جنگهای جهانی اول و دوم با گسترش افکار آزادیخواهانه و متکی به  دموکراسی فضای آموخته به جبر مکتب خانه های قدیمی که با روشهای سنتی و بدون توجه به شخصیت  افراد وجود داشت جای خود را بمدرسه های نوین داد و معلم از جایگاه استبدادی فرود آمد و نقش یاری دهنده و رشد دهنده را پذیرا شد. با ظهور فاشیسم در اروپا که نظامی متکی بر ایدئولوژِی حاکمیت مقتدر ستیزه جو و توسعه طلب بود شیوه ضد خشونت که موجب پرورش و رشد انسانهای متعادل برای جامعه میشد زیر فشار استبداد سیاسی و نظامی متوقف ماند. در اتحادشوروی و چین کمونیست هم آموزش در خدمت ایدئولوژی بدون در نظر گرفتن تفاوتهای فردی سیستم های آموزشی با یک سو نگری از شکوفائی استعدادها و اندیشه های گوناگون ممانعت میشد. در کشورهای مذکور همراه با پرورش فرد برای اطاعت از دولت برتن زنان و مردان لباسهای یک شکل و یک رنگ  کردند. در ایران هم خانواده های پدر سالار از اینکه مدارس جدید به استقلال شاگردان خواهد انجامید چندان دل خوشی نداشتند و میخواستند که فرمانبری فرزندان از پدر خدشه دار نشود و از اینکه مدارس جدید به تبعیت از حکومت نقش رام کننده داشته باشد  ناراضی نبودند. همزمان با خشونت برآمده از فاشیزم در اروپا در کشور ایران رضاشاه حکم میراند. در دوران او مدرنیته به ایران هم آمد ولی این مدرنیته چون نقش و نگاری بود بر سیمای کهن شهرها و تنها در ساختن راهها؛ راه آهن؛ تاسیس دانشگاه و ساختمانهایی برای مدارس خلاصه می شد ولی از خردورزی و خلاقیت انسانی تهی بود و جنبه بنیادین نداشت. در دوران رضا خان زندان و تبعید جای صاحبان اندیشه  به شمار میرفت و روحیه نظامیگری بر همه ارکان کشور و از آنجمله مراکز آموزشی حکم فرمایی داشت. نظام آموزشی بر اصل اطاعت بی چون و چرا استوار بود. حکومت سلطه گر شاگردان سلطه پذیر می خواست. در این دوران لباسهای متحدالشکل یا یونیفورم برای شاگردان و معلمین اجباری شد و باید کلاهی بنام کلاه پهلوی نیز باید بر سر گذارند.

در سی ساله اخیر که حکومت مذهبی بر سریر قدرت جای گرفته تلاش برای یکسان سازی و ایجاد اطاعت در همه اقشار پیوسته ادامه داشته است. تغییرات بعد از انقلاب در مراکز آموزشی در تمام زمینه ها صورت گرفت و مراحل ابتدایی تا دوره های عالی دانشگاهی را شامل شد. در سالهای نخست اکثر معلمین در پاکسازیهای وسیع از مراکز آموزشی کنار گذاشته شدند. کتابهای درسی دستخوش دگرگونی های بنیادین شد و رنگ و بوی مذهبی شیعه دوازده امامی گرفت و سخت ترین کنترلها برای گزینش کادر آموزشی انجام میگرفت. دانشگاهها با طرح انقلاب فرهنگی چند سال تعطیل شد و ضمن اخراج هزاران دانشجو و استاد و مدرس در محیطی خفقان آور بازگشائی گردید. و گزینش چون سدی محکم در برابر استاد و دانشجو قرار داده شد. بقدرت رسیدگان میخواستند همه چیز در دانشگاه رنگ اسلامی داشته باشد. بعضی رشته های تحصیلی نظیر شاخه هائی از روانشناسی مدتها از برنامه دانشگاهها حذف گردید. فکر دیوار کشیدن در کلاسها میان دختران و پسران هم مدتی بمرحله اجرا در آمد ولی ماندگار نشد. (هر چند که در برخی از دانشکده ها با حیله های گوناگون بنوعی به این فکر جامه عمل پوشانده اند) .

