| بازگشت به صفحه اول | از ايران امروز |
بررسی وضعيت خودكشی زنان در استان گلستان
حذف خود به جای حذف خشونت
طبق آمارهای سال ٨٢، از هر ١٠٠ زنی كه در استان
گلستان فوت شده است ١٦ نفر خودكشی كرده‌اند كه بسياری از اين خودكشی‌ها به
شكل خودسوزی بوده است... علت عمده خودكشی اين زنان و دختران شكنجه‌های روحی و
روانی در خانواده‌ها توسط والدين و يا همسران آنهااست و دركنار آن مشكلات
اقتصادی، ازدواجهای اجباری و يا مخالفت با ازدواج آنان با فرد دلخواهشان می
باشد.
 |
منبع: ایرنا
خودكشی
يكی از معضلات اجتماعی است كه با توجه به پيچيده‌تر شدن تعاملات و ارتباطات
در بيشتر جوامع رو به‌افزايش است و بالارفتن نرخ آن نزد گروهها اقشارو طبقات
مختلف اجتماعی، نگرانی فزاينده‌ای را برای جوامع امروز بوجود آورده است.
خودکشی: معضل اجتماعی جدی در ایران
آمار خودكشی در كشور ما نشانگر آن است كه اين پديده در ميان زنان به يك معضل اجتماعی تبديل شده و اگر چاره‌ای انديشيده نشود آثار سوء آن بر جامعه نيز اثرگذار خواهد بود.
استان گلستان نيز از اين قاعده مستثنی نبوده و طبق آمار ارايه شده از سوی كارشناسان، سومين رتبه خودكشی را در كشور به خود اختصاص داده است كه اكثر اين آمار متعلق به زنان و دختران می‌باشد.
مريم زمانی، كارشناس مسايل اجتماعی در اين خصوص گفت: افراد برای خودكشی دلايل مختلفی دارند. نامساعد بودن شرايط زندگی بعضی از خانواده‌ها و حساسيت و سخت‌گيری بيش از حد آنها به دخترانشان باعث می‌شود تا برخی از دختران برای فرار از مشكلات دست به خودكشی بزنند.
وی خودسوزی را دارای بيشترين فراوانی در بين خودكشی دختران عنوان كرد و افزود: به نظر من آنها با اين كار می‌خواهند اطرافيان خود را ترسانده و نسبت به خواسته‌های خود آگاه كنند درحالی كه اكثر آنها براثر جراحات ناشی از سوختگی جان می‌سپارند و خانواده نيز به لحاظ روحی و روانی و اجتماعی دچار مشكل می‌شود.
"نسرين ملائی" دانشجوی رشته روانشناسی گفت: با توجه به آنكه گلستان يكی از استانهای مهاجرپذير است و قوميتهای نسبتا زيادی را در خودجای داده آمار بيشتری را در رابطه با خودكشی دارد. شرايط زندگی و عقايد موجود در برخی خانواده‌ها باعث شده تا زنان و دختران برای رهايی از معضلات و مشكلات روحی وروانی موجود و حاكم بر اين قشر تنها راه رهايی خود را در خودكشی ببينند. وی افزود: آمارها نشان می‌دهد آمار خودكشی و به ويژه خودسوزی در استانهای محروم كشور نسبت به ديگر مناطق بيشتر است. خوردن قرصهای سمی و خودسوزی دو نمونه بارز خودكشی است كه زنان به آن دست می‌زنند.
به گفته وی، ازدواجهای اجباری ، بيكاری و بالارفتن سن ازدواج خود از دلايلی است كه زنان و دختران را به سمت خودكشی سوق ميدهد. ملائی خودكشی را نوعی انتقام از اطرافيان دانست و افزود: گاهی افراد برای جلب توجه اطرافيان دست به خودكشی می‌زنند اما بر اثر مرگ فرصتی برای بهره‌مند شدن از اين توجه پيدا نمی‌كنند. در سالهای اخير آمار خودكشی در قشر خاصی از جوانان يعنی دانشجويان هم رشد قابل توجهی داشته است.
شکنجه‌های روحی و روانی در خانواده
پرستار بخش اعصاب و روان يكی از بيمارستانهای گرگان می‌گويد:" اكثر بيماران بخش اعصاب و روان بيمارستان كسانی هستندكه دست به خودكشی زده و بطور معجزه‌آسايی زنده مانده‌اند اما به دليل ناراحتی‌های روحی و روانی كه دارند و امكان اقدام دوباره برای خودكشی، برای مدتی در اين بخش بستری و نگهداری می‌شوند. بيشتر بيماران اين بخش دخترانی هستند كه حتی برای چندين بار در همين جا دست به خودكشی زده‌اند و چون سريعا به‌آنها رسيدگی شده، از مرگ نجات پيدا كردند."
اين پرستار می‌گويد: "علت عمده خودكشی اين زنان و دختران شكنجه‌های روحی و روانی در خانواده‌ها توسط والدين و يا همسران آنهااست و دركنار آن مشكلات اقتصادی، ازدواجهای اجباری و يا مخالفت با ازدواج آنان با فرد دلخواهشان می باشد. نگهداری از اين بيماران نيز بسيار سخت و حساس است و با تمام مراقبت‌هايی كه از آنها می‌شود، باز هم در بعضی مواقع با حركتهايی مثل كوبيدن سر به تخت هايشان می‌خواهند خودكشی كنند. اكثر اين بيماران كه دختران جوان در بين آنها زياد به چشم می خورند، بعد از خودكشی و زنده ماندن دچار افسردگی شديد روحی می‌شوند و حتی چندين روز نه غذا می‌خورند و نه با كسی حرف می‌زنند."
