قول داده اند گنجی را آزاد کنند
معصومه شفیعی:
انجمن صنفی روزنامه نگاران در گزارشی، زندگی اکبر گنجی را در دو ماه
گذشته، از اولین روزهای آغاز اعتصاب غذا تا همین روزهای ماقبل آخر پی گرفته است.
این گزارش ، به گفت و گوی خانم معصومه شفیعی با روز، پیوند خورده است کعه از آخرین
روزها می گوید: روزهای انتظار برای آزادی.
معصومه شفیعی در گفت و گو با روز، از انتظار برای آزادی گنجی و "تمام شدن این
روزها" خبر داد. خانم شفیعی با اشاره به اینکه"من و بقیه افراد خانواده از اول هم
مخالف اعتصاب غذای آقای گنجی بودیم" گفت: حالا به هر حال پزشکان نامه ای به رئیس
بیمارستان نوشته اند که آقای گنجی می تواند ترخیص شود. رئیس بیمارستان هم این موضوع
را در نامه دیگری به دادستان نوشته است، و اینک منتظر پاسخ دادستانی هستیم. البته
به دکترها هم گفته بودند که هرچقدر مرخصی استعلاجی لازم است برای آقای گنجی
بنویسند. ببینیم چه می شود.
همسر گنجی از روزهای انتظار برای آزادی می گوید، از رفتن به سفر، از بودن
خانواده در کنار هم و اینکه "بچه ها وضع روحی خوبی ندارند". از او در مورد امکان بی
وفایی به عهد می پرسیم و اینکه اگر به قول ها وفا نشود، می گوید:"طرف صحبت آقای
گنجی کسی بوده که گنجی حرف او را پذیرفته. قول و قرار ها محکم بوده که
پذیرفته." خانم شفیعی به این بسنده می کند که طرف مذاکره" با قبلی ها فرق" می
کرده و مذاکرات"به نقطه مثبتی رسیده است و قول همین چند روزه را داده اند".
از خانم گنجی درباره تاثیر سکوت خود وی می پرسیم، می گوید: خب ، سکوت من هم بی
تاثیر نیست. البته من در حد اطلاع رسانی کار می کردم و موضوع صحبت ها هم آقای گنجی
بوده، اگر آزاد شوند دیگر دلیلی برای صحبت نداریم. بر می گردیم به زندگی عادی
خودمان."
از خانم گنجی درباره دیدارهای اکبر گنجی با مادرش می پرسیم و حرف هایی که بین
انها رد و بدل می شود، می گوید:مثل همه مادرها. او از دیدن فرزندش در این حالت
ناراحت می شود. به او می گوید: بخور، به خودت برس تا انشاءالله روبراه شوی.
و حالا همه در انتظار وفای به عهد .
اعتصاب غذای گنجی؛ به روایت روزنامه نگاران
انجمن صنفی روزنامه نگاران در بولتن داخلی خود، ماجرای اکبر گنجی را در طول دو
ماه گذشته پی گرفته است. در این مطلب" روزنامه نگار" می نویسد: در دو ماه گذشته،
گنجي و اعتصاب غذايش، گنجي و مرخصياش، گنجي و ناپديدشدنش و خلاصه اكبر گنجي در صدر
اخبار رسانهها و مطبوعات قرار گرفت تا جايي كه حتي انتخابات رياست جمهوري و نتايج
آن و خداحافظي خاتمي و هيچ خبر ديگري نتوانست خبرهاي مربوط به اين روزنامهنگار
اصلاحطلب زنداني را كمرنگ كند. تا جايي كه روزنامه «كيهان» در روزهاي پاياني
تيرماه در مطلبي با عنوان «پروژه مرگ اكبر گنجي ناتمام ماند» از يك توطئه براي مرگ
اكبر گنجي خبر داد! اين خبر كيهان، با واكنش همسر گنجي روبهرو شد و معصومه
شفيعي-همسر اكبر گنجي-در نامهاي خطاب به رئيس قوه قضائيه نسبت به وضعيت گنجي ابراز
نگراني كرد. در بخشي از اين نامه آمده است: «روزنامه كيهان مورخ چهارشنبه 29/4/84
در صفحه اول خود ذيل عنوان «پروژه مرگ اكبر گنجي ناكام ماند» از قول يك مقام آگاه
آورده است كه يكي از نزديكان گنجي با همكاري خانم شيرين عبادي ضمن هماهنگي با مراكز
بيگانه پروژه اعتصاب غذاي او را طراحي كردهاند تا با مرگ اكبر گنجي پرونده او را
به يك ماجراي جنجالي عليه جمهوري اسلامي ايران تبديل كرده و از آن به نفع خود،
آمريكا و ديگران بهرهبرداري كنند. كيهان مدعي شده كه اطلاعات مستندي كه در
اختيار اكبر گنجي قرار گرفت جان وي را از توطئهاي كه براي مرگ او طراحي شده بود،
نجات داد. معصومه شفيعي در همين روز، نامه ديگري خطاب به رئيس بيمارستان ميلاد
نوشت. در اين نامه كه از سوي خانواده گنجي منتشر شده است با انتقاد از شرايط
نگهداري گنجي در بيمارستان از رئيس بيمارستان ميلاد درخواست كردند كه بيمارستان
روزانه گزارشي را از وضعيت اكبر گنجي تهيه كرده و در اختيار خانواده گنجي و افكار
عمومي قرار دهند. در بخشي از اين نامه با اشاره به اينكه اكبر گنجي در بيمارستان
ميلاد در حال اعتصاب غذا بستري شده، آمده است: «اطلاعات ما حاكي از آن است كه شرايط
ايجاد شده براي گنجي همانند و بلكه بدتر از شرايط زندان است. محدوديت خانواده و
ممنوعيت دوستان براي ملاقات با ايشان، عدم اجازه ورود روزنامههاي مورد نظر گنجي،
تحت كنترل قرار دادن محيط بيمارستان و كنترل هر نوع رفت و آمد با ايشان، وضعيتي
