منتقد سرسخت، هاشمى را به
انصراف فراخوانده بود
بازگشت عبدى
گروه سياسى: «عباس
عبدى» روزنامه نگار و فعال سياسى در تحليلى
براى ستاد انتخاباتى اكبر هاشمى رفسنجانى
پيشاپيش شكست او را در دور دوم انتخابات
رياست جمهورى ايران هشدار داده بود. عبدى
كه در سال هاى اوج اصلاحات از
تئوريسين هاى اصلى جبهه مشاركت به حساب
مى آمد، در اين نامه كه ظاهراً در
تاريخ ۳۰ خرداد سه روز قبل از دور دوم انتخابات به
يكى از نزديكان هاشمى رفسنجانى فرستاده،
خواستار كناره گيرى او شده بود. متن نامه
عبدى كه به شكل مقاله اى نوشته شده بود، در
روزهاى اخير در سايت هاى اينترنتى
فارسى زبان منتشر شده است. انتشار اين
نامه از سوى عبدى به اين خاطر اهميت دارد كه وى از
منتقدان سرسخت هاشمى رفسنجانى محسوب
مى شد . البته عبدى تنها كسى نبوده كه پس از
پايان دور اول انتخابات از هاشمى خواسته بود تا از
عرصه انتخابات كناره بگيرد. آن طور كه «محمدرضا
خاتمى» دبيركل جبهه مشاركت دوشنبه شب در جمع
حاميان «مصطفى معين» گفت: طرفداران اين كانديدا هم
چنين درخواستى را از هاشمى مطرح كرده بودند، چرا
كه به گفته خاتمى مى دانسته اند «با
حضور هاشمى دور دوم انتخابات به جنگ فقر و غنا و
كاخ نشينى و كوخ نشينى تبديل
مى شده و پيروزى احمدى نژاد در چنين
عرصه اى حتمى بوده است.» در محافل سياسى گفته
مى شود كه برخى نزديكان هاشمى هم چنين
پيشنهادى را مطرح كرده بودند. •متن نامه
عبدى ۱- آقاى هاشمى به دلايل خاص خودشان داراى
راى نسبتاً ثابتى هستند. من چند ماه قبل در يك
تحليل خودم نيز نوشته ام كه آراى آقاى هاشمى
در طول ماه هاى آينده و تا روز انتخابات
تغيير چندانى نخواهد كرد زيرا آقاى هاشمى جزء
شناخته شده ترين افراد نزد مردم است و
آحاد جامعه كمابيش نگرش مشخصى نسبت به وى دارند كه
اين نگرش عمدتاً با جهت گيرى مثبت يا منفى
است و انتظارى نمى رود كه در طول زمان كوتاه
تغييرى كند و همان طور كه نتايج نشان داد،
جايگاه وى در طول ماه ها برحسب
نظرسنجى هاى مختلف و معتبر كمابيش
حول وحوش ۲۵-۲۰ درصد بود كه البته به دلايل
تفاوت هاى مذكور فعلاً كارى ندارم. اين مشخصه
بعد از اين نيز وجود دارد و آقاى هاشمى
نمى تواند تغييرى در آن حاصل كند. ۲-
افزايش آراى آقاى هاشمى مستلزم تحقق دو شرط است.
اول اينكه مردم نسبت به احمدى نژاد نفرت پيدا
كنند و او را خطرى جدى براى جامعه به شمار آورند و
شرط دوم اينكه حاضر شوند براى خنثى كردن چنين خطرى
به آقاى هاشمى كه طبعاً مطابق راى مرحله اول مقبول
آنان نيست، راى دهند. بدون ترديد اين دو شرط
محقق مى شود، اما نه در ابعاد وسيعى كه موجب
افزايش چشمگير و منجر به پيروزى در آراى آقاى
هاشمى شود زيرا نگرش اول فقط در ميان نخبگان
فرهنگى و سياسى رايج است و مردم دركى مشابه آنان
از آقاى احمدى نژاد ندارند و با توجه به
فقدان پيشينه شناخته شده از وى رواج چنين دركى نزد
مردم در فرصت كوتاه موجود عملاً غيرممكن
است. اما شرط دوم نيز فراگير نمى شود زيرا
برخلاف اهل سياست و خردورزان كه حاضرند علايق و
احساسات خود را در برابر منطق دو دوتا چهارتا
ناديده بگيرند، از مردم عادى بسيار سخت است انتظار
راى دادن به كسى را داشت كه او را دوست ندارند و
از بغض ديگرى به او راى بدهند زيرا كسانى كه به
آقاى هاشمى در دور اول راى نداده اند در
حقيقت او را نفى كرده اند (در حالى كه اين
مسئله براى نامزد هاى ديگر چنين نيست) چون
نسبت به او موضع منفى داشته اند و براى راى
دادن به وى در مرحله دوم بايد موضع منفى ترى
نسبت به فرد رقيب وى پيدا كنند و همچنين حاضر شوند
به كسى راى بدهند كه داراى موضع منفى نسبت به او
هستند و اين در نزد مردم عادى امرى بعيد
است. ۳- مشكلات آقاى هاشمى با
گروه هاى مختلف مردم كمابيش به قوت خود باقى
است و امكان حل آنها با هدف كسب آرايشان كم است.