وی افزود:" چند سال پيش پس از آنكه دختری با تلاش پزشكان از مرگ نجات پيدا كرد به اين بخش منتقل شد اما طی يكسالی كه در اين بخش بستری بود هيچ كدام از اعضای خانواده‌اش برای ديدن او به بيمارستان نيامدند، زيرااعتقاد داشتند دخترشان با اين عمل باعث سرشكستگی آنها شده است."
"آلاله رزمی" دانشجوی رشته‌پزشكی می‌گويد:" افسردگی و پيامدهای ناشی از آن از جمله مهمترين عوامل خودكشی در افراد جوان است. ساختار سنتی خانواده‌ها بخصوص روستاييان كه بر فرهنگ مرد سالاری بنا شده زمينه وقوع خودسوزی را كه زجرآورترين نوع خودكشی است، فراهم می‌كند. بر اساس همين فرهنگ گاهی دختران وادار به تن دادن به ازدواجهای اجباری می‌شوند كه آن هم يكی از علتهای خودسوزی است.
انکار مساله از سوی مقامات
رزمی استان گلستان را يكی از كانونهای خودكشی زنان در سطح كشور دانست و افزود:" بهتر است مسوولان از انكار موضوع دست برداشته و پيامدهای‌اين مساله را به صورت شفاف برای خانواده‌ها و جوانان بيان كنند. شايد يكی از دلايل آنكه اين امر هنوز در بين مردم، بخصوص زنان و دختران رواج دارد اين است كه مراجع مربوطه، تصميم به پذيرش صورت مساله نگرفته‌اند چه برسد به اينكه به فكر چاره‌انديشی برای اين بحران باشند وشايد به همين علت است كه هيچ امار رسمی و دقيقی در مورد قربانيان خودكشی در اختيار رسانه‌ها و مردم قرار نمی‌گيرد."
رزمی ادامه داد: طبق آمارهای ارائه شده از سوی سازمان جهانی بهداشت، ميزان خودكشی در ايران سه در ١٠٠ هزار برای زنان و يك در ١٠٠ هزار برای مردان می‌باشد.
صدیقه نصيری مشاور استاندار در امور بانوان اطلاع‌رسانی را از موارد عمده پيشگيری خودكشی می‌داند و می‌افزايد: طی چند سال گذشته سمينارها و كارگروههای زيادی در رابطه با مسائل و مشكلات زنان گلستان كه يكی از آنها پديده خودكشی است گذاشته شده است اما متاسفانه تمامی اين كارها تنها در حد حرف باقی مانده و هرگاه برای اجرای پروژه‌ها از مسوولين تقاضای بودجه می‌كنيم با جواب منفی آنها روبرو می شويم.
وی تصريح كرد: گويی بعضی از مسائل زنان برای مسولين امری عادی شده است و هيچ كس برای ريشه‌يابی موضوع خودسوزی زنان كه از مشكلات و مسائل مهم استانی است قدم محكمی بر نمی‌دارد.
نصیری گفت: پنهان كردن مسئله خودكشی و خودسوزی زنان ودختران و ارائه نكردن آمار در اين خصوص نه تنها مشكلی را حل نخواهد كرد بلكه باعث بالا رفتن آمار می‌شود. بهتر است مسوولين امر به جای سخت‌گيری در ارائه آمار به بررسی اين موضوع و ارائه آمار آن از طريق راديو، تلويزيون ، مجلات و حتی كتب درسی بپردازند و اين خودسانسوری نتيجه‌ای جز افزايش آمار خودكشی نخواهد داشت.
نصيری افزود: اگر به طور ريشه‌ای به مسائل و مشكلات زنان در جامعه پرداخته شود و زنان بدانند كه برای وجود آنها و حق و حقوق آنها به عنوان يك انسان در جامعه ارزش قائل می‌شوند، ديگر زنان ما برای رهايی از مشكلات خود دست به خودسوزی و خودكشی نخواهند زد. در زمان حاضر يك تيم قوی از پژوهشگران در حال آمارگيری و بررسی پديده خودكشی زنان در استان گلستان هستند كه اين تحقيقات هنوز به طور كامل به پايان نرسيده و پس از اتمام كار در اولين فرصت نتايج اين پژوهش در اختيار رسانه‌ها قرار خواهد گرفت.
تعصبات و شرایط بسته قومی و قبیله‌ای
موسی ملك محمودی پژوهشگر آسيبهای اجتماعی بیان داشت: اين معضل اجتماعی به ٤ دسته خودكشی خودخواهانه، دگرخواهانه، آنوميك يا بی‌هنجاری و جبهه‌گرايانه تقسيم می‌شود. امروزه تغييرات شديد سياسی ، اجتماعی ، فرهنگی و اقتصادی و باز شدن فضاهای فكری افراد باعث شده تا سطح توقعات در جامعه بالا برود اما نكته اصلی اين است كه آيا همزمان با اين تغييرات امكانات موجود در جامعه ما نيز تغيير يافته است؟
متاسفانه زنان و دختران بيشترين آمار خودكشی را در استان گلستان به خود اختصاص داده‌اند و اين پديده در بين تركمن‌ها، سيستانيهاو بلوچ‌ها بيشتر از زنان ديگر طوايف است. اين زنان به علت تعصبات و شرايط بسته قومی و قبيله‌ای كه برای آنها وجود دارد دچار نوعی سرخوردگی اجتماعی می‌شوند و همين تعارض و نبودن موقعيت مناسب و امكانات مطلوب در جامعه، وضعيت را برای آنها غير قابل تحمل می‌كند. خودسوزی يكی از راههايی است كه اكثر زنان و دختران جوان برای رهايی از مشكلات آن را انتخاب می‌كنند.چرا كه آنها همه چيز زندگی خود را سوخته می‌بينند و از انجا كه احساس می‌كنند شرايط موجود تغيير نخواهد كرد دست به اين كار می‌زنند. بر اساس تحقيقات انجام شده قرص ، سموم كشاورزی و خودسوزی از ابزارهای خودكشی در استان ذكر شده است .