كاملاً غيرعادي را پيرامون وي ايجاد كرده است. از سوي ديگر معصومه شفيعي با بيان
اينكه گنجي در چهل و يكمين روز اعتصاب غذاي خود به سر ميبرد اعلام كرد كه گنجي
درپي انتقال به بيمارستان ميلاد در وضعيت قرنطينه به سر ميبرد و اجازه ديدار با
وكيلانش را ندارد. وي همچنين از رئيس قوه قضائيه درخواست كرد كه پرونده گنجي را به
مقامي غير از دادستان تهران بسپارد و در اين رابطه گفت: «اميدوارم آقاي شاهرودي
خودشان در اين مسأله دخالت مستقيم داشته باشند.» معاون امور زندانهاي دادستان
تهران در واكنش به ايراد خانواده گنجي نسبت به دخالت عوامل خارج از بيمارستان در
امور پزشكي گنجي گفت: «دادستاني هيچ دخالتي در امور پزشكي گنجي ندارد.» محمود
سالاركيا با اعلام اين مطلب به ايسنا افزود: «هيچ بيمارستاني نميپذيرد بعد از قبول
مسؤوليت امور پزشكي بيمار، افراد غيرمرتبط و خارج از كادر بيمارستان را در اين امر
دخالت دهد.» وي با اشاره به وضعيت گنجي كه جهت درمان از زندان خارج شده تصريح
كرد: «شرايطي كه در بيمارستان بر گنجي اعمال ميشود نيز از همين ناحيه است؛ زيرا ما
نگفتيم گنجي آزاد شده است.» سالاركيا همچنين درباره بخشي از اظهارات خانواده گنجي
مبني بر ايجاد محدوديت در ملاقات با وي گفت: «خانواده گنجي هفتهاي سه بار با او
ملاقات ميكنند و محدوديتي در اين زمينه وجود ندارد. اگر وجود دارد اعلام كنند از
چه ناحيهاي است.» وي درباره بخش ديگري از ادعاهاي خانواده گنجي مبني بر وجود
محدوديت براي ملاقات پزشكان مورد وثوق گنجي با وي نيز گفت: كدام بيمارستان ميپذيرد
كه پزشكان خارج از بيمارستان، بيمار را معاينه كنند كه بيمارستان ميلاد اين كار را
انجام دهد؟ اعضاي تيم سه نفره مذاكره كننده با دادستاني و مقامات زندان اوين
درباره بحران اعتصاب غذاي گنجي، نيز در نامهاي به رئيس قوه قضائيه نسبت به وضعيت
وخيم گنجي ابراز نگراني كردند. در نامه سعيد حجاريان، رضا تهراني و عيسي سحرخيز
آمده است: انتشار مطالب خلاف واقع همچنان از سوي مقامات دادستاني و مسؤولان
زندان متأسفانه ادامه دارد كه نتايج حاكي از وخيمترشدن شرايط است... در اين
شرايط اينجانبان به شدت نگران حال گنجي در بيمارستان هستيم. ايشان در بيمارستان به
جز اطباي معالج، فقط در اختيار مأموران دادستاني است و هر آن با احتمال مغشوش شدن
شرايط، وضعيت جاني آقاي گنجي به نحو ديگر ميتواند مورد خطر جدي و فوري قرار
گيرد... طرح كشته شدن گنجي منتشر شده در روزنامه كيهان روز چهارشنبه مورخ
29/4/84 نيز حاكي از طراحي برنامهاي است كه در صورت وقوع، قوه قضائيه مستقيماً
مسؤول آن است.
كمي به عقبتر ميرويم، به زماني كه گنجي پس از مرخصي
پرسروصدايش در روزهاي پاياني خردادماه به زندان بازگشت و اعتصاب غذا را از سر
گرفت. معصومه شفيعي از آخرين وضعيت جسماني همسرش در زندان ابراز نگراني كرد و به
دنبال اين اظهار نگراني رئيس سازمان زندانها و اقدامات تأميني و تربيتي كشور گفت:
اكبر گنجي تحت مراقبت پزشكان داخل زندان قرار دارد. در همين روز دبير انجمن صنفي
روزنامهنگاران ايران از نشست و مصاحبه مطبوعاتي يوسف مولايي و شيرين عبادي وكلاي
مدافع گنجي به منظور تشريح پرونده موكلشان در محل انجمن صنفي خبر داد. مسعود هوشمند
رضوي با ابراز نگراني نسبت به وضعيت اكبر گنجي در زندان، اظهار داشت خبرهاي نگران
كننده و ضد و نقيضي نسبت به سلامتي اكبر گنجي و نحوه برخورد با او در زندان به گوش
ميرسد كه انجمن صنفي با ابراز نگراني از اين وضعيت و اعتراض به محدودبودن
كانالهاي خبر رسمي در مورد وضعيت گنجي و پاسخگونبودن مسؤولان ذيربط مسؤوليت هر
اتفاقي را متوجه دستگاه قضايي و مسؤولان سازمان زندانها ميداند. دو روز بعد،
مصعومه شفيعي، همسر گنجي، دكتر مولايي و شيرين عبادي وكلاي گنجي در اين كنفرانس
مطبوعاتي به شرح وضعيت اكبر گنجي پرداختند. در اين كنفرانس شيرين عبادي وضعيت
جسمي گنجي را بحراني خواند و افزود: موكل من عليرغم اينكه در وضعيت بحراني از نظر
جسمي بهسر ميبرد به دليل اعتصاب غذا طبق حكم كميته انضباطي ممنوعالملاقات شده
است و با توجه به وضعيت جسمي گنجي ادامه اعتصاب غذا براي ايشان نگران كننده
است. شيرين عبادي ضمن اعتراض به عملكرد يك روزنامه مبني بر چاپ اطلاعيه بخشي از
دستگاه قضايي كه در آن اعلام شده بود گنجي و زرافشان از حال عمومي خوبي برخوردار
هستند و ممنوعالملاقات نيستند و غذا هم ميخورند، گفت: من به عنوان وكيل گنجي
نتوانستم ايشان را ملاقات كنم. زرافشان به دليل عمل جراحي كليه، تحت مداوا با سرم
قرار گرفته است. من توانستم ايشان را ملاقات كنم اما تا جايي كه ما اطلاع داريم
