Oct 11, 04 | 12:51 pm
گزارشی از سخنرانی شيرين عبادی در مراسم دريافت جايزه
لايبنيتس
نياز انسان به دموكراسی و آزادی كمتر از نيازهای مادی او
نيست
ايران امروز
|
|
شيرين عبادی ، دارنده جايزه صلح نوبل ، پنجشنبه هفته گذشته در شهر‌هانوور آلمان طی مراسمی جايزه «انگشتر لايبنيس» دريافت كرد.
جايزه «انگشتر لايبنيس» كه ١٥ هزار يورو ارزش دارد هرساله به ياد «گوتفريد ويلهلم لايبنيس» از سوی كلوپ مطبوعات شهر‌هانوور به يك شخصيت‌های موثر سياسی ، اجتماعی و يا فرهنگی اعطا می گردد. سال گذشته اين جايزه به «هانس بليكس» بازرس تسليحاتی سازمان ملل در عراق تعلق گرفت.
در اين مراسم كه در مركز كنگره‌های شهر‌هانوور برگزار شد ، شماری از شخصيت‌های فرهنگی و سياسی آلمان و نيز شماری از ايرانيان ساكن آلمان حضور داشتند.
مراسم با سخنان يورگن كوستر رييس كلوپ مطبوعات‌هانوور آغاز شد. سپس خانم بريگيته سيبريس وزير دادگستری آلمان طی سخنانی به تشريح سوابق و فعاليت‌های خانم شيرين عبادی پرداخت.
وزير دادگستريآلمان گفت: يك سال پيش وقتی كميته جايزه نوبل تصميم خودرا مبنی بر اعطا جايزه صلح نوبل اعلام نمود ، جهان را به شگفتی انداخت زيرا جايزه را به يك بانوی ايرانی اعطا نمود كه تا آن زمان در بسياری از نقاط جهان خيلی شناخته شده نبود.
خانم سيبريس تاكيد كرد كه خانم عبادی جايزه نوبل را به خاطر مبارره برای دموكراسی و حقوق بشر و نيز برای كوشش‌هايش در راه تحقق حقوق زنان و كودكان دريافت كرده است.
وزير دادگستری آلمان گفت: تصميم كميته جايزه صلح نوبل در سراسر جهان با تاييد و ابراز شادمانی روبروگرديد.
او گفت: برای من مسرت بزرگی است كه فعاليت‌های چشمگير خانم عبادی در كشور ما نيز با استقبال ويژه مواجه می‌شود.
وزير دادگستری آلمان در شرح زندگی و سوابق خانم عبادی از جمله به تصدی رياست دادگاه توسط وی در قبل از انقلاب اشاره كرد و گفت ٢٥ سال در بسياری از كشورهای اروپايی نيز ممكن نبود كه زنی ملبس به لباس قاضی دادگاه باشد.
وزير دادگستری آلمان سپس به فعاليت‌های خانم عبادی در سال‌های پس از انقلاب از جمله به برعهده گرفتن وكالت خانواده قربانيان قتل‌های زنجيره‌ای و پرونده قتل خانم زهرا كاظمی از جانب وی پرداخت.
او از جمله گفت: شيرين عبادی همواره مخالف بوده است كه يك فردی سياسی تلقی شود ، با اين وصف هرگاه كه به نظرش ضروری رسيده ، تغيير قوانين را گوشزد كرده است. او صدای خودرا برای دموكراسی بلند نموده و خواستار آن است كه هر گونه اعمال قدرتی بايد از طريق انتخابات دموكراتيك مشروعيت داشته باشد.
خانم سيبريس افزود: شيرين عبادی زنی است كه بر اعتقاد خود به اسلام تاكيد می‌نمايد. از نظر او چنين تاكيدی در تضاد با فعاليت‌هايش در رابطه با حقوق بشر نمی‌باشد. او به دقت بين ساختارهای مردسالاری در يك جامعه و مذهب از سوی ديگر فرق می‌گذارد. من فرازی از نطق ايشان را كه يك سال پيش در اسلو ايراد كرده است ، نقل می‌كنم: "عدم رعايت حقوق زنان چه در مسائل قضايی و چه از نقطه نظر عدالت اجتماعی ، سياسی و فرهنگی ، ريشه در اسلام ندارد ، بلكه ناشی از فرهنگ پدرشاهی و مردسالاری در اينگونه جوامع می‌باشد..."