وی با اشاره به نتايج بدست آمده از تحقيقات اين پديده در گلستان خاطر نشان كرد: طی سالهای ٧٩ و ٨٠ در استان گلستان چهارهزار و ٤٨ نفر اقدام به خودكشی كرده‌اند كه از اين تعداد يك هزار و ٥٣٣ نفر مرد و ٢ هزار ٥١٥ نفر زن بوده‌اند. دو هزار و ٢٩٥ نفر از اين افراد مجرد و يك هزار ٧٥٣ نفر نيز متاهل بوده‌اند. وی با بيان اينكه دوهزار و ٢٤٦ نفر از افرادی كه در اين سالها اقدام به خودكشی كرده‌اند، شهری بوده‌اند اظهار داشت: گرگان، گنبد كاووس ، بندر تركمن و علی‌آباد بيشترين آمار اقدام به خودكشی را طی سالهای مذكور در سطح استان به خود اختصاص داده‌اند.
اين پژوهشگر نقش اعمال دينی رادر كاهش خودكشی موثر دانست و افزود: طبق تحقيقات در ماه مبارك رمضان امار خودكشی به مراتب پايين تر از ديگر ماههای سال می‌باشد و اين مساله نشان می‌دهد كه ايمان و باورهای مذهبی نقش مهمی در مكانيسم رفتاری افراد دارد چراكه خودكشی خود يك واكنش رفتاری نسبت به شرايط است. نمی‌توان اين نكته را ناديده گرفت كه فشار سنگين شرايط فرهنگی ، اقتصادی و اجتماعی باعث می‌شود تا افراد بخصوص زنان و دختران در زندگی خود به بن بست برسند و دست به خودكشی بزنند.
سانسور به جای اطلاع‌رسانی
وی اطلاع‌رسانی را در كاهش خودكشی موثر می‌داند ومی‌افزايد: متاسفانه سانسور و خودسانسوری و ترجيح مصلحت‌های سياسی يا اجتماعی مقدم بر طرح واقعيت در جامعه شده است و مسوولان ما هيچ‌گونه تحليل درست و صحيحی از شرايط اقتصادی فرهنگی و اجتماعی جامعه ندارند و هميشه در خصوص آسيبهای اجتماعی دچار غافلگيری می‌شوند. مسوولين امربايد حساسيت بيشتری به موضوع خودكشی در استان آن هم در بين زنان و دختران داشته باشند در غير اينصورت همواره بايد شاهد موارد زيادی از خودكشی در سطح استان گلستان باشيم. در ٤ ماه نخست سالجاری بيش از ٦٠٠ مورد خودكشی در استان اتفاق افتاده است كه با توجه به گستردگی اين امر در استان گلستان انجام اقدامات پيشگيرانه فرهنگی و اجتماعی از سوی سازمانهای غيردولتی و دولتی برای كاهش ميزان خودكشی ضروری محسوب می‌شود.
وی ادامه داد: آمارهای سازمان جهانی بهداشت نشان می‌دهد كه ساليانه حدود چهارصد هزار نفر به علت خودكشی موفق جان خود را از دست می‌دهند. بررسی‌ها نشان می‌دهد بيش از دو سوم كسانی كه خودكشی می‌كنند قبلا قصد خود را با ديگران در ميان گذاشته و آنها را به انجام آن تهديد می می‌كنند. يكی از راههای موفق در پيشگيری از خودكشی توجه به ابراز اين فكر از طريق ديگران و كمك به حل مشكلات اين افراد با مراجعه به روانپزشك و روانشناس است.
خودسوزی، بدترین نوع خودکشی
مينا مميزی كه يك روانشناس‌است در اين خصوص گفت: بدترين نوع خودكشی ، خودسوزی است كه همچنان در بين زنان رواج دارد و مسولين ما هنوز چاره‌ای برای آن نيانديشيده‌اند و حتی از پخش يك برنامه‌های آموزشی تلويزيونی برای رفع اين معضل نيزدريغ می‌كنند. طبق آمارهای سال ٨٢ از هر ١٠٠ زنی كه در استان گلستان فوت شده است ١٦ نفر خودكشی كرده‌اند كه بسياری از اين خودكشی‌ها به شكل خودسوزی بوده است و بيشترين آمار نيز به شهرهای بندرگز، بندرتركمن، آق قلا و مينودشت مربوط بوده است.
"صديقه نصيری " مشاور استاندار گلستان در امور بانوان در اين رابطه گفت: بر اساس آمارهای داده شده از سوی پژوهشگران آسيبهای اجتماعی بيشترين آمار خودكشی بين سنين ١٨ تا ٢٤ سالگی بوده است و از سال ٧٩ به اين طرف ساليانه يك هزار و ٥٠٠ نفر در استان گلستان خودكشی كرده‌اند. بر اساس تازه‌ترين آمار، در چهار ماه اول امسال حدود ٦٢٨ نفر در اين استان اقدام به خودكشی كرده‌اند. به نظر می‌رسد با توجه به پراكندگی جمعيت و تنوع قوميتها در استان گلستان پديده خودسوزی زنان، پديده‌ای حاد است كه از نگاه مسوولان و دست‌اندركاران امر پنهان مانده است. اينكه چرا زنان و دختران در گلستان خودسوزی را به عنوان بهترين ابزار برای خودكشی و رهايی از مشكلات می‌دانند ، سوالی است كه هنوز جواب قطعی از سوی مسوولين و دست‌اندركاران آسيبهای اجتماعی به آن داده نشده است.
