التهاب گرم روزهاي زمستاني روزشمار اعتصاب
سنديكاي كارگران شركت واحد اتوبوسراني تهران و حومه
سرويس
كارگران كارگران سنديكاليست شركت واحد اتوبوسراني تهران و حومه با
اعلام اعتصاب براي آزادي "منصور اُسانلو"، رييس هيأت مديره‌ي سنديكاي
كارگران شركت واحد و احياي پيمان دسته‌جمعي شركت واحد به ميداني رفتند
كه در پايان روز، حاصل كار تنها بازداشت پانصد تا هفتصد نفر از كارگران
بود و تعويق دوباره‌ي مطالبات كارگران. شنبه، 8 بهمن 1384 چنين پايان
يافت. يك يلداي بلند براي سنديكا: سنديكاي كارگران شركت واحد
اتوبوسراني تهران و حومه، از ابتداي تشكيل با دشواري‌هاي بسياري
روبه‌رو شد. فشار به رهبران سنديكا، حمله به دفتر سنديكا و شيشه‌شكستن
و زبان‌بريدن و گونه‌دريدن، بازداشت اعضاي هيأت مديره‌ي سنديكا و
برخوردهاي خشن با اعتصاب‌هاي آرام سنديكايي تا آن‌جا پيش رفت كه صبح
طولاني‌ترين شب سال، منصور اسانلو، ابراهیم مددی، منصور حیات‌غیبی،
عباس نژندکودکی، رضا ترازی، علی زادحسین و غلامرضا میرزایی كه همگي از
اعضاي هيأت مديره‌ي سنديكا بودند بازداشت شدند. مأموران ضمن بازرسی
منازل، اسناد سندیکایی و کامپیوترهای شخصی بازداشت‌شدگان را با خود
بردند. این بازداشت‌ها با حکمی به امضای قاضی محدث انجام گرفت. آن‌چه
در حکم بازداشت رهبران سندیکایی آمده بود اقدام به تشکیل سندیکای
غیرقانونی و تلاش برای برهم زدن نظم عمومی از طریق اعتصاب بوده
است. اسانلو همان‌روز به زندان اوين منتقل شد و ديگران در
بازداشتگاه وزارت اطلاعات ماندند. "سعيد ترابيان" يكي از اعضاي هيات
مديره‌ي سنديكا، روز شنبه 3 دي اعلام كرد: "در اعتراض به این
دستگیری‌ها، رانندگان اتوبوس‌ها قصد دارند از ساعت 5 صبح یک‌شنبه دست
از کار بکشند و جلوی مناطق شرکت واحد تجمع کنند". بنابر اطلاعيه‌اي كه
از سوي جمعي از كاركنان مناطق ده‌گانه‌ي شركت واحد اتوبوسراني تهران و
اتوبوس برقي صادر شد، كليه‌ي كاركنان شركت واحد اتوبوسراني تهران اعم
از رانندگان، كارمندان اداري و كارگران تعميرات، با درخواست آزادي بدون
قيد و شرط هشت‌نفر از نمايندگان بازداشت‌شده‌ي سنديكاي اتوبوسراني، از
روز يك‌شنبه دهم دي‌ماه تا آزادي نماينده‌هاي سنديكا، اعلام اعتصاب
نامحدود كرده و از به‌حركت درآوردن اتوبوس‌هاي شركت واحد و اتوبوس‌هاي
برقي تهران خودداري كردند. يك‌شنبه گرچه خبر آزادي همه‌ي
بازداشت‌شدگان به‌غير از اسانلو منتشر شد اما بر اساس اعلام قبلي، جمعي
از رانندگان اتوبوس در تهران دست به اعتصاب زدند. خبرگزاري مهر در همين
روز از ترافيك سنگين در شهر تهران، به‌خصوص نيمه‌ي جنوبي شهر خبر داد و
از جابه‌جايي مسافران توسط اتوموبيل‌هاي شخصي و حتي ماشين‌هاي پليس.