آقاى هاشمى نزد كرد ها، آذرى ها و اعراب
و حتى اصفهانى ها داراى مسئله است- به دلايل
مختلف- در حالى كه آنان از اين حيث نسبت به
احمدى نژاد چندان حساسيتى ندارند، در نتيجه
آقاى هاشمى نمى تواند آراى آنان را از آن خود
كند. نتايج مرحله اول معرف اين مسئله است. ۴-
وضعيت احتمالى آراى مرحله دوم را مى توان به
صورت تحليلى بدين صورت تقسيم بندى كرد:
الف- تعدادى از افراد تحريم كننده وارد
ميدان شده و به آقاى هاشمى راى مى دهند، ولى
به نظر نمى رسد آنها شامل قابل توجهى از
تحريمى ها شوند كه كليت نظام را قبول ندارند،
به علاوه بسيارى از تحريم كنندگان تصور
نمى كنند كه منافع خاصى از آنان در صورت حضور
احمد ى نژاد تهديد شود، فقط اهل فرهنگ و
فعاليت هاى فكرى است كه خيلى حساس
شده اند. ب- آراى آقاى كروبى به احتمال
زياد بدين صورت خواهد بود كه بخشى از آنان كنار
مى كشند. بخشى كه احتمالاً كمتر است به آقاى
هاشمى منتقل مى شود- فراموش نكنيم كه آقاى
كروبى موضع ضد هاشمى داشته است _ و بخش بيشتر
آن براى احمدى نژاد است. ج-
راى دهندگان به آقاى قاليباف احتمالاً برعكس
آراى آقاى كروبى عمل خواهندكرد. د- آراى آقاى
معين احتمالاً عموماً به حساب آقاى هاشمى واريز
خواهد شد. ه- آراى آقاى لاريجانى عمدتاً به
حساب آقاى احمدى نژاد مى ريزد و بخشى
نيز ريزش خواهد داشت و بخشى نيز به حساب آقاى
هاشمى. و- آراى آقاى مهرعليزاده نيز به دليل
قومى بودن عمده آرا، به احتمال زياد مانند آراى
آقاى كروبى توزيع خواهد شد و سهم بيشترى به آقاى
احمدى نژاد خواهد رسيد. ز- آراى مرحله اول
آقاى هاشمى احتمالاً به دليل عدم شركت اندكى ريزش
خواهد داشت، در حالى كه آراى احمدى نژاد با
چنين مشكلى مواجه نخواهد بود، ضمن آن كه
تشكيلاتى تر هم خواهند شد. و در كنار اين
موارد، به احتمال زياد اتفاقاتى كه در مرحله اول
به نفع آقاى احمدى نژاد رخ داد در ابعاد
وسيع ترى تكرار خواهد شد و سكوت نسبى آقاى
هاشمى در اين زمينه در دور اول زمينه ساز
تكرار است. ۵- مشكل ديگرى كه گريبان آقاى هاشمى
را خواهد گرفت، مسئله مناظره تلويزيونى است. اگر
مناظره را نپذيرد، يك شكست قاطع است و اگر بپذيرد
به دلايل مختلف از پس احمدى نژاد
برنمى آيد، زيرا طرفين دو بازى مختلفى را
ارائه خواهند كرد كه احمدى نژاد نيازى به
ادامه بازى مناظره به شكل مطلوب آقاى هاشمى نخواهد
داشت، در حالى كه وى مى تواند به طور
مكرر آقاى هاشمى را نقد كرده و در موضع دفاعى قرار
دهد، به ويژه آن كه به موضوعات حساسى چون
فساد ادارى و فاصله طبقاتى و... اشاره كند كه
جذابيت هاى پوپوليستى دارد. البته پرداختن
به مسئله آمريكا و احتمال حمله آمريكا به ايران در
صورت پيروزى احمدى نژاد از جمله مسائل مهمى
است كه ممكن است مردم را به نفع هاشمى به پاى
صندوق هاى راى بكشاند، اما مشكل اينجاست كه
آقاى هاشمى شخصاً نمى تواند در مقابله با
احمدى نژاد وارد اين مسئله شود، زيرا
محدوديت هاى ديپلماتيك در اظهار نظرات، وى را