مقام اول در خشونت علیه زنان
يكی از مقامات بهداشتی استان گفت: اين استان از نظر رفتار خشونت‌آميز عليه زنان مقام اول را در كشور دارد. وی كه خواست نامش فاش نشود: با وجود آنكه برنامه‌های تنظيم خانواده تا حدود زيادی در استان صورت گرفته اما هنوز زاد و ولد بی‌رويه در اين استان كنترل نشده و ٣٣ درصد حاملگی‌ها ناخواسته است. فقر، بيكاری ، سرپرستی ، خشونت و سركوب وحشيانه عليه زنان باعث شده تا اين قشر از جامعه بيشترين آمار خودكشی را به خود اختصاص دهند. در زير بار غبار غم و درد خودكشی وخودسوزی زنان نگون‌بخت، دردهايی نهفته است كه هنوز ناگفته‌ها درباره آن بسيار است. سوزاندن با نفت از جمله خودكشی‌هايی است كه زنان به آن دست می زنند و اين عمل در بين قشر آسيب‌پذير، بی‌سرپرست و قوميتها كه دارای فكرهای سنتی و بسته نسبت به زن هستند رايج است.
اين فرد ادامه داد: معمولا خودكشی دختران و زنان جوان بين سنين ١٨ تا ٢٤ سال صورت می‌گيرد كه سن جوانی و دوران هيجانات در مورد مسائلی همچون ورود به دانشگاه، ازدواج و كار است. گرچه بسياری از مسوولين براين باورند كه آمار خودكشی كاهش پيدا كرده است اما در عمل اينطور نيست وما هنوز ماهانه شاهد خودكشی زنان ودخترانی هستيم كه به طرز فجيعی دست به اين كار می‌زنند و گويی با اين عمل خود، بيزاری و نفرت خود رااز زندگی ، جامعه و خانواده عنوان می‌كنند.
اين مقام بهداشتی درج نشدن اطلاعات مربوط به خودكشی را از سوی مسولين، امری سهل‌انگارانه دانست و افزود: بهتر است مسولين امر بجای آنكه از پخش شدن آمار اطلاعات مربوط به خودكشی جلوگيری كنند و يا اينكه موانع زيادی را در پيش پای رسانه‌ها قرار دهند ، شرايط را طوری فراهم كنند تا مردم با اين پديده شوم كه آمار آن نيز رو به افزايش است آشنا شوند و به عمق واقعه پی ببرند.
بیشترین آمار خودکشی زنان
موسی ملك محمودی پژوهشگر آسيبهای اجتماعی در اين خصوص گفت:"متاسفانه گلستان از جمله استانهايی است كه هنوز آمار خودكشی آن نسبت به ديگر استانها در كشور بالا می‌باشد. بر اساس تحقيقات انجام گرفته ٧٠ درصد خودكشی در اين استان به زنان و دختران تعلق داشته و ٣٠ درصد متعلق به مردان بوده است. ميزان پراكندگی خودكشی ميان ساكنان شهری ٦٥درصد و ساكنان روستائی ٣٥ درصداست."
وی عوامل افزايش آسيبهای اجتماعی ميان زنان و دختران را فشارهای روانی ناشی از اختلافات خانوادگی عنوان كرد و افزود: فقر، بيكاری و اعتياد نيز از ديگر عوامل گرايش اين افراد به خودكشی است. فقدان امكانات لازم، آگاهی نداشتن خانواده‌ها، شكاف طبقاتی و سنتی بودن فضای خانواده‌ها موجب می‌شودتا اين آسيب اجتماعی همچنان قربانی بگيرد.
"صديقه نصيری " مشاور استاندار گلستان در امور بانوان در اين رابطه گفت: طبق تحقيقات و بررسی‌های انجام شده گلستان از جمله استانهای كشور است كه بيشترين آمار خودكشی را بخصوص در بين زنان و دختران به خود اختصاص داده است. برای خودكشی عوامل گوناگونی وجوددارد اما مهمترين عواملی كه باعث می‌شود تا اكثر زنان و دختران دست به آن بزنند افسردگی ، سرخوردگی و فقر است. از آنجا كه هنور اكثر محيطهای خانوادگی در جامعه ما مردسالارانه است و مرد است كه اولين و آخرين حرف را می‌زند ، زنان دچار نوعی وحشت و سرخوردگی در زندگی می‌شوند و ميل به ادامه زندگی را از دست می دهند. امروز اكثر زنان و دختران جامعه ما در حال تحصيل در دانشگاهها هستند و اين قشر زمانی كه از دانشگاه فارغ‌التحصيل می‌شود نگاهی نو به محيط اطراف خود دارد و واضح است كه اين افراد ديگر نمی‌توانند با فكرهای سنتی و بسته كنار بيايند و حتی از كار كردن در جامعه نيز محروم می‌شوند و تمامی اين عوامل دست به دست هم داده و باعث بروز پديده‌ای بنام خودكشی می شود.
وی افزود: شهرهايی نظير گميشان، مراوه تپه ، آزادشهر، بندرتركمن و بندر گز و روستاهای اين نواحی از جمله مناطقی هستند كه هر روز شاهد تضييع شدن حقوق زنان و خشونت عليه آنهاهستيم. باورها و اعتقادات سنتی كه در فرهنگ اين نواحی جا افتاده است و همچنين اختلافات خانوادگی ، فقر مالی ، مسائل عاطفی و ازدواجهای ناخواسته و بيكاری و اعتياد و همچنين فقدان مركزی برای رسيدگی به مشكلات زنان شايد از عمده‌ترين دلايل افزايش نرخ خودكشی در ميان زنان گلستانی باشد.