وزير دادگستری آلمان در ادامه سخنانش گفت: موضوع حقوق بشر امروز بيش از بيش مطرح می‌باشد. پيشرفت‌های چشمگيری در اين زمينه بويژه پس از جنگ جهانی دوم و ثبت آن در قراردادها و حمايت از اين حقوق در دادگاه‌های عالی دستاوردهای بزرگی می‌باشد. ليكن نبايد فراموش كرد كه تاكنون تنها بخشی از دنيای بشری در اين زمينه مشاركت داشته اند. در حاليكه حقوق بشر در تمام لايه‌های خود درباره همه انسان‌ها صدق می‌كند. از اينرو بايد برای احقاق حقوق بشر در جهان گام برداريم. اين بويژه در رابطه با زنان از اهميت برخوردار است.
وزير دادگستری آلمان در پايان سخنان خود گفت: من از كلوپ مطبوعات‌هانوور تشكر می‌كنم كه با اعطا چنين جايزه‌ای به شيرين عبادی ، گامی در جهت اعتبار بخشيدن به حقوق بشر برداشته است.
پس از سخنرانی بريگيته سيبريس وزير دادگستری آلمان ، «انگشتر لايبنيتس» توسط خانم «زابينه كريستيانسن» رئيس هيات مديره بنياد لايبنيس و يكی از روزنامه‌نگاران بنام تلويزيون آلمان به شيرين عبادی اعطا شد.
شيرين عبادی در سخنانی كه پس از دريافت جايزه ايراد كرد ضمن تشكر مسئولان كلوپ‌هانوور ، گفت: انگشتر اهدايی را مانند شئی مقدس همواره با خود خواهم داشت. اين جايزه خاطره تمدن غنی آلمانی و مهربانی آلمانی‌ها يك بار ديگر به ياد من و هموطنانم خواهد آورد.
وی سپس افزود: متاسفانه در عصری زندگی می‌كنيم كه سرعت پيشرفت‌های بدست آمده در زمينه علوم و تكنولوژی با سرعت پيشرفت‌های اخلاقی و معنوی برابر نيستو اين امر باعث گسترش ابعاد فاجعه در مورد نقض حقوق بشر می‌شود.
اگر در قرن هيجدهم ، قربانيان جنگ محدود به تعدادی از نظاميان بود ، در قرن بيست و يكم فرماندهان و مسببين و عاملان جنگ‌ها در امان هستند اما خيل عظيمی از مردم بيگناه و غير نظامی كشته می‌شوند. توجه كنيد به وقايعی كه پس از حمله نظامی آمريكا به عراق اتفاق افتاد.
خانم عبادی گفت: علوم اگر همراه با ارزش‌های اخلاقی نباشد خطرناك است. بياد آوريم كه اختراع ديناميت برای بهبود وضعيت و كاهش آلام كارگران شاغل در معادن بود ، اما بعدها كسانی كه پايبند به ارزش‌های اخلاقی نبودند آن را تبديل به وسيله خطرناكی كردند برای كشتن انسان‌ها.
شيرين عبادی در ادامه سخنانش گفت: مبارزه با تروريسم البته بايد صورت گيرد ، اما هر اقدامی در اين زمينه بايد در چهارچوب مقررات حقوق بين الملل انجام پذيرد.
وی گفت: در غياب ارزش‌های اخلاقی امروزه دستاويز مبارزه با تروريسم در برخی كشورها مقررات ويژه‌ای وضع شده كه با موازين حقوق بين الملل و حقوق بشر و حقوق بشردوستانه سازگاری ندارد. در صحنه بين المللی به بهانه مبارزه با تروريزم ، حمله به افغانستان و عراق توجيه شد و در عرصه ملی از مقوله امنيت و مبارزه با تروريزم در برخی كشورها استفاده ابزاری شد تا براختيارات دولت‌ها در محدود كردن حقوق و آزادی‌های مردمان بيفزايد.
شرين عبادی تاكيد كرد: در برخی كشورها مبارزه با تروريزم حربه‌ای شد برای بالا بردن فشار و اختناق و سركوب بيشترمردم.