در برابر احمدى نژاد به شدت محدود و
دست بسته خواهد كرد. ضمناً هرگونه
مناظره اى در شرايط حاضر احتمالاً به معرفى
آقاى هاشمى به عنوان فردى ضعيف تر از آنچه كه
در اذهان مردم است و به عنوان نقطه قوتى در او
محسوب مى شود، منجر خواهد شد. ۶ _ آقاى
هاشمى تنها در صورتى پيروز ميدان خواهد بود كه خود
يا اطرافيانش بتوانند خطر واقعى حضور
احمدى نژاد را براى كشور از حيث آثار
سوءاقتصادى و سياسى، بين المللى و فرهنگى
نمايش دهند و آن را به جريانى فراگير تبديل كنند
كه چنين كارى در شرايط حاضر و محدوديت زمانى
تقريباً سخت و ناممكن مى نمايد، فشار در
مسئله هسته اى با حضور احمدى نژاد بيشتر
خواهد شد، زيرا نزد افكار عمومى غرب حكومت ايران
غيرمسئول تر جلوه گر مى شود و اين
تصوير حق ايران را در دستيابى به انرژى
هسته اى زايل مى كند. با توجه به
احتمال نه چندان قوى در ايجاد و
شكل گيرى جريان مذكور عليه آقاى
احمدى نژاد، فقط انصراف آقاى هاشمى به نفع
آقاى كروبى احتمال تغيير جريان را فراهم
مى كند زيرا در اين صورت آراى آقاى هاشمى،
معين و آراى قوميت ها، بخش مهمى از آراى
مهرعليزاده و قاليباف به نفع كروبى جمع خواهد شد و
آراى فعلى وى نيز نشان داد كه برخلاف
پيش بينى هاى اوليه آقاى كروبى پتانسيل
جذب راى را دارد، ضمن اين كه وى تا حدودى
مى تواند شعارهاى احمدى نژاد را خنثى
كند و با تكيه بر طرح ۵۰ هزار تومانى خود اقشار
طرفدار وى را جمع كند، ضمن اين كه با صراحت لهجه
خود نيز مى تواند در مواجهه با
احمدى نژاد موثرتر عمل كند. •عبدى در
گفت وگو با بى بى سى: اتفاق
مثبتى رخ داد البته عبدى از نتايج به دست آمده
در انتخابات ارزيابى مثبتى دارد. عبدى كه در سال۸۱
ايده «خروج از حاكميت» را خطاب به خاتمى و
اصلاح طلبان حاضر در مجلس ششم مطرح كرده بود
و پس از آن مدتى بازداشت و به دنبال آن از عرصه
سياسى كناره گيرى كرده بود، با انتشار نامه
خود به هاشمى بار ديگر به عرصه سياست بازگشته است.
عرصه اى كه اينك در آن اصلاح طلبان نه
به خواست خود كه به اجبار و به دنبال شكست در سه
انتخابات پياپى از حاكميت خارج شده اند. عبدى
در گفت وگويى با سايت خبرى
بى بى سى اين اتفاق را مثبت دانسته
است. عبدى در گفت وگو با
بى بى سى تاكيد كرد كه آنچه با خروج از
حاكميت در نظر داشت، با وضعيتى كه پس از انتخابات
اخير پديد مى آيد بسيار شبيه است، با اين
تفاوت كه به گفته او «عده اى سربلند بيرون
مى آمدند، نه سرشكسته.» او مى گويد
در نهمين انتخابات رياست جمهورى شركت نكرده و
راى هم نداده است اما اين انتخابات را
صرف نظر از نتايجى كه به دست آمده، اتفاق
مثبتى مى داند، زيرا از اين پس همان كسانى بر
مسند مسئوليت مى نشينند كه قدرت را نيز در
اختيار دارند. عبدى شكاف ميان «مسئوليت و قدرت» را
منشاء اصلى بسيارى از نابسامانى هاى گذشته
مى داند كه به گفته او با انتخابات اخير
برداشته شد: «مردم ما مسئله اى را كه
هيچ گاه اصلاح طلبان نخواستند به آن
بپردازند حل كردند.»
|