طبق بررسيهای انجام گرفته خودكشی در رديف دهمين علل مرگ و مير برای تمام سنين در بيشتر كشورهای جهان است. در حاليكه آمار مرگ و مير بيماران خودكشی كرده در بين مردان سه برابر بيشتر از زنان است ، ولی زنها چهار برابر بيشتر از مردها اقدام به خودكشی می‌كنند.
خودکشی: معضل اجتماعی جدی در ایران
آمار خودكشی در كشور ما نشانگر آن است كه اين پديده در ميان زنان به يك معضل اجتماعی تبديل شده و اگر چاره‌ای انديشيده نشود آثار سوء آن بر جامعه نيز اثرگذار خواهد بود.
استان گلستان نيز از اين قاعده مستثنی نبوده و طبق آمار ارايه شده از سوی كارشناسان، سومين رتبه خودكشی را در كشور به خود اختصاص داده است كه اكثر اين آمار متعلق به زنان و دختران می‌باشد.
مريم زمانی، كارشناس مسايل اجتماعی در اين خصوص گفت: افراد برای خودكشی دلايل مختلفی دارند. نامساعد بودن شرايط زندگی بعضی از خانواده‌ها و حساسيت و سخت‌گيری بيش از حد آنها به دخترانشان باعث می‌شود تا برخی از دختران برای فرار از مشكلات دست به خودكشی بزنند.
وی خودسوزی را دارای بيشترين فراوانی در بين خودكشی دختران عنوان كرد و افزود: به نظر من آنها با اين كار می‌خواهند اطرافيان خود را ترسانده و نسبت به خواسته‌های خود آگاه كنند درحالی كه اكثر آنها براثر جراحات ناشی از سوختگی جان می‌سپارند و خانواده نيز به لحاظ روحی و روانی و اجتماعی دچار مشكل می‌شود.
"نسرين ملائی" دانشجوی رشته روانشناسی گفت: با توجه به آنكه گلستان يكی از استانهای مهاجرپذير است و قوميتهای نسبتا زيادی را در خودجای داده آمار بيشتری را در رابطه با خودكشی دارد. شرايط زندگی و عقايد موجود در برخی خانواده‌ها باعث شده تا زنان و دختران برای رهايی از معضلات و مشكلات روحی وروانی موجود و حاكم بر اين قشر تنها راه رهايی خود را در خودكشی ببينند. وی افزود: آمارها نشان می‌دهد آمار خودكشی و به ويژه خودسوزی در استانهای محروم كشور نسبت به ديگر مناطق بيشتر است. خوردن قرصهای سمی و خودسوزی دو نمونه بارز خودكشی است كه زنان به آن دست می‌زنند.
به گفته وی، ازدواجهای اجباری ، بيكاری و بالارفتن سن ازدواج خود از دلايلی است كه زنان و دختران را به سمت خودكشی سوق ميدهد. ملائی خودكشی را نوعی انتقام از اطرافيان دانست و افزود: گاهی افراد برای جلب توجه اطرافيان دست به خودكشی می‌زنند اما بر اثر مرگ فرصتی برای بهره‌مند شدن از اين توجه پيدا نمی‌كنند. در سالهای اخير آمار خودكشی در قشر خاصی از جوانان يعنی دانشجويان هم رشد قابل توجهی داشته است.
شکنجه‌های روحی و روانی در خانواده
پرستار بخش اعصاب و روان يكی از بيمارستانهای گرگان می‌گويد:" اكثر بيماران بخش اعصاب و روان بيمارستان كسانی هستندكه دست به خودكشی زده و بطور معجزه‌آسايی زنده مانده‌اند اما به دليل ناراحتی‌های روحی و روانی كه دارند و امكان اقدام دوباره برای خودكشی، برای مدتی در اين بخش بستری و نگهداری می‌شوند. بيشتر بيماران اين بخش دخترانی هستند كه حتی برای چندين بار در همين جا دست به خودكشی زده‌اند و چون سريعا به‌آنها رسيدگی شده، از مرگ نجات پيدا كردند."
اين پرستار می‌گويد: "علت عمده خودكشی اين زنان و دختران شكنجه‌های روحی و روانی در خانواده‌ها توسط والدين و يا همسران آنهااست و دركنار آن مشكلات اقتصادی، ازدواجهای اجباری و يا مخالفت با ازدواج آنان با فرد دلخواهشان می باشد. نگهداری از اين بيماران نيز بسيار سخت و حساس است و با تمام مراقبت‌هايی كه از آنها می‌شود، باز هم در بعضی مواقع با حركتهايی مثل كوبيدن سر به تخت هايشان می‌خواهند خودكشی كنند. اكثر اين بيماران كه دختران جوان در بين آنها زياد به چشم می خورند، بعد از خودكشی و زنده ماندن دچار افسردگی شديد روحی می‌شوند و حتی چندين روز نه غذا می‌خورند و نه با كسی حرف می‌زنند."
وی افزود:" چند سال پيش پس از آنكه دختری با تلاش پزشكان از مرگ نجات پيدا كرد به اين بخش منتقل شد اما طی يكسالی كه در اين بخش بستری بود هيچ كدام از اعضای خانواده‌اش برای ديدن او به بيمارستان نيامدند، زيرااعتقاد داشتند دخترشان با اين عمل باعث سرشكستگی آنها شده است."