برنده جايزه نوبل در ادامه سخنانش گفت: خانم‌ها ، آقايان؛ از خاورميانه می‌آيم كه مدتی است دستخوش آشوب و هرج و مرج است. سال‌هاست كه مردم بيگناه آن در آتش جنگ می‌سوزند و شعله‌های آن هر لحظه مشتعل تر می‌گردد. در بعضی از سخنان صحبت از تغيير نقشه خاورميانه می‌شود و اين نشانگر مقاصد شومی است كه برای اين منطقه از جهان دارند. در ظاهر صحبت از دموكراسی و حقوق بشر می‌كنند اما می‌دانيم هدف اصلی غارت سرمايه‌های ملی است و در اين راه چه انسان‌های بی گناهی كه كشته شده‌اند و خانه‌های بسياری ويران شده‌اند و در بيغوله‌های بازمانده از جنگ ، مردم از خود سئوال می‌كنند اين سرنوشت را چه كسانی برای آنها رقم زده است.
شيرين عبادی افزود: به عنوان يك مسلمان كه تمامی عمر در ايران زيسته ام تا حدودی به وضعيت سياسی كشورهای اسلامی اين منطقه نيز آگاهی دارم بايد بگويم دو عامل عمده باعث چنين مسايلی شده اند:
اول: نبود دموكراسی؛ متاسفانه اغلب كشورهای اسلامی اين منطقه از جهان به دلايل تاريخی از دموكراسی پيشرفته محروم هستند و همين امر باعث می‌شود كه بين مردم و حكومت‌ها فاصله افتد.
خانم عبادی گفت: مردمی كه گرسنه هستند ، مردمی كه از آزادی‌های شخصی برخوردار نبوده‌اند ، مردمی كه آزادی عقيده و بيان ندارند ، مردمی كه بدون داشتن روابط نمی‌توانند شغلی مناسب تحصيلات و توانايی‌های خود بيابند ، مردمی كه جوانان‌شان در زندان‌ها به سر می‌برند ، در يك كلام مردم در جامعه استبداد زده ، چه استبداد دينی و چه استبداد سياسی ، نمی‌توانند و نمی‌خواهند پشتيبان حكومت‌های خود باشند.
شيرين عبادی دومين عامل «جنگ‌ها و اغتشاشات خاورميانه» را برخورداری از منابع غنی از جمله نفت دانست.
او گفت: شاهرگ حياتی دنيای تكنولوژی در اختيار اين منطقه از جهان است. تصور كنيد اگر فقط سه ماه صدور نفت از عراق و ايران و عربستان و كويت و بحرين قطع بشود ، چه فاجعه‌ای در جهان غرب خصوصاً آمريكا بوجود خواهد آمد. بنابراين خاورميانه به علت ثروتی كه دارد مورد طمع قرار می‌گيرد.
شيرين عبادی با بيان اينكه «استثمار و استعمار در نهان و آشكار بيدا می‌كند» ، افزود: استعمارگران نوين ، حكومت‌های ملی را كه هدفی جز حفظ منافع ملی ندارند بر نمی‌تابند و با دست نشاندگان خود مهربان ترندتا با افراد مستقل ملی. نمونه ان كودتای ٢٨ مرداد در ايران بود كه باعث سقوط دكترمصدق رهبرملی ايران شد.
برنده جايزه صلح نوبل با طرح اين سئوال كه «توجيه حكومت‌های منطقه برای عدم رعايت دمكراسی چيست؟» گفت: آنها استدلال می‌كنند كه اسلام با دموكراسی همخوانی ندارد و چون مردم آنها مسلمان هستند و حكومت‌های اسلامی خودرا نماينده و حافظ مذهب مردم می‌دانند بايد فقط به قواعد اسلامی عمل نمايند نه به ضوابط دموكراسی. و البته در نزد اين گروه اسلام فقط تفسيری است كه كه حكومت‌ها از مذهب دارند و تفسير ساير مسلمانان و روشنفكرن دينی يكسره باطل و مردود است.