گنجي هنوز در اعتصاب غذا به سر ميبرد. همسر اكبر گنجي نيز در ادامه اين برنامه
گفت: برخلاف آنچه كه در اطلاعيه يادشده عنوان شده و روزنامه [...] يكشنبه (5/4/83)
آن را چاپ كرده، محمود سالاركيا معاون دادستان تهران گفته است كه اعتصاب غذا تخلف
است و جرم محسوب ميشود بنابراين گنجي طبق حكم كميته انضباطي ممنوعالملاقات است و
اطلاعيه دادستان تهران مبني بر سلامتي گنجي و شكستن اعتصاب غذاي او بدون چاپ نوشته
من كه در آن ذكر كردهام كه گنجي در اعتصاب غذا به سر ميبرد برخلاف قانون مطبوعات
است. وي با ابراز اين ادعا كه در زندان افراد معتاد و قاچاقچيان مواد مخدر را در
سلول گنجي ميبرند، افزود: از اين كار براي ترساندن و آسيب رساندن به گنجي استفاده
ميكنند كه توليد نگراني براي خانواده او ميكند. مولايي وكيل گنجي نيز خبرنگاران
را مورد خطاب قرار داد و گفت: از آقاي گنجي چه خبر؟ اگر شما خبرنگاران در بيخبري
هستيد، براي ما خبر خوبي نيست. اگر اطلاعي از وضعيت گنجي داريد خوشحال ميشويم كه
بشنويم. اين وكيل گنجي گفت: وقتي ما براي ملاقات به زندان رفتيم به ما گفتند كه
ملاقات منوط به صدور مجوز دادستاني عمومي و انقلاب تهران است. ما براي ملاقات با
گنجي بايد تشريفاتي غير از تشريفات عادي و طبيعي را طي كنيم كه خود نشان ميدهد كه
به لحاظ مقامات زندان و مقامات قضايي، پرونده گنجي شرايط عادي ندارد. وي ادامه داد:
از آنجا كه گنجي گفته بود تا زماني كه در بيرون از زندان در مقابل خبرنگاران غذا
نخورم در اعتصاب غذا به سر ميبرم ما نيز به عنوان وكيل تنها به موكلمان اعتماد
داريم و سخنان هيچ گروه ديگري را با موكلمان جابهجا نميكنيم. وي گفت: من از آنجا
كه نگران سلامتي گنجي هستم در ملاقاتهايم با او به شكستن اعتصاب غذاي او اصرار
داشتم اما ايشان قبول نكردند. وكيل گنجي تأكيد كرد: دادستاني به لحاظ حقوقي
مسؤول حفظ سلامتي و جان زندانيان است. شيرين عبادي در پاسخ به پرسش خبرنگاري مبني
بر اينكه سازمانهاي بينالمللي به جهت مسلمان بودن گنجي از حمايت وي خودداري
ميكنند، گفت: گله شما از سازمانهاي بينالمللي حقوق بشر درست نيست. زيرا آنها
تا حد ابراز نگراني و در حد بيانيه حقوق بشر اعتراض خود را نشان دادهاند. دنيا
نسبت به سرنوشت گنجي بيتفاوت نيست. سازمانهاي بينالمللي حقوق بشر صرفنظر از مذهب
افراد وظايف خود را انجام ميدهند.» اين در حالي است كه مديركل زندانهاي استان
تهران اظهار داشت: گنجي كتباً اعلام كرده دست از اعتصاب غذا برداشته است. سهراب
سليماني با اعلام اين خبر افزود: از نظر زندان در حال حاضر گنجي ممنوعالملاقات
نيست و در صورت مراجعه خانواده و وكلايش آنها ميتوانند با وي ملاقات داشته باشند.
و انجمن صنفي روزنامهنگاران ايران، خواهان ملاقات با اكبر گنجي شد. دبير انجمن
صنفي روزنامهنگاران ايران با بيان اينكه كانال رسمي اطلاعرساني براي اطلاع از
وضعيت اكبر گنجي در دست ندارند، تأكيد كرد: تا زماني كه از نزديك با وي ملاقات
نداشته باشيم نگرانيمان در مورد وي ادامه خواهد داشت. مسعود هوشمند رضوي در
گفتوگو با ايسنا، در عين حال افزود: ما قاطعانه خواستار اين هستيم كه هر چه
سريعتر ملاقاتي با آقاي گنجي ترتيب داده شود تا اعضاي هيأت مديره انجمن صنفي و
روزنامهنگاران بتوانند از نزديك با وي ملاقات كنند و صحت و سقم اخبار و اطلاعات
اخير به اثبات برسد. مسعود هوشمند رضوي اظهار كرد: هيچ اطلاعي از وضعيت گنجي
نداريم و خبرهاي رسيده همه ضد و نقيض است. و باز هم چند روز بعد در يازدهم
مرداد، رئيس انجمن صنفي روزنامهنگاران ايران در نامهاي خطاب به سيد محمود هاشمي
شاهرودي رئيس قوه قضائيه، خواستار رسيدگي به وضعيت «اكبر گنجي» شد. به گزارش ايرنا،
«رجبعلي مزروعي» در نامه خود آورده است: برپايه اخبار دريافتي وضعيت آقاي گنجي
زنداني مطبوعاتي پس از 20 روز اعتصاب غذا به شدت وخيم و مخاطرهانگيز شده و با كمال
تأسف تلاشهاي انجمن صنفي روزنامهنگاران و ديگر نهادهاي حمايتي براي بهبود حال
ايشان به نتيجه نرسيده است. وي افزود: از اين رو براي رفع نگراني در مورد وضع
سلامتي گنجي و اطمينان از تأمين حقوق شهروندي ايشان اميدواريم كه جنابعالي با بذل
توجه كافي و صدور دستور مساعد اين فرصت را فراهم آوريد تا برخي اعضاي هيأت مديره
اين انجمن بتوانند با ايشان ملاقات و تا حد امكان در جهت حل مسائل نامبرده مذاكره و
همكاري كنند. وي گفت: اميدواريم كه دست اندركاران قوه قضائيه حساسيت آنچه بر آقاي
