از نگاه ميدل ايست آنلاين؛

زنان و تحميل تغييرات به جمهوری اسلامي

سعيده محجوبي، با دعاي خير خانواده مذهبي اش از شهر کوچکي در غرب ايران راهي شد تا به دانشگاه معتبر تهران بيايد و مهندسي شيمي بخواند. بيش از نيمي از صندلي هاي اولين کلاسش را زناني اشغال کرده بودند که در چهارسال اخير، شصت درصد ورودي هاي دانشگاه را تشکيل مي دهند.

محجوبي که اميدوار است بعد از پايان تحصيلاتش درصنايع پتروشيمي استخدام بشود، مي گويد: "والدينم دلشان مي خواست من در خانه بمانم و ازدواج کنم، اما من شاگرد اول بودم و آنها من را به تهران فرستادند تا براي خودم کسي بشوم."

اين دختر پر شر و شور نوزده ساله که چادري است، با همکلاسي پسرش شوخي مي کند و در امتحان رياضي که در پيش دارند، او را به رقابت مي خواند.

حميدرضا جلايي پور، روزنامه نگارسرشناس اصلاح طلب که استاد جامعه شناسي است، مي گويد: "زنان در جامعه ما با محدوديت هايي مواجه هستند، اما تحصيلات امري است که در جامعه پذيرفته شده است." او معتقد است انقلاب سال 1979 ايران که زنان را مجبور کرد حجاب داشته باشند، در عين حال باعث شد تاخانواده هاي مذهبي دخترانشان را به دانشگاه که اسلامي شده و ديگر جاي نا امن و فاسدي به شمار نمي رفت، بفرستند.

از سال 1979، تعداد دانشجويان دانشگاه هاي دولتي و دانشگاه نيمه خصوصي آزاد اسلامي که در سال 1980، با شعبه هاي بيشمارش در سرتاسر ايران، براي تعداد زيادي از اميدواران به تحصيل تشکيل شد، از 150هزار نفر، به سه ميليون رسيد.

براي مرجان انصاري که دانشجوي فوق ليسانس رشته مردم شناسي است، ادامه تحصيلات در دانشگاه، راهي بود براي خروج از خانه و آشنا شدن با مردان، چون جوان ها در جاي ديگري نمي توانند آزادانه با هم معاشرت کنند. او مي گويد: "دانشگاه باعث شد تا من اعتماد به نفس پيدا کنم و به من ياد داد چطور با مرد ها رفتار کنم."

طبق قوانين ايران، شوهر مي تواند مانع کار کردن زن در خارج از خانه بشود، اما اين موضوع پيش بيني هاي انصاري 23 ساله را برهم نمي زند. او مي گويد: "من ياد گرفته ام که براي خودم تصميم بگيرم و در درجه اول هرگز با مردي که چنين افکاري دارد، ازدواج نخواهم کرد."

به گفته جلايي پور، مشکلات اقتصادي يکي از عوامل سرازير شدن زنان به دانشگاه هاست. او مي گويد: "تعداد کمي از خانواده ها مي توانند با يک حقوق زندگي کنند، پس زنان بايد تحصيل و کار کنند تا شغل پردرآمد تري بدست بياورند."

از طرف ديگر، بعضي از تحليلگران معتقدند که ميزان کم درآمد اقتصادي و نرخ بالاي بيکاري که بطوررسمي 15 درصد اعلام شده است، شوق مردان را براي ورود به دانشگاه، کم کرده است. سيمين رونقي، 43 ساله، که به تنهايي زندگي خود و فرزندانش را مي چرخاند و دانشجوي دکترا در رشته روانشناسي است، مي گويد: "در جامعه پدرسالار ما، مرد نان آور خانواده است و در سال هاي اخير تناسب تحصيلات با موفقيت اقتصادي، رابطه کمي دارد."

کاهش تعداد مردان در دانشگاه ها، نمايندگان محافظه کار مجلس را بر آن داشت تا لايحه اي را به مجلس ببرند که به موجب آن بتوانند تناسبي ميان تعداد زنان و مردان در دانشگاه ها و بخصوص در رشته هايي مثل پزشکي و مهندسي، برقرار کنند. اين لايحه مورد انتقاد اصلاح طلبان و فعالان حقوق زنان قرار گرفت و هرگز به عنوان لايحه به مجلس ارايه نشد.

رونقي معتقد است که افزايش تعداد زناني که به دنبال تحصيلات عاليه هستند، روند طبيعي مدرن شدن است. او مي گويد: "تعداد زناني که شغلشان را فداي ماندن در خانه و بچه داري مي کنند، کم شده است."

جلايي پور مي گويد: "زنان با وجود توانايي هايشان، فقط 15 درصد نيروي کار را تشکيل مي دهند و حقوق و مزاياي تعداد زيادي از آنها بوسيله کارفرماياني که تبعيض قائل مي شوند، پايمال مي شود."

فعالان حقوق زنان، سال هاست که با قوانين غير منصفانه مبارزه مي کنند، آنها خواستار حقوق برابر زن و مرد در مورد طلاق، حق حضانت فرزندان، ارث و ديه هستند که طبق قوانين اسلامي حق زنان نصف مردان است. در ايران، زنان نمي توانند قاضي باشند و شهادت دو زن در دادگاه برابر با يک مرد است.

با وجود تلاش هاي نمايندگان اصلاح طلب مجلس سابق، ايران به پيمان نامه منع تبعيض زنان سازمان ملل نپيوست، زيرا مغاير قوانين اسلامي بود. و بعد از اينکه احمدي نژاد درماه اوت 2005 رئيس جمهور شد، زمزمه هايي بگوش مي رسد که زنان را تشويق مي کند به وظيفه سنتي همسرداري و مادري شان برگردند.

جلايي پور معتقد است که تحصيلات، زنان را نسبت به حقوقشان آگاه کرده و آنها را برآن داشته تا در پي موقعيت اجتماعي شان باشند و براي بدست آوردن حقوق برابر تلاش کنند. او مي گويد: "زنان ديگر تنها نيستند و مردان هم دموکرات تر شده اند و از ايجاد شرايط بهتر براي زنان، حمايت مي کنند. نقش سنتي زنان عوض شده است. آنها تغييرات را به سيستم، تحميل کرده اند."

منبع: ميدل ايست آنلاين 30 اکتبر 2006