مناطق 1 و 4 و 6 اتوبوسراني، شامل ميادين تجريش و حسن‌آباد، و خيابان
ولي‌عصر از تقاطع انقلاب به‌‌سمت جنوب و غرب تهران، آرياشهر و
جنت‌آباد، مراكزي بودند كه اعتصاب در آن‌ها نمود بيش‌تري داشت.
بازداشت‌شدگان با وجود اين‌كه حكم آزادي آن‌ها صادر شده بود تا روز
چهارشنبه، 7 دي در زندان ماندند و با ادامه‌ي اعتصاب رانندگان، از
زندان آزاد شدند و اعتصاب موقتاً پايان يافت. منصور اسانلو تنها
سنديكاليستي بود كه همچنان در زندان باقي ماند. با آغاز اعتصاب
رانندگان در يك‌شنبه 4 دي‌ماه؛ فعالان اجتماعي و سياسي حمايت خود را از
خواسته‌هاي رانندگان سنديكاليست اعلام كردند. دانشجويان دانشگاه صنعتي
شريف نشريه‌اي را با عنوان "پايتخت بدون اتوبوس" بين دانشجويان پخش
كردند، دانشجويان دانشگاه علامه طباطبايي، پوسترهايي در حمايت از
سنديكا بر در و ديوار دانشگاه چسباندند و دانشجويان دانشگاه اميركبير
نيز برگه‌هايي كه حاوي خبرهاي اعتصاب بود بين دانشجويان پخش كردند.
انجمن اسلامي دانشگاه صنعتي سهند تبريز و جمعي از دانشجويان دانشكده‌ي
علوم اجتماعي دانشگاه علامه طباطبايي نيز بيانيه‌هايي در حمايت از
اعتصاب صادر كردند. در ميان تشكل‌ها نيز هيأت‌هاي مؤسسان سنديكاهاي
كارگري، كانون نويسندگان ايران، حزب ملت ايران، سازمان دانش‌آموختگان
ايران اسلامي و كانون وبلاگ‌نويسان ايران، با انتشار بيانيه‌هاي
حمايت‌آميز اعتراض خود را به بازداشت رهبران سنديكا اعلام كردند. كانون
نويسندگان در بيانيهي خود نوشته بود: "كانون نويسندگان ايران به حكم
شرافت و آزادی انديشه و بيان و به پاس مسؤوليت قلم در برابر حقوق فردی
و اجتماعی ، پيش از اين نيز آزار اعضای سنديكا را محكوم و با آنان
همدردی كرده بود. اكنون بار ديگر شاهد همان برخوردهای ضدانسانی با
ستم‌ديدگان هستيم. اين‌گونه رفتارهای ضدآزادی و سركوب‌های حساب‌شده و
حذفی عليه حق تشكل و آزادی بيان در كشور ما، با هيچ‌يك از موازين
انسانی سازگاری ندارد، ما را نيز همانند ديگر تشكل‌های آزاد و مستقل
به‌شدت نگران كرده است." و سازمان دانش‌آموختگان ايران اسلامي نيز
لبه‌ي تند انتقادش را به‌سوي كساني نشانه‌رفته بود كه به نوشته‌ي اين
بيانيه مدعي دموكراسي و حقوق‌بشر هستند ولي در مقابل بازداشت
سنديكاليست‌ها سكوت كرده‌اند. درحالي‌كه كنگره‌ي اتحاديه‌هاي
كارگري بريتانيا و كنگره‌ي كار كانادا از آن‌سوي مرزها اعلام كردند كه
در كنار كارگران اعتصابي شركت واحد ايستاده‌اند، در داخل كشور نيز
بيانيه‌اي با 333 امضا صادر شد كه در آن آزادي تشكل‌يابي كارگران و
احياي حقوق كارگران خواسته شده بود. در اين بيانيه تأكيد شده بود: "ما
خواستار اداي به تکليف و عمل به شعارهای دولتي هستيم که مدعی رفع
محروميت و تبعيض و اجرای عدالت و ستيز با ظلم است و توجه و برآوردن
خواسته‌ها و مطالبات رانندگان اتوبوسرانی تهران را محک مناسبي برای صدق
و کذب اين ادعاها مي‌دانيم." در روز 11 دي‌ماه كارگران سنديكايي در
ديداري با "محمدباقر قاليباف" خواستار آزادي منصور اسانلو، بركناري
نوريان مدير عامل شركت واحد و احياي پيمان دسته‌جمعي شدند. قاليباف نيز
قول‌داد همه‌ي تلاشش را براي اجرايي‌شدن خواست‌هاي كارگران انجام دهد.