"آلاله رزمی" دانشجوی رشته‌پزشكی می‌گويد:" افسردگی و پيامدهای ناشی از آن از جمله مهمترين عوامل خودكشی در افراد جوان است. ساختار سنتی خانواده‌ها بخصوص روستاييان كه بر فرهنگ مرد سالاری بنا شده زمينه وقوع خودسوزی را كه زجرآورترين نوع خودكشی است، فراهم می‌كند. بر اساس همين فرهنگ گاهی دختران وادار به تن دادن به ازدواجهای اجباری می‌شوند كه آن هم يكی از علتهای خودسوزی است.
انکار مساله از سوی مقامات
رزمی استان گلستان را يكی از كانونهای خودكشی زنان در سطح كشور دانست و افزود:" بهتر است مسوولان از انكار موضوع دست برداشته و پيامدهای‌اين مساله را به صورت شفاف برای خانواده‌ها و جوانان بيان كنند. شايد يكی از دلايل آنكه اين امر هنوز در بين مردم، بخصوص زنان و دختران رواج دارد اين است كه مراجع مربوطه، تصميم به پذيرش صورت مساله نگرفته‌اند چه برسد به اينكه به فكر چاره‌انديشی برای اين بحران باشند وشايد به همين علت است كه هيچ امار رسمی و دقيقی در مورد قربانيان خودكشی در اختيار رسانه‌ها و مردم قرار نمی‌گيرد."
رزمی ادامه داد: طبق آمارهای ارائه شده از سوی سازمان جهانی بهداشت، ميزان خودكشی در ايران سه در ١٠٠ هزار برای زنان و يك در ١٠٠ هزار برای مردان می‌باشد.
صدیقه نصيری مشاور استاندار در امور بانوان اطلاع‌رسانی را از موارد عمده پيشگيری خودكشی می‌داند و می‌افزايد: طی چند سال گذشته سمينارها و كارگروههای زيادی در رابطه با مسائل و مشكلات زنان گلستان كه يكی از آنها پديده خودكشی است گذاشته شده است اما متاسفانه تمامی اين كارها تنها در حد حرف باقی مانده و هرگاه برای اجرای پروژه‌ها از مسوولين تقاضای بودجه می‌كنيم با جواب منفی آنها روبرو می شويم.
وی تصريح كرد: گويی بعضی از مسائل زنان برای مسولين امری عادی شده است و هيچ كس برای ريشه‌يابی موضوع خودسوزی زنان كه از مشكلات و مسائل مهم استانی است قدم محكمی بر نمی‌دارد.
نصیری گفت: پنهان كردن مسئله خودكشی و خودسوزی زنان ودختران و ارائه نكردن آمار در اين خصوص نه تنها مشكلی را حل نخواهد كرد بلكه باعث بالا رفتن آمار می‌شود. بهتر است مسوولين امر به جای سخت‌گيری در ارائه آمار به بررسی اين موضوع و ارائه آمار آن از طريق راديو، تلويزيون ، مجلات و حتی كتب درسی بپردازند و اين خودسانسوری نتيجه‌ای جز افزايش آمار خودكشی نخواهد داشت.
نصيری افزود: اگر به طور ريشه‌ای به مسائل و مشكلات زنان در جامعه پرداخته شود و زنان بدانند كه برای وجود آنها و حق و حقوق آنها به عنوان يك انسان در جامعه ارزش قائل می‌شوند، ديگر زنان ما برای رهايی از مشكلات خود دست به خودسوزی و خودكشی نخواهند زد. در زمان حاضر يك تيم قوی از پژوهشگران در حال آمارگيری و بررسی پديده خودكشی زنان در استان گلستان هستند كه اين تحقيقات هنوز به طور كامل به پايان نرسيده و پس از اتمام كار در اولين فرصت نتايج اين پژوهش در اختيار رسانه‌ها قرار خواهد گرفت.
تعصبات و شرایط بسته قومی و قبیله‌ای
موسی ملك محمودی پژوهشگر آسيبهای اجتماعی بیان داشت: اين معضل اجتماعی به ٤ دسته خودكشی خودخواهانه، دگرخواهانه، آنوميك يا بی‌هنجاری و جبهه‌گرايانه تقسيم می‌شود. امروزه تغييرات شديد سياسی ، اجتماعی ، فرهنگی و اقتصادی و باز شدن فضاهای فكری افراد باعث شده تا سطح توقعات در جامعه بالا برود اما نكته اصلی اين است كه آيا همزمان با اين تغييرات امكانات موجود در جامعه ما نيز تغيير يافته است؟
متاسفانه زنان و دختران بيشترين آمار خودكشی را در استان گلستان به خود اختصاص داده‌اند و اين پديده در بين تركمن‌ها، سيستانيهاو بلوچ‌ها بيشتر از زنان ديگر طوايف است. اين زنان به علت تعصبات و شرايط بسته قومی و قبيله‌ای كه برای آنها وجود دارد دچار نوعی سرخوردگی اجتماعی می‌شوند و همين تعارض و نبودن موقعيت مناسب و امكانات مطلوب در جامعه، وضعيت را برای آنها غير قابل تحمل می‌كند. خودسوزی يكی از راههايی است كه اكثر زنان و دختران جوان برای رهايی از مشكلات آن را انتخاب می‌كنند.چرا كه آنها همه چيز زندگی خود را سوخته می‌بينند و از انجا كه احساس می‌كنند شرايط موجود تغيير نخواهد كرد دست به اين كار می‌زنند. بر اساس تحقيقات انجام شده قرص ، سموم كشاورزی و خودسوزی از ابزارهای خودكشی در استان ذكر شده است .