گنجي ميگذرد را دريابند و اجازه ندهند وضع ايجاد شده به مرحلهاي از وخامت برسد كه
امكان ترميم و اعاده آن ممكن نباشد. تلاشها نتيجه داد و بالاخره شيرين عبادي
صبح روز دوازدهم مرداد در زندان اوين و در حضور يك نفر مراقب با موكلش ملاقات
كرد. شيرين عبادي در گفتوگو با ايلنا ملاقاتش با گنجي را اينگونه شرح
داد: صبح ديروز در مراجعه به زندان اوين اجازه ملاقات با گنجي به بنده داده نشد
و مقامات زندان اعلام كردند كه بايد دادستاني تهران دستور اجازه ملاقات را صادر
كند، اما پس از چندين بار تماس با دادستاني تهران اين اجازه صادر شد. وي افزود:
پس از اينكه اجازه ملاقات گنجي صادر شد، گنجي را به قسمت ملاقات وكلا آوردند، در
همين هنگام مامور مراقبي آمد و اعلام كرد كه طبق دستور كتبي دادسراي تهران بايد يك
نفر مراقب در اين ملاقات حضور داشته باشد كه موكلم نيز در اعتراض به اين مسأله گفت
كه هيچ واهمهاي از كسي ندارم و كليه حرفهاي خود را به صورت علني بيان ميكنم، اما
چون رفتار دادسرا خلاف قانون است، به اين دستور خلاف قانون تمكين نميكنم و حاضر به
ملاقات نيستم و به همين جهت گنجي محل ملاقات را ترك كرد. عبادي با اشاره به
وضعيت جسماني اكبر گنجي، گفت: در اين ملاقات گنجي به شدت لاغر و نحيف شده بود تا
حدي كه به راحتي نميتوانست صحبت كند. وكيل اكبر گنجي ادامه داد: بنده در دو
هفته گذشته سه بار ديگر به زندان اوين رفتم و هر سه مرتبه نيز آقايان مانع ملاقات
من شدند و اعلام كردند كه گنجي ممنوعالملاقات است. اما اين بار كه براي چهارم
بود، دستور ملاقات صادر شد، اما طبق دستور سالاركيا، معاون امور زندانهاي دادستان
تهران، ملاقات ميبايستي با حضور مراقب صورت ميگرفت. عبادي خاطرنشان كرد: حضور
مراقب در ملاقات كسي كه حكمش قطعي شده است، خلاف مقررات قانوني است، زيرا حكم قطعي
گنجي صادر شده است و بيش از پنج سال است كه دوران محكوميت خود را سپري
ميكند. وي افزود: بنده توجه مقامات مسؤول دادسراي تهران را به نكات قانوني جلب
ميكنم و اميدوارم كه از اين پس شاهد رعايت قانون در كشور باشيم. همچنين توجه همگان
را نسبت به وضعيت خطرناك اكبر گنجي جلب ميكنم. وكيل اكبر گنجي با بيان اينكه
موكلش 23 روز است كه در اعتصاب غذا به سر ميبرد، تصريح كرد: مجدداً از مقامات
مسؤول قوه قضائيه خواهش ميكنم كه به وضعيت حاد اكبر گنجي توجه كنند و اجازه ندهند
كه ضايعهاي پيش آيد كه جبرانناپذير باشد. و بالاخره گنجي هم نامه نوشت، اما
نامهاي خطاب به آزادگان جهان و در آن نسبت به وضعيت خود هشدار داد. به گزارش
بي.بي.سي، گنجي كه 62 ماه است در زندان به سر ميبرد آنگونه كه خود ميگويد، در حال
حاضر در اعتصاب غذا به سر ميبرد. معصومه شفيعي، به بي.بي.سي گفته كه در تازهترين
ملاقاتي كه با همسرش داشته متوجه شده كه حال او بسيار وخيم است و هر آن امكان دارد
اتفاق جبرانناپذيري برايش بيفتد. گنجي در نامهاش نوشته كه اكنون در سلول انفرادي
محبوس است و مجازاتهاي اضافي ديگري چون ممنوعيت استفاده از هواخوري نيز بر او
تحميل شده است. وي همچنين اعلام كرده كه تا رسيدن به مقصود، يعني رفع محدوديتهايي
در زندان كه از آنها سخن ميگويد، دست از اعتصاب غذاي نامحدود برنخواهد
داشت. موج حمايتها از اكبر گنجي و درخواستهاي داخلي و خارجي از وي براي پايان
دادن به اعتصاب غذايش و براي آزادي وي از اواسط تيرماه شدت گرفت. ماجراي گنجي به
سازمان ملل متحد نيز كشيده شد و البته كوفي عنان رئيس سازمان ملل متحد آزادي اكبر
گنجي را خواستار شد. در همين روزها، سيدمحمدعلي ابطحي مشاور رئيس جمهور از تماس
خاتمي با رئيس قوه قضائيه در مورد گنجي خبر داد. روز 23 تيرماه يكي از پايگاه
اينترنتي، عكسهاي جديدي را از اكبر گنجي منتشر كرد كه او را در حالت رو به بيهوشي
نشان ميداد. محاسن او بلند، بدن نحيف و چشمان گودافتادهاي داشت. ابطحي در
«وبنوشت» خود آورده است: ديشب از سختترين شبهايي بود كه اينترنت ميديدم. تا باز
كردم، عكسهاي دردناك اكبر گنجي را با آن قيافه نحيف ديدم. با آنكه كمتر از يك ماه
قبل در مرخصي ديده بودمش واقعاً او را نشناختم، تازه از جلسه خبرنگاران با آقاي
خاتمي برگشته بودم. در پايان جلسه مفصل با رئيس جمهور درباره اكبر حرف زده بودم، به
خصوص كه در همان جلسه روزنامهنگارها خبر دادند كه از هر نوع پوشش خبري در مورد
گنجي و تظاهراتي كه براي آزادي وي صورت گرفته بود، منع شدهاند. آقاي خاتمي گفت
الان در مصاحبه از اكبر خواستم كه تقاضاي آزادي بنويسد و از آقاي شاهرودي خواستم كه