اکنون سی سال از بهمن پنحاه و هفت گذشته است در سه سال پیش با آمدن آقای احمدی نژاد در مقام رئیس جمهور اعلام شد که آنچه برای ایجاد تغییر در مراکز آموزشی انجام شده ناموفق بوده و نیاز به انقلاب فرهنگی دیگری است. و در این راستا دولت دست به کارهایی هم زد ولی بالا رفتن شناخت مردم نسبت به واقعیت ها و تحولی که در وسایل ارتباط جمعی دنیا بوجود آمده است امکان آنچه که حتا در سالهای اول انقلاب  بطور نیم بند موفقیت آمیز بود هم نداشت. فشار به استاد و دانشجو با بازنشسته کردن عده ای از استادانیکه مورد توجه دانشجویان بودند و یا در مسائل سیاسی و اجتماعی گاهگاه اظهار نظر میکردند و یا بازداشتهای صدها دانشجو ببهانه های مختلف؛ صدور آراء ناعادلانه کمیته های به اصطلاح انضباطی برای تعلیق و یا محروم کردن از تحصیل نمونه ای از رفتاریست که در دانشگاهها هر روز اتفاق می افتد و بارها از سوی مجامع جهانی دفاع از حقوق بشر مورد سرزنش واقع شده است. انجمن های اسلامی دانشگاهها از ابتدا بمنظور در اختیار داشتن جنبش های دانشجویی ایجاد شد اما بسیار زود مذهب سالاران دریافتند که هر اجتماعی اگر کاملا از سوی نیروهای امنیتی مورد نظارت قرار نگیرد از حیطه اقتدارشان خارج میشود و اعتراضاتی که گاهگاه انجمنهای اسلامی دانشجویی در مسائل صنفی و اجتماعی داشتند هم تحمل نشد و موجب گردید که آنها را منحل کنند و اکنون در اکثر دانشگاهها چنین کرده اند. صاحبان قدرت ازآگاهی دانشجویان و تعالی اندیشه های آنان و دخالت دانشجو در مسائل و رویدادهای جامعه نگرانند و میحواهند بهر طریق ممکن از این رخداد پیشگیری و یا ممانعت نمایند.

رئیس فعلی دانشگاه تهران که به گفته خودش چهار سال در معاونت وزارت اطلاعات بوده است برای محو بیش از پیش حقوق حقه دانشجویان از امکانات متعدد امنیتی برای رسیدن بمقصود استفاده کرده و میکند. ایجاد گیت هایی در ورودیهای دانشگاه تهران برای شناسایی کسانیکه وارد محوطه دانشگاه میشوند که اعتراضات دانشجویان را در پی داشت اقدام در نصب دوربین های مدار بسته برای تحت نظر داشتن دائمی دانشجویان که در مراحل اول اجرائی است و در روزهای اخیر هم که ایشان دغدغه تهیه یونیفورم برای دانشجویان را پیدا کرده اند و میخواهند با ایجاد محیطی آمیخته به  ترس و نگرانی دانشجویان را به سوی سکوت  و خود سانسوری سوق دهند و در بند بودن را بیشتر القاء کنند. در حالیکه این برنامه  بدلیل تضاد با روحیه آزادی طلب دانشجویان واصل غیر قابل انکار  تفاوتهای فردی مورد قبول نبوده و خشم دانشجویان را برانگیخته است. طرح پوشاندن لباس یکنواخت بر تن مردم در کشورهای استبدادی شکست خورده و در دانشگاههای ایران هم محکوم به شکست است.

دانشگاه بالاترین مرکز علمی و تحقیقاتی کشور است و استقلال آن باید حفظ شود. دانشگاه پادگان نظامی نیست و اقدام برای اجرای طرح پوشاندن یونیفورم بر دانشجویان با شخصیت آزاد انسانی در تباین است و دانشجویان پذیرای آن نخواهند شد.