وی با اشاره به نتايج بدست آمده از تحقيقات اين پديده در گلستان خاطر نشان كرد: طی سالهای ٧٩ و ٨٠ در استان گلستان چهارهزار و ٤٨ نفر اقدام به خودكشی كرده‌اند كه از اين تعداد يك هزار و ٥٣٣ نفر مرد و ٢ هزار ٥١٥ نفر زن بوده‌اند. دو هزار و ٢٩٥ نفر از اين افراد مجرد و يك هزار ٧٥٣ نفر نيز متاهل بوده‌اند. وی با بيان اينكه دوهزار و ٢٤٦ نفر از افرادی كه در اين سالها اقدام به خودكشی كرده‌اند، شهری بوده‌اند اظهار داشت: گرگان، گنبد كاووس ، بندر تركمن و علی‌آباد بيشترين آمار اقدام به خودكشی را طی سالهای مذكور در سطح استان به خود اختصاص داده‌اند.
اين پژوهشگر نقش اعمال دينی رادر كاهش خودكشی موثر دانست و افزود: طبق تحقيقات در ماه مبارك رمضان امار خودكشی به مراتب پايين تر از ديگر ماههای سال می‌باشد و اين مساله نشان می‌دهد كه ايمان و باورهای مذهبی نقش مهمی در مكانيسم رفتاری افراد دارد چراكه خودكشی خود يك واكنش رفتاری نسبت به شرايط است. نمی‌توان اين نكته را ناديده گرفت كه فشار سنگين شرايط فرهنگی ، اقتصادی و اجتماعی باعث می‌شود تا افراد بخصوص زنان و دختران در زندگی خود به بن بست برسند و دست به خودكشی بزنند.
سانسور به جای اطلاع‌رسانی
وی اطلاع‌رسانی را در كاهش خودكشی موثر می‌داند ومی‌افزايد: متاسفانه سانسور و خودسانسوری و ترجيح مصلحت‌های سياسی يا اجتماعی مقدم بر طرح واقعيت در جامعه شده است و مسوولان ما هيچ‌گونه تحليل درست و صحيحی از شرايط اقتصادی فرهنگی و اجتماعی جامعه ندارند و هميشه در خصوص آسيبهای اجتماعی دچار غافلگيری می‌شوند. مسوولين امربايد حساسيت بيشتری به موضوع خودكشی در استان آن هم در بين زنان و دختران داشته باشند در غير اينصورت همواره بايد شاهد موارد زيادی از خودكشی در سطح استان گلستان باشيم. در ٤ ماه نخست سالجاری بيش از ٦٠٠ مورد خودكشی در استان اتفاق افتاده است كه با توجه به گستردگی اين امر در استان گلستان انجام اقدامات پيشگيرانه فرهنگی و اجتماعی از سوی سازمانهای غيردولتی و دولتی برای كاهش ميزان خودكشی ضروری محسوب می‌شود.
وی ادامه داد: آمارهای سازمان جهانی بهداشت نشان می‌دهد كه ساليانه حدود چهارصد هزار نفر به علت خودكشی موفق جان خود را از دست می‌دهند. بررسی‌ها نشان می‌دهد بيش از دو سوم كسانی كه خودكشی می‌كنند قبلا قصد خود را با ديگران در ميان گذاشته و آنها را به انجام آن تهديد می می‌كنند. يكی از راههای موفق در پيشگيری از خودكشی توجه به ابراز اين فكر از طريق ديگران و كمك به حل مشكلات اين افراد با مراجعه به روانپزشك و روانشناس است.
خودسوزی، بدترین نوع خودکشی
مينا مميزی كه يك روانشناس‌است در اين خصوص گفت: بدترين نوع خودكشی ، خودسوزی است كه همچنان در بين زنان رواج دارد و مسولين ما هنوز چاره‌ای برای آن نيانديشيده‌اند و حتی از پخش يك برنامه‌های آموزشی تلويزيونی برای رفع اين معضل نيزدريغ می‌كنند. طبق آمارهای سال ٨٢ از هر ١٠٠ زنی كه در استان گلستان فوت شده است ١٦ نفر خودكشی كرده‌اند كه بسياری از اين خودكشی‌ها به شكل خودسوزی بوده است و بيشترين آمار نيز به شهرهای بندرگز، بندرتركمن، آق قلا و مينودشت مربوط بوده است.
"صديقه نصيری " مشاور استاندار گلستان در امور بانوان در اين رابطه گفت: بر اساس آمارهای داده شده از سوی پژوهشگران آسيبهای اجتماعی بيشترين آمار خودكشی بين سنين ١٨ تا ٢٤ سالگی بوده است و از سال ٧٩ به اين طرف ساليانه يك هزار و ٥٠٠ نفر در استان گلستان خودكشی كرده‌اند. بر اساس تازه‌ترين آمار، در چهار ماه اول امسال حدود ٦٢٨ نفر در اين استان اقدام به خودكشی كرده‌اند. به نظر می‌رسد با توجه به پراكندگی جمعيت و تنوع قوميتها در استان گلستان پديده خودسوزی زنان، پديده‌ای حاد است كه از نگاه مسوولان و دست‌اندركاران امر پنهان مانده است. اينكه چرا زنان و دختران در گلستان خودسوزی را به عنوان بهترين ابزار برای خودكشی و رهايی از مشكلات می‌دانند ، سوالی است كه هنوز جواب قطعی از سوی مسوولين و دست‌اندركاران آسيبهای اجتماعی به آن داده نشده است.