خانم عبادی در ادامه اين بخش سخنانش افزود: خوشبختانه جبهه واحدی از روشنفكران مسلمان كه صرفنظر از مرزبندی‌های سياسی تشكيل شده است ، نويد رهايی مسلمانان است. اين جبهه واحد نامی ندارد، بدون رهبر است اداره مركزی و شعبی ندارد. پايگاه آن قلب هر مسلمانی است كه تاب تحمل ستم را نداشته و حاضر نيست هر سخن باطلی را به نام مذهب قبول كند. روشنفكران مذهبی كه خوشبختانه تعداد آنها در كشورهای اسلامی روبه افزون است ، حكومت‌های اسلامی را به چالش كشيده و با استدلالی كه از دل مذهب بيرون می‌آيد ثابت می‌كنند كه هر عمل حكومت، ولو بنام اسلام ، اسلامی نيست. آنان می‌خواهند مانع از سوء استفاده از نام اسلام شوند و فرياد می‌زنند اسلام با دموكراسی همخوانی دارد ما می‌توانيم مسلمان باشيم و به دموكراسی احترام بگذاريم. ما می‌توانيم مسلمان باشيم و حقوق بشر را رعايت كنيم. اسلام دين برابری است. اسلام با ديكتاتوری مخالف است و مردم مسلمان نبايد فريب حرف‌های مستبدان زورگو را بخورند. جبهه رو به افزون روشنفكران اسلامی طليعه دموكراسی در خاورميانه است.
خانم عبادی از اين بخش از سخنان خود نتيجه گرفت كه: استقرار دموكراسی واقعی و نه صوری در كليه كشورهای منطقه ضامن صلح پايدار و آرامش خاورميانه است.
وی افزود: در حكومت‌های دموكراتيك كه مردم با مبارزات سياسی سالم آشنا می‌شوند ، نيازی به اسلحه و ترور ندارند و به تدريج تروريزم رخت می‌بندد. مردم آزاد و آگاه می‌دانند كه بايد در دنيا به تعامل و تعادل با ساير ممالك برسند بنابرين سعی می‌كنند همگام با سياست‌های فرهنگی و اقتصادی در سطح جهان حركت كنند. ناسيوناليسم افراطی تعديل می‌شود ، بنيادگرايی كاهش می‌يابد و اينها همه از بركات دموكراسی است.
خانم شيرين عبادی سپس به وضعيت حقوق بشر درايران پرداخت و گفت: خانم‌ها ، آقايان؛ اجازه می‌خواهم چند كلامی در خصوص وضعيت حقوق بشر در ايران امروز با شما سخن بگويم.
دولت ايران به ميثاق‌های بين المللی حقوق مدنی و سياسی و حقوق اقتصادی و اجتماعی پيوسته و متعهد به اجرای آن شده است. اما مشاهده می‌شود قوانين ملی با اهداف ميثاق‌ها همخوانی ندارد. تبعيض براساس جنسيت در قوانين وجود دارد از جمله يك مرد می‌تواند چهار همسر اختيار كند و بدون عذر موجه زنش را طلاق دهد. در حاتی كه طلاق گرفتن برای زنان ايرانی بسيار دشوار و گاه غيرممكن است. شهادت دو زن برابر شهادت يك مرد در دادگاه ارزيابی می‌شود. ارزش جان زن نيمی از جان مرد است. بنابراين اگر در خيابان اتومبيلی با مرد و زنی تصادف كند ، ميزان خسارتی كه به زن آسيب ديده می‌دهند نيمی از مبلغ مبلغی است كه به مرد تعلق می‌گيرد و اين قوانين در جامعه‌ای اجرا می‌شود كه ٦٣ درصد دانشجويان دانشگاه‌های آن دختر هستند. به عبارتی تعداد تحصيل كردگان زن در ايران بيش از مردان دانش آموخته است. زنان آگاه ايرانی به چنين قوانين تبعيض آميزی معترض هستند و به همين دليل جنبش فمينيستی در ايران عمق و و سعت زيای يافته است.
خانم عبادی افزود: در قوانين ايران تبعيض براساس مذهب نيز وجود دارد. در ايران مذهب رسمی شيعه است اما ساير فرق اسلامی و يهودی و زرتشتی و مسيحی ، طبق قانون اساسی به رسميت شناخته شده اند. ساير اديان و مذاهب از قبيل بودايی و بهايی به رسميت شناخته نشده‌اند و تازه بين اديان به رسميت شناخته شده و دين اسلام برابری وجود ندارد. از جمله آنكه اگر فردی فوت كند و بين بستگان وی فردی مسلمان باشد، می‌تواند ارث همه را تصاحب كند. به عنوان مثال اگر فردی زرتشتی فوت كند طبق قانون دين زرتشتی ، ماترك او بايد بين اولادان او تقسيم شود. اما اگر فرضاً عموی او مسلمان باشد می‌تواند كليه اموال متوفی را تصاحب كند و به فرزندان او ارثی تعلق نخواهد گرفت. تبعيض براساس مذهب ابعاد گسترده‌ای دارد كه شرح همه آنها باعث اطاله كلام می‌شود.