آزادش كنند. خاتمي در جلسه چهارشنبه خبرنگاران در ساختمان حافظيه، در پاسخ به
پرسش خبرنگار شرق كه آيا اقدامي براي آزادي گنجي انجام داده يا خير، گفته بود:
«تمام تلاشم اين است كه او را آزاد كنم، اكبر دوست من است ولي از او ميخواهم
نامهاي بنويسد و تقاضاي آزادي مشروط كند، من با آقاي شاهرودي هم صحبت كردم، كارهاي
ديگري هم كردهايم، اگر او هم اين نامه را بنويسد. به نظرم ميرسد در اين روزهاي
آخر، شاهد آزادي و بازگشت او به خانواده خواهيم بود.» اما خانواده گنجي و خود
او اين تقاضاي خاتمي را رد كردند. چرا كه به باور آنها «حق اكبر بوده كه خيلي پيشتر
اين نامه را بنويسد و ننوشته، حالا كه چند ماه به پايان مدت زندانش مانده اين كار
را نميكند و نامه را نمينويسد.» ابطحي در «وبنوشت» خود مينويسد: توضيح
خانواده او قانع كننده بود. اگرچه ما بيشتر از هر چيز نگران مسائل انساني بوديم و
نگران جان گنجي، طبعاً خانوادهاش بيش از همه اين حق را دارند كه نگران سلامت او
باشند.» وقتي خانواده تقاضاي خاتمي را نپذيرفتند و زماني كه رئيس جمهور خاتمي
عكسهاي جديدي را ديد، خود اقدام به عمل كرد. خاتمي وقتي عكسها را ديد مثل همه تحت
تأثير قرار گرفت. خاتمي گفت كه ديشب وقتي من آن مصاحبه را كردم از اين توضيحات بي
اطلاع بودم. خاتمي جلسه با مشاوران را رها كرد تا برود تماسهاي لازم را بگيرد. «با
آقاي شاهرودي تماس گرفت. حرفهاي مفصلي رد و بدل شد. آقاي خاتمي حاضر بود كه هر
نامهاي كه لازم است بنويسد تا اين مشكل حل شود.» گنجي پيش از اين اعلام كرده بود
تا وقتي خواستههاي او مبني بر مرخصي و درمان در خارج از زندان و ملاقات حضوري و
تماس تلفني مرتب با اعضاي خانواده و وكلايش برآورده نشود، به اعتصاب غذا ادامه
خواهد داد. همزمان با اين اقدامات برخي از سازمانها و نهادهاي مدني و همچنين بعضي
از دوستداران گنجي در داخل و خارج از كشور نسبت به وضعيت او ابراز نگراني كرده و
خواهان آزادي او شدند. خانم شفيعي همسر او در خصوص آخرين ديداري كه با گنجي داشته،
درباره وضعيت جسمانياش در يك گفتوگو ميگويد: «گنجي نزديك به 22 كيلو وزن كم كرده
و رنگ و رويي زرد و فشار خوني پايين دارد گرچه روحيهاش همچنان قوي
است.» درخواست رئيس جمهور خاتمي از آيتالله هاشمي شاهرودي مبني بر ايجاد
تسهيلاتي در جهت آزادي گنجي با واكنش معاون امور زندانهاي دادستاني تهران روبهرو
شد و وي گفت كه براي آزادي گنجي بايد روال قانوني كه شامل تقديم درخواست عفو مشروط
از جانب وي است، طي شود. همزمان با افزايش تلاشها و واكنشها براي آزادي اكبر
گنجي، عبدالكريم سروش، عزتالله سحابي، سعيد حجاريان، محسن كديور و سيدعليرضا
علويتبار در نامهاي به اكبر گنجي، او را شايسته ترحم ندانسته و از مسؤولان
خواستار آزادي سرافرازانه گنجي شدند. در بخشي از اين نامه آمده است: «گنجي عزيز،
تو آزادهتر بودي و اينك آزادگي تو به ثبت تاريخ رسيده است. هر چند آزادي تو ديرتر
برسد. دل قوي دار كه رهايي نهايي از آن توست. تو نشكستهاي دل قوي و تن درست دار،
ويران نشو كه ويراني تو ويراني ماست. پنهان مشو كه روي تو بر ما مبارك است. سلامت
همه آفاق در سلامت توست. سلامت تو كوبندهتر از شهادت توست و قهرمان خفته تو، يك
شمع روشن برتر از صد شمع خاموش و خون قلم برتر از خون شهيد.» در پايان اين نامه
با بيان اين جملات كه «روزه سي روزه خود را به پايان ببر، عيد فطر آزادي است. افطار
كن» از اكبر گنجي خواستهاند تا به اعتصاب غذاي خود پايان دهد. معاون دادستاني
عمومي و انقلاب تهران به اين نگرانيها پايان داد! و اعلام كرد: وضعيت عمومي اكبر
گنجي خوب است. محمد سالاركيا در گفتوگو با ايرنا افزود: با كاري كه ايشان (گنجي)
ميكند، هر چند كه ضعف جسماني دارد ولي تحت مراقبتهاي ويژه پزشكي است و پزشكان
زندان روزانه دو الي سه نوبت وي را مورد معاينه قرار ميدهند. تلاشها براي
آزادي گنجي ادامه داشت، پس از اينكه گنجي در ديدار با 3 نفر از اصلاحطلبان اعلام
كرد كه به هيچ وجه قصد پايان دادن به اعتصاب غذاي خود را تا قبل از آزادي ندارد و
همچنين وضعيت وخيم جسماني او، موجب نگراني چهرههاي جهاني و داخلي شد. در همين
راستا در 23 تيرماه «كميته براي آزاديهاي فكري و دانشگاهي» وابسته به «جامعه
بينالمللي پژوهشهاي ايرانشناسي» طي نامهاي از دانشگاهيان، روزنامهنگاران،
نويسندگان و كوشندگان حقوق بشر دعوت كرد تا خواستار آزادي فوري و بدون قيد و شرط
اكبر گنجي روزنامهنگار زنداني در ايران شوند. به دنبال اين درخواست، تاكنون صدها
تن به اين دعوت پاسخ مثبت داده و اين نامه را امضا كردهاند. در ميان