گرچه نوريان بركنار شد اما منصور اسانلو، رييس هيأت مديره‌ي
سنديكاي كارگران شركت واحد همچنان در زندان ماند و قدمي هم براي احياي
پيمان‌هاي دسته‌جمعي برداشته نشد. به‌همين دليل بود كه چهارم بهمن‌ماه
سنديكا با صدور بيانيه‌اي اعلام كرد سنديكاليست‌هاي شركت واحد بار ديگر
از روز شنبه 8 بهمن دست از كار خواهند كشيد و تا زماني كه منصور اسانلو
آزاد شود، سنديكاي كارگري به‌رسميت شناخته شود و انعقاد پيمان
دسته‌جمعي ششم اجرايي شود ديگر پشت فرمان اتوبوس‌هايشان
نمي‌نشينند. در پي صدور اين بيانيه روز پنج‌شنبه 6 بهمن، چند‌نفر از
اعضاي هيأت مديره‌ي سنديكا تلفني به دادگاه انقلاب احضار و پس از 14
ساعت بازجويي، همگي ساعت 23 شب به زندان اوين منتقل شدند. ابراهيم
مددي، سعيد ترابيان، منصور حيات‌غيبي، سيد داوود رضوي، رضا ترازي، عباس
نژندكودكي و علي زادحسين افرادي بودند كه براي جلوگيري از انجام اعتصاب
8 بهمن بازداشت شدند. جمعه صبح، پنج نفر ديگر از اعضاي سنديكا ناصر
غلامي دبير سنديكا، غلام خوش‌مرام، احمد مرادوند، محمود هژبری و خانی
نيز بازداشت شدند. تاريكي جمعه شب 7 بهمن، همزمان شد با هجوم مأموران
به خانه‌ي كارگران سنديكايي و بازداشت همسران ترابيان، حيات‌غيبي، رضوي
و يعقوب سليمي. 8 بهمن در تاريخ ثبت شد: صبح 8 بهمن خيابان‌هاي
تهران آبستن حوادثي بود كه فصل نويني را در جنبش سنديكايي ايران گشود.
از دقايق آغازين اعتصاب رانندگان شركت واحد، نيروهاي امنيتي و انتظامي
به رانندگان اعتصابي حمله كردند و در صورت مشاهده‌ي كوچك‌ترين مقاومتي
سنديكاليست‌ها را بازداشت كردند. از هزاروپانصد كارگر اعتصابي بيش از
پانصد نفر بازداشت شدند. عوامل حكومتي با اتوبوس‌هايي كه از انبارهاي
نهادها بيرون آورده بودند، تلاش مي‌كردند با جابه‌جايي مردم از گسترش
اخبار اعتصاب جلوگيري كنند. 14 نفر از دانشجوياني كه براي اعلام
همبستگي با كارگران به يكي از مناطق رفته بودند نيز بازداشت شدند، در
ميان اين افراد سعيد حبيبي عضو شوراي مركزي دفتر تحكيم وحدت، مجيد
اشرف‌نژاد دبير انجمن اسلامي دانشجويان دانشگاه رجايي و عابد توانچه
عضو شوراي مركزي انجمن اسلامي دانشجويان دانشگاه اميركبير حضور داشتند.