مقام اول در خشونت علیه زنان
يكی از مقامات بهداشتی استان گفت: اين استان از نظر رفتار خشونت‌آميز عليه زنان مقام اول را در كشور دارد. وی كه خواست نامش فاش نشود: با وجود آنكه برنامه‌های تنظيم خانواده تا حدود زيادی در استان صورت گرفته اما هنوز زاد و ولد بی‌رويه در اين استان كنترل نشده و ٣٣ درصد حاملگی‌ها ناخواسته است. فقر، بيكاری ، سرپرستی ، خشونت و سركوب وحشيانه عليه زنان باعث شده تا اين قشر از جامعه بيشترين آمار خودكشی را به خود اختصاص دهند. در زير بار غبار غم و درد خودكشی وخودسوزی زنان نگون‌بخت، دردهايی نهفته است كه هنوز ناگفته‌ها درباره آن بسيار است. سوزاندن با نفت از جمله خودكشی‌هايی است كه زنان به آن دست می زنند و اين عمل در بين قشر آسيب‌پذير، بی‌سرپرست و قوميتها كه دارای فكرهای سنتی و بسته نسبت به زن هستند رايج است.
اين فرد ادامه داد: معمولا خودكشی دختران و زنان جوان بين سنين ١٨ تا ٢٤ سال صورت می‌گيرد كه سن جوانی و دوران هيجانات در مورد مسائلی همچون ورود به دانشگاه، ازدواج و كار است. گرچه بسياری از مسوولين براين باورند كه آمار خودكشی كاهش پيدا كرده است اما در عمل اينطور نيست وما هنوز ماهانه شاهد خودكشی زنان ودخترانی هستيم كه به طرز فجيعی دست به اين كار می‌زنند و گويی با اين عمل خود، بيزاری و نفرت خود رااز زندگی ، جامعه و خانواده عنوان می‌كنند.
اين مقام بهداشتی درج نشدن اطلاعات مربوط به خودكشی را از سوی مسولين، امری سهل‌انگارانه دانست و افزود: بهتر است مسولين امر بجای آنكه از پخش شدن آمار اطلاعات مربوط به خودكشی جلوگيری كنند و يا اينكه موانع زيادی را در پيش پای رسانه‌ها قرار دهند ، شرايط را طوری فراهم كنند تا مردم با اين پديده شوم كه آمار آن نيز رو به افزايش است آشنا شوند و به عمق واقعه پی ببرند.
بیشترین آمار خودکشی زنان
موسی ملك محمودی پژوهشگر آسيبهای اجتماعی در اين خصوص گفت:"متاسفانه گلستان از جمله استانهايی است كه هنوز آمار خودكشی آن نسبت به ديگر استانها در كشور بالا می‌باشد. بر اساس تحقيقات انجام گرفته ٧٠ درصد خودكشی در اين استان به زنان و دختران تعلق داشته و ٣٠ درصد متعلق به مردان بوده است. ميزان پراكندگی خودكشی ميان ساكنان شهری ٦٥درصد و ساكنان روستائی ٣٥ درصداست."
وی عوامل افزايش آسيبهای اجتماعی ميان زنان و دختران را فشارهای روانی ناشی از اختلافات خانوادگی عنوان كرد و افزود: فقر، بيكاری و اعتياد نيز از ديگر عوامل گرايش اين افراد به خودكشی است. فقدان امكانات لازم، آگاهی نداشتن خانواده‌ها، شكاف طبقاتی و سنتی بودن فضای خانواده‌ها موجب می‌شودتا اين آسيب اجتماعی همچنان قربانی بگيرد.
"صديقه نصيری " مشاور استاندار گلستان در امور بانوان در اين رابطه گفت: طبق تحقيقات و بررسی‌های انجام شده گلستان از جمله استانهای كشور است كه بيشترين آمار خودكشی را بخصوص در بين زنان و دختران به خود اختصاص داده است. برای خودكشی عوامل گوناگونی وجوددارد اما مهمترين عواملی كه باعث می‌شود تا اكثر زنان و دختران دست به آن بزنند افسردگی ، سرخوردگی و فقر است. از آنجا كه هنور اكثر محيطهای خانوادگی در جامعه ما مردسالارانه است و مرد است كه اولين و آخرين حرف را می‌زند ، زنان دچار نوعی وحشت و سرخوردگی در زندگی می‌شوند و ميل به ادامه زندگی را از دست می دهند. امروز اكثر زنان و دختران جامعه ما در حال تحصيل در دانشگاهها هستند و اين قشر زمانی كه از دانشگاه فارغ‌التحصيل می‌شود نگاهی نو به محيط اطراف خود دارد و واضح است كه اين افراد ديگر نمی‌توانند با فكرهای سنتی و بسته كنار بيايند و حتی از كار كردن در جامعه نيز محروم می‌شوند و تمامی اين عوامل دست به دست هم داده و باعث بروز پديده‌ای بنام خودكشی می شود.
وی افزود: شهرهايی نظير گميشان، مراوه تپه ، آزادشهر، بندرتركمن و بندر گز و روستاهای اين نواحی از جمله مناطقی هستند كه هر روز شاهد تضييع شدن حقوق زنان و خشونت عليه آنهاهستيم. باورها و اعتقادات سنتی كه در فرهنگ اين نواحی جا افتاده است و همچنين اختلافات خانوادگی ، فقر مالی ، مسائل عاطفی و ازدواجهای ناخواسته و بيكاری و اعتياد و همچنين فقدان مركزی برای رسيدگی به مشكلات زنان شايد از عمده‌ترين دلايل افزايش نرخ خودكشی در ميان زنان گلستانی باشد.
طبق بررسيهای انجام گرفته خودكشی در رديف دهمين علل مرگ و مير برای تمام سنين در بيشتر كشورهای جهان است. در حاليكه آمار مرگ و مير بيماران خودكشی كرده در بين مردان سه برابر بيشتر از زنان است ، ولی زنها چهار برابر بيشتر از مردها اقدام به خودكشی می‌كنند.
| بازگشت به صفحه اول |