امضاكنندگان علاوه بر نام بسياري از اساتيد شناخته شده ايراني، نام چهرههاي شناخته
شده بينالمللي همچون اسقف توتو (برنده جايزه صلح نوبل 1984، آفريقاي جنوبي)، نوام
چامسكي (استاد ممتاز دانشگاه امايتي از آمريكا)، حسين ايبيش (اتحاديه مسلمانان
مترقي در آمريكاي شمالي)، چارلز تيلور (استاد ممتاز دانشگاه مك گيل، كانادا) مارتا
نوزبام (استاد ممتاز حقوق، دانشگاه شيكاگو)و... به چشم ميخورد. «محسن كديور»
رئيس انجمن دفاع از آزادي مطبوعات نيز در گفتوگو با صداي آلمان درباره وضعيت اكبر
گنجي گفت: «تا آنجايي كه من گنجي را ميشناسم، مسلماني است مقيد، اهل نماز، روزه،
دعا و خدا و آخرت. همين مقدار هم بي شك كفايت ميكند. حالا اگر در مسائل جزيي
اختلاف نظر باشد، مگر در مورد بقيه نيست. آقاي گنجي سي و پنجمين روز اعتصاب غذاي
خودش را طي ميكند و حالش هم مساعد نيست. كوشش همه ما اين بوده كه ايشان به سلامت
از زندان اوين بيرون بيايند. لذا طي نامهاي از ايشان درخواست كرديم كه با توجه به
اينكه صداي اعتراض شما به گوش جهانيان رسيده و اجماع نخبگان ايراني و همچنين بسياري
از آزاديخواهان جهان در دفاع از شما صورت گرفته و همه خواهان آزادي شما بودهاند
مناسب ميبينيم كه شما اعتصاب غذايت را سرافرازانه و بزرگوارانه افطار بكنيد تا ما
شما را زنده در ميان خودمان ببينيم. اما ايشان پافشاري كرده بر ادامه اعتصاب غذاي
خودش تا آزادي بدون قيد و شرط و كامل. ما برايش آرزوي سلامتي داريم و اميدواريم كه
با سلامتي و بزرگواري باز ايشان را در ميان خودمان مشاهده بكنيم.» آيتالله
منتظري نيز طي پيامي ضمن اظهار تأسف از برخوردهايي كه با اكبر گنجي صورت گرفته است
و با تأييد مفاد نامه سروش، سحابي، كديور، حجاريان و علويتبار از وي خواست با
خاتمه اعتصاب غذا، به نگراني دوستان و خانواده پايان دهد. و بالاخره روز 27 تير
ماه پس از 36 روز اعتصاب غذا اكبر گنجي در بيمارستان ميلاد بستري شد. به محض
بستري شدن گنجي، طبقه دوازدهم بيمارستان ميلاد به صورت قرنطينه درآمد و وي
ممنوعالملاقات اعلام شد تا جايي كه معصومه شفيعي، همسر اكبر گنجي نيز اجازه ملاقات
با وي را نيافت. همسر گنجي در گفتوگو با توسعه اظهار اميدواري كرد مقامات به وي
اجازه ديدار با همسرش را بدهند و تأكيد كرد: «تا زماني كه موفق به ديدار گنجي نشوم،
نميتوانم در خصوص سلامتي او و وضعيت جسمانياش اظهار نظر بكنم.» اما رضوانه
گنجي، دختر اين روزنامهنگار زنداني در گفتوگو با ايرنا گفت كه از طريق مراجع
قضايي مطلع شدهاند كه اكبر گنجي به بيمارستان منتقل شده است. وي افزود كه هيچ يك
از مراجع قضايي يا مسؤولان زندان اوين و در دادستاني اين خبر را به آنها اطلاع
ندادهاند، بلكه از طريق دوستان و آشنايان خود از اين امر مطلع شدهاند. به اين
ترتيب در حالي كه اكثر منابع خبري از بستري شدن گنجي و ممنوعالملاقات بودن وي خبر
ميدادند كريمي راد، سخنگوي قوه قضائيه علت بستري شدن گنجي را ناراحتي و پارگي
مينيسك پا عنوان كرد. سخنگوي قوه قضائيه حال عمومي گنجي را مطلوب ارزيابي كرد و
اخبار مربوط به وضعيت حاد و نامطلوب جسمي گنجي را تكذيب كرد. اما عيسي سحرخيز،
عضو تيم سه نفره مذاكره كننده با مقامات دادستاني و زندان اوين تأكيد كرد كه با
توجه به اعتصاب غذاي 36 روزه گنجي عضلات وي تحليل رفته و ستون مهرههاي وي بر نخاع
فشار آورده و احتمال آسيبهاي جدي و برگشتناپذيري گنجي را تهديد ميكند. از سوي
ديگر خبرهاي مبني بر ميانجيگري مقامات بالاي كشور از جمله خاتمي، براي آزادي
استعلاجي گنجي منتشر شد. بر اين اساس سحرخيز تأكيد داشت: با توجه به بيماريهايي كه
گنجي در مدت زندان به آن دچار شده است از جمله آسم، ديسك كمر، آسيبديدگي زانو و
همچنين تجويز يك ماه استراحت مطلق براي اكبر گنجي به احتمال زياد گنجي تا چهار-پنج
ماه آينده در مرخصي استعلاجي خواهد بود. از سوي ديگر، دادستان عمومي و انقلاب
تهران با اشاره به انتقال اكبر گنجي به بيمارستان ميلاد تأكيد كرد: گنجي پس از
پايان درمان به زندان بازگردانده خواهد شد. سعيد مرتضوي دادستان عمومي و انقلاب
تهران در گفتوگو با فارس بيان داشت: بنا به نظريه اخير شوراي پزشكان متخصص،
نامبرده از نظر وضعيت عمومي در سلامت كامل به سر ميبرد. مرتضوي افزود: گنجي
اساساً در اعتصاب غذا نيست و عملكرد برخي رسانهها براي جنجال در اين زمينه به
منظور ايجاد فشار و جنگ رواني است. و البته، عليزاده رئيس كل دادگستري استان
تهران نيز با اشاره به پرونده گنجي گفت: ميدانيم كه اين مسائل به نفع جمهوري