پس از سركوب اعتصاب، سنديكا در بيانيه‌اي اعلام كرد: "امروز شنبه هشتم
بهمن‌ماه اعتصاب ما رانندگان و کارکنان شرکت واحد برای آزادی دوستان
دربند و برای گرفتن خواسته‌های اولیه‌مان باز هم با باتوم و دستگیری
صدها نفر دیگر از جمله افراد خانواده‌های تعدادی از ما پاسخ گرفت. برخی
از رانندگان زحمت‌کش را به زور کتک مجبور به‌کار کردند و اتوبوس‌های
بسیاری را هم با رانندگان دیگری به‌کار انداختند ... ما برای گرفتن حق
و حقوقمان از پای نمی‌نشینیم و از شما مردم شریف و آزاده‌ي تهران و
همه‌ي ایران و سازمان‌های کارگری بین‌المللی انتظار داریم که از ما
حمایت کنید. در تمام این مدت ما به حمایت و همبستگی شما تکیه داشته‌ایم
و اکنون که چنین بی‌رحمانه به ما هجوم آورده‌اند فقط با حمایت قوی‌تر و
گسترده‌تر شما می‌توانیم حقوقمان را بگیریم." 11 بهمن، سنديكا با
صدور بيانيهي ديگري به‌شدت به قاليباف شهردار تهران، تاخت و اعلام كرد
كه او برخلاف وعده‌هايش در ديدار با كارگران سنديكايي، نه‌تنها قدمي در
جهت منافع كارگران برنداشته است بلكه با تأييد رفتار نيروهاي امنيتي
عملا خلف‌وعده كرده. چهارشنبه 12 بهمن خانواده بازداشت‌شدگان
سنديكايي مقابل دادگاه انقلاب رفتند تا خواهان آزادي كسانشان شوند ولي
هيچ پاسخي به ايشان داده نشد. در روزهاي پس از اعتصاب، يعقوب سليمي از
اعضاي هيأت مديره‌ي سنديكا كه همسرش بازداشت شده بود، خودش را معرفي
كرد تا همسرش از زندان آزاد شود. همچنين حسن محمدي در منزل مادر بيمارش
و ابراهيم گوهري مسؤول هيأت حل اختلاف هنگام مذاكره براي به‌كار
برگرداندن كارگران آزادشده‌ي اخراجي بر سر كار، بازداشت شدند. غلامرضا
ميرزايي مسؤول كميسيون روابط عمومي سنديكا اعلام كرد كارگراني كه آزاد
شده‌اند در واقع اخراج شده محسوب مي‌شوند و كارفرما از پذيرفتن آن‌ها
بر سر كار خودداري مي‌كند. گرچه دانشجويان زنداني پس از 24 ساعت
آزاد شدند اما امروز كارگران سنديكايي شكايتي را به سازمان جهاني كار
تسليم كرده‌اند و همسران كارگران بازداشتي در نامه‌اي براي عفو
بين‌الملل خواهان آزادي همسرانشان شدند. پس از بازداشت سراسري
كارگران سنديكايي و برخورد قهرآميز با اعتصاب كارگران انجمن‌های اسلامی
دانشجویان دانشگاه‌های شیراز و علوم پزشکی، خواجه نصير تهران، چمران
اهواز، علامه طباطبايي، پلي‌تكنيك، صنعتي شريف، رجايي، دانشگاه صنعتي
سهند تبريز، دانشگاه تربيت معلم آذربايجان، دانشگاه پيام نور تبريز،
كانون وحدت اسلامي دانشجويان دانشگاه آزاد تبريز، تشكل آرمان دانشجويي
دانشگاه آزاد تبريز و دانشكده‌هاي علوم اجتماعي و هنر دانشگاه تهران،
بيانيه‌هايي در حمايت از كارگران زنداني صادر كردند. دفتر تحكيم
وحدت نيز در بيانيه‌اي نوشت: "با مهرورزي، کارگران و دانشجويان را
بازداشت مي‌کنند و شب‌هنگام به خانه‌هايشان حمله مي‌کنند و با ايجاد
رعب و وحشت در خانواده‌ي آن‌ها، همسرانشان را نيز بازداشت مي‌کنند.