خانم عبادی درباره آزادی‌های مدنی درايران گفت: آزادی بيان در ايران صدمه خورده است. در مدتی كمتر از دو سال بيش از نود روزنامه و مجله را تعطيل كردند. تعدادی از خبرنگاران ، نويسندگان و مترجمين ما در زندان هستند كه در اينجا گرامی می‌دارم ياد يوسفی اشكوری ، صابر ، رحمانی ، عليجانی ، زرافشان ، گنجی ، عبدی و ديگر افرادی كه برای ازادی و در راه آزادی هم اكنون دربند به سر می‌برند.
در ايران دموكراسی كامل نيست زيرا مردم حق ندارند به هركس كه مايل هستند رای بدهند بلكه صلاحيت داوطلبين بايد قبلاً به تاييد شورای نگهبان برسد. رد گسترده صلاحيت‌ها هنگام انتخابات مجلس هفتم باعث شد كه تعداد رای دهندگان كاهش چشم گيری يابد.
شيرين عبادی افزود: مردم ايران خواهان بهبود وضعيت خود از طريق مسالمت آميز و به شيوه دموكراتيك هستند و در اين راه حاضر به هر نوع فداكاری نيز هستند. شاهد اين مدعا تعداد زندانيان سياسی در ايران است.
خانم عبادی گفت: اگر فرد يا گروهی بهر دليلی نخواستند و يا نتوانستند به وعده‌های انتخاباتی خود عمل كنند ، اما مردم مطالبات خودرا كه همانا اصلاحات است فراموش نكرده‌اند و كماكان در مورد احيا حقوق خود كوشا هستند.
شيرين عبادی سپس به فعاليت‌های خود اشاره كرد و گفت: من به عنوان مدافع حقوق بشر همراه با تنی چند از همكاران و همفكران خود مبادرت به تاسيس انجمنی غيرانتفاعی و مستقل كرده ايم و حول سه محور فعاليت می‌كنيم: ١- دفاع رايگان از متهمين سياسی – عقيدتی ، ٢- حمايت از خانواده‌های زندانيان سياسی ، ٣- اعلام موضع نسبت به موارد نقض حقوق بشر در ايران و تهيه مستمر گزارش وضعيت حقوق بشر در ايران.
خانم عبادی در پايان سخنرانی خود شخصيت‌ها و مقام‌های آلمانی حاضر در مراسم را خطاب قرار داد و گفت: اما سخن من با مردم آگاه اروپا و خصوصاً آلمان است كه جهانی شدن ، جنگ و صلح را نيز جهانی كرده است. بدون آنكه درگير جنگی باشيد يك شبه متوجه می‌شويد كه عواقب آن دامنگير شما شده است. بنابراين اگر خواهان زيستن در جهانی بدوراز جنگ و خشونت هستيد بايد عليه آن مبارزه كنيد چه در وطن خود و چه در هر جای جهان. و اين چنين است كه مفاهيمی جهانشمول بوجود می‌آيد. بدين طريق است كه نقض حقوق بشر مقوله‌ای می‌شود بين المللی و فراتر از مرزهای داخلی. شما كه در آلمان زندگی می‌كنيد نمی‌توانيد نسبت به نقض حقوق بشر در افغانستان ، عراق ، فلسطين و يا هر كجای جهان بی تفاوت باشيد. ما همه سوار بريك كشتی هستيم و اين كشتی رهسپار تمدن بزرگتری است. هر گوشه‌ای از آن آسيب ببيند در حركت اين كشتی خلل وارد می‌شود. سرنوشت بشريت به هم گره خورده است. نمی‌توان نعمت‌های جهان را از آن خود دانست و ديگران را بی بهره از آن ساخت. در سرنوشتی كه برای خود آرزومنديم ديگران را سهيم بدانيم. فقط به تكنولوژی و روابط اقتصادی نيانديشيم. نياز انسان به دموكراسی و آزادی كمتر از نيازهای مادی او نيست. حقوق بشر را برترين گوهر و بالاتر از درآمدهای مادی بدانيم. به يكديگر مهر بورزيم و بدانيم كه محبت تنها كالايی است كه با خرج كردن كم نمی‌شود.