اسلامي ايران نيست اما تسليم زور شدن هم به نفع جمهوري اسلامي نيست. سرانجام پس
از گذشت چند روز از انتقال اكبر گنجي به بيمارستان ميلاد، معصومه شفيعي همسر اكبر
گنجي در 29 تيرماه موفق به ملاقات با وي شد. عيسي سحرخيز عضو تيم سه نفره مذاكره
كننده با دادستاني و مقامات زندان اوين با اعلام اين خبر گفت: با اينكه شخص قاضي
مرتضوي در تماس تلفني به خانواده گنجي وعده داده بود كه آنها ميتوانند، رأس ساعت
چهار بعدازظهر در بيمارستان ميلاد با وي ملاقات كنند اما اين امر پس از چند ساعت
سرگرداني، سرانجام ساعت ده و نيم يكشنبه شب، محقق شد. وي در ادمه با اشاره به
وضعيت جسماني اكبر گنجي و نظر پزشكان معالج درباره وي تأكيد كرد با اينكه بنا به
توصيه پزشكان بهداري زندان اوين انتقال گنجي به بيمارستان بايد بسيار زودتر انجام
ميشد اما اميدوار هستيم كه صدمات ناشي از اين تأخير برگشتناپذير نباشد. و روز
پايان تيرماه آيتالله شاهرودي نويد داد كه ممكن است گنجي عفو شود. رئيس قوه
قضائيه گفت: از نظر قضايي در حال بررسي است كه آيا اكبر گنجي مشمول عفوهاي عمومي
ميشود يا خير، اگر بر اساس قانون، او حقي داشته باشد آزاد ميشود. اما گذشت
زمان نشان داد كه ظاهراٌ گنجي بايد همچنان در زندان بماند. جمعي از فعالان سياسي
صبح روز ششم مردادماه با حضور در حوزه رياست قوه قضائيه، ملاقات با آيتالله هاشمي
شاهرودي، رئيس قوه قضائيه يا ايزدپناه را خواستار شدند. متعاقب آن، تجمعي تحت
عنوان رهايي از سوي دفتر تحكيم وحدت و برخي فعالان دانشگاهي با حضور آنها در مقابل
منزل اكبر گنجي برگزار شد. سعيد حجاريان با حضور در اين تجمع در حالي كه بغض
گلوي او را گرفته بود، گفت: اگر اكبر گنجي تخلفي انجام داده باشد، مسؤول تخلف او من
هستم، چون من مسؤوليت روزنامهاي را كه گنجي در آن مطلب مينوشت، برعهده داشتم.
حجاريان اظهار داشت: چند وقت پيش نمايشنامهاي با عنوان پهلوان اكبر ميميرد،
خواندم، ولي من در جواب نويسنده آن نمايشنامه ميگويم «محال است اكبر بميرد» و بايد
تلاش كنيم اكبر از اين وضعيت نجات پيدا كند. وي افزود: ميگويند هر لحظه امكان
ايست قلبي گنجي وجود دارد، من نه به عنوان يك سياستمدار بلكه به عنوان دوست گنجي
ميگويم كه گنجي بايد آزاد شود» و بايد تلاش كنيم كه اكبر اعتصاب غذاي خود را
بشكند. حجاريان در ادامه به ديدار خود با اكبر گنجي اشاره كرد و گفت: گنجي گفت به
جاي آنكه بر من فشار آوريد تا اعتصاب غذايم را بشكنم، به افراد ديگر فشار آوريد تا
اين مشكل را حل كنند. برگزاري اعتصاب غذاي نمادين در محل انجمن صنفي
روزنامهنگاران از ديگر برنامههايي بود كه براي حمايت از گنجي تدارك ديده شده بود.
در اين مراسم شماري از روزنامهنگاران و فعالان مطبوعات با تجمع در انجمن صنفي
روزنامهنگاران ايران در يك حركت نمادين اعتصاب غذا كردند. اين اعتصاب غذا كه زا
ساعت 9 صبح با شركت بيش از 30 نفر ار زونامه نگاران و فعالان مطبوعاتي آغاز شده، تا
ساعت پنج بعد از ظهر ادامه داشت. اين اعتصاب غذا به صورت نمادين برگزار شد و شركت
كنندگان در اعتصاب خواهان آزادي تمامي زندانيان سياسي ازجمله اكبر گنجي
بودند. در پايان اين مراسم، حاضران قطعنامهاي را در دو بند صادر كردند. در اين
قطعنامه آمده بود: 1-حاضران از اكبر گنجي مصرانه ميخواهند، عليرغم اشكالات
ايراداتي كه به روند محاكمه و محكوميت وي وارد است، با توجه به مخاطرات جاني شديدي
كه بر اثر اعتصاب غذا حيات وي را تهديد ميكند، ارزش جاني و بقاي خود را بر ديگر
ملاحظات رجحان داده و با پايان دادن به اعتصاب غذا، فرصت لازم براي دفاع از حقوق
قانوني خود را فراهم آورد. 2-حاضران از مقامات ارشد كشور ميخواهند تا با درايت
و استفاده از ظرفيتهاي قانوني موجود امكان آزادي آقاي گنجي را در اسرع وقت فراهم
نمايند. چند روز بعد بيش از 300 نفوذ از فعالان سياسي و حاميان گنجي براي ملاقات
با وي در مقابل اين بيمارستان تجمع كردند اما نتوانستند با وي ملاقات كنند و
سرانجام با خواندن قعطنامهاي به تجمع خود دربرابر اين بيمارستان پايان
دادند. در همان روز معاون امور زندانهاي دادستان تهران با اشاره به اجازه عدم
ملاقات با اكبر گنجي در بيمارستان ميلاد گفت: ما هم به فكر سلامت و هم به دنبال
تضمين امنيت اين مددجو هستيم و نميخواهيم گنجي تحت تأثير ديگران قرار گيرد. محمود
سالاركيا در گفتوگو با «ايلنا» در پاسخ به اين سؤال كه علت ممانعت خانواده و
دوستان گنجي از ملاقات با وي در بيمارستان ميلاد چيست؟ گفت: اين مددجو براي درمان