به‌راستي، داشتن سنديکا و اعتراض به مشکلات معيشتي، آن‌هم از راه‌هاي
مسالمت‌آميز، به‌قدري خطرناک است که چند‌صد تن از کارگران در يک‌روز
روانه‌ي زندان اوين شوند و براي بازگشت به‌کار مجبور به توبه‌نامه
نويسي ؟! دفتر تحکيم وحدت، ضمن اعلام حمايت از مطالبات جامعه‌ي
کارگري و تأکيد بر حق داشتن سنديکاها و تشکل‌هاي صنفي و کارگري،
خواستار آزادي بي قيد و شرط کارگران شرکت واحد است و از دولت مي‌خواهد
تا سفيران حقوق‌بشر خود را قبل از کشورهاي غربي، روانه‌ي زندان‌هاي
اوين و رجايي‌شهر کرج نمايد." سازمان عفو بين‌الملل و كميته‌ي
بين‌المللي كارگري نيز با ارسال نامه‌هايي به رهبران ايران خواستار
آزادي كارگران زنداني شدند. نهضت آزادي ايران، اتحاد دموكراسي‌خواهان
ايران، جبهه‌ي مشاركت ايران اسلامي و هيأت‌هاي مؤسسان سنديكاهاي كارگري
هم با صدور بيانيه‌هايي به سركوب كارگران اعتراض كردند. كانون
نويسندگان ايران در بيانيهي آخرش بر عليه سانسور، سركوب كارگران را
در كنار سركوب دانشجويان از مصاديق تحديد آزادي‌هاي فردي و اجتماعي
دانست و دوازده انجمن عضو خانه‌ي كارگر و دو شوراي اسلامي كار در
شرايطي از سنديكا حمايت كردند كه عليرضا محجوب، دبير اين تشكل در
مصاحبه‌اي گفته بود كساني كه نام سنديكا را مي‌خواهند بايد از ايران
بروند. نيروهاي راديكال جهاني و رهبران كارگري با كارگران ايران
اعلام همبستگي كردند كه در ميان آن‌ها افرادي از ونزوئلا، پاكستان،
ايتاليا، بلژيك، بريتانيا، دانمارك، آلمان، يونان، مكزيك، اسلواكي،
اسپانيا، سوئد، آمريكا و اتريش ديده مي‌شدند. نامه‌اي با 700 امضا
در داخل كشور منتشرشده و دو نامه از سوي روشن‌فكران ايراني خارج از
كشور در حمايت از سنديكا نوشته شده است و در نهايت روز چهارشنبه 15
فوريه‌ي 2006 مصادف با 26 بهمن‌ماه از سوي کنفدراسيون بين‌المللی
اتحاديه‌های آزاد کارگری و فدراسيون اتحاديه‌های جهانی به‌عنوان روز
جهاني دفاع از كارگران ايران نام‌گذاري شد و كارگران جهان براي
به‌رسميت شناختن حق تشکل مستقل کارگران در ايران، آزادکردن منصور
اسانلو و کليه‌ي کارگران دستگيرشده‌ي سنديکای شرکت واحد، پذيرش حق
داشتن سنديکا از طرف مديريت شرکت واحد، به‌رسميت شناختن حق قرارداد
دسته‌جمعی و پرداخت دستمزدهای عقب‌افتاده‌ي کليه‌ي کارگران و اعضاي
سنديکا، به خيابان‌ها مي‌آيند.