به بيمارستان اعزام شده است و هم اكنون نيز در اختيار بيمارستان است، گنجي حالات
عادي ندارد كه همه بخواهند با او ملاقات كنند و در ضمن ما به دنبال بحث سلامت و
امنيت وي هستيم. گنجي با خودش هم لجبازي ميكند، حتي تيم پزشكان را نيز اذيت
ميكند و به حرفهاي آنان توجهي نميكند كه اين امر موجبات نارضايتي تيم پزشكان را
نيز فراهم آورده است. اظهارات مرتضوي، دادستان تهران، سه روز بعد از اين ماجرا
شنيدني است: «اكبر گنجي ارزش پرداختن ندارد اما به خاطر اينكه احترام خبرنگاران حفظ
شود و به سؤال نيز پاسخ داده باشم، توضيحاتي ارائه ميدهم، گنجي زماني كه در زندان
بود، بر اساس تحريك عدهاي كه مشخصات و هويتشان مشخص است و شما هم صددرصد ميشناسيد
كه چه افرادي ايشان را به اقدامات غيرمتعارف و جوسازي عليه نظام تحريك ميكنند براي
ايجاد خوراك تبليغاتي بيگانگان اعلام اعتصاب غذا كرد، البته ما اطلاع يافتيم كه
مرتب غذا، خرما، شربت، قند، مغز بادام، گردو و پسته ميخورد اما ادعاي اعتصاب غذا
نيز داشت.» تلاش حاميان گنجي براي آزادي او ادامه يافت تا آنكه جمعي از فعالان
سياسي و فرهنگي ايران با ارسال نامهاي خطاب به سيدمحمد خاتمي، اكبر هاشمي
رفسنجاني، مهدي كروبي، مصطفي معين و ميرحسين موسوي از آنها درخواست كردند كه براي
فراهم آوردن شرايط ملاقات خانواده گنجي با وي و شكست اعتصاب غذاي گنجي تلاش
كنند. نويسندگان اين نامه با تشريح شرايط جسمي اكبر گنجي و يادآوري عدم امكان
ملاقات خانواده گنجي با وي، آورده اند: با گذشت 65 روز از اعتصاب غذاي اكبر گنجي و
وخامت اوضاع جسمي وي، تا زماني كه خانواده وي امكان ملاقات با گنجي را نداشته باشد،
درخواست دوستانش براي شكستن اعتصاب غذا، به گوش گنجي نميرسد. در همين اثنا
معاون دادستان تهران ادعا كرد اكبر گنجي روز سهشنبه (27/5/84) رسماٌ به اعتصاب
غذاي خود پايان داد و حاضر شد براي درمان خود با پزشكان همكاري كند. پس از اعلام
پايان اعتصاب غذاي اكبر گنجي از سوي محمود سالاركيا معاون دادستان تهران مدير روابط
عمومي بيمارستان ميلاد نيز اعلام كرد كه گنجي نسبت به دورههاي قبل از نظر جسمي در
وضعيت مناسب تري قرار گرفته است. تابش در گفتوگو با ايسنا درباره وضعيت گنجي تصريح
كرد: در حال حاضر گنجي از رژيم غذايي كه پزشكان براي وي تجويز كرده اند، استفاده
ميكند و همكاري خوبي را با پزشكان دارد و با همكاري خوب گنجي اميدواريم كه وي از
شرايط بحرانياي كه در آن قرار داشت و در حال حاضر در مراحل پاياني خروج از حالت
بحراني قرار دارد، خارج شود. وي همچنين تصميمگيري درباره انجام عمل مينيسك پاي
گنجي را به بعد از اين مرحله موكول كرد. در همين حال همسر گنجي گفتوگو با ايلنا
ابراز اميدواري كرد كه موضوع شكستن اعتصاب غذاي همسرش صحت داشته باشد. در اين
خصوص ماشاءالله شمسالواعظين گفت: در صورت ادامه وضعيت كنوني گنجي ما با يك جنازه
مواجه خواهيم شد. وي افزود: درخصوص وضعيت گنجي يك ادعا از سوي مقامات و ادعاي ديگر
از سوي خانواده ايشان مطرح است و هيچكدام به علت قرنطينه بودن بيمارستان قابل اثبات
نيست. شمسالواعظين ادامه داد: ما پيشنهاد ميكنيم هيأت بيطرف براي مذاكره با اكبر
گنجي و قوه قضائيه وارد عمل شود به اين معنا كه اين هيأت اختيار داشته باشد به
ديدار گنجي رفته و او را وادار به پايان اعتصاب غذا كند و از سوي ديگر با قوه
قضائيه براي گرفتن تضمينهاي لازم وارد مذاكره شود. وي اضافه كرد: آنچه كه ما اطلاع
داريم اين است كه وضعيت گنجي بسيار نامناسب است و ما انتظار داريم كه بخشش و تسامح
حكومت بيشتر باشد. در واپسين روزهاي مردادماه، نامهاي منتسب به دبيركل سازمان
ملل به رئيس جمهوري جديد ابعاد جديدي به پرونده گنجي داد. به گفته يك مقام آگاه در
سازمان ملل، كوفي عنان در نامه خود خواستار آزادي اكبر گنجي شده است. بنا به اين
گزارش سخنگوي دفتر آقاي عنان ارسال چنين نامهاي را تاييد كرد اما گفت تا زماني كه
نامه تحويل ايران نشده باشد مضمون آن را علني نخواهد كرد. ارسال اين نامه از سوي
بلندپايهترين مقام سازمان ملل متحد اوج تلاشها و درخواستهاي بينالمللي براي
آزادي اين زنداني سياسي است و دومين درخواست سازمان ملل براي آزادي وي به حساب
ميآيد. اواسط ماه گذشته زماني كه آقاي گنجي به بيمارستان ميلاد منتقل شد، پنج
گزارشگر حقوق بشر سازمان ملل متحد با انتشار اطلاعيهاي و خواستار دسترسي گنجي به
امكانات درماني و محاكمه مجددش در دادگاهي مستقل و بيطرف شدند. اين بيخبري
باعث افزايش نگراني نسبت به وضعيت او شده است.
|