مصاحبه‌گر: بهنام باوندپور

آقای سحرخیز، گویا حکم زندان و محرومیت طویل‌المدت از فعالیت‌های مطبوعاتی که برای شما صادر شده بوده، بالاخره رسما به وکیل‌تان ابلاغ شده است. در ابلاغیه چه اتهاماتی علیه شما مطرح شده؟

عيسى سحرخيز: آنچیزی که به وکلای من ابلاغ شده، ظاهرا یک انشای حکم بیش از ۲۰ صفحه‌ای هست که قاضی حسینیان مواردی را در آن شرح داده است. ولی بهرحال خلاصه‌ی آن احکام را اگر بخواهیم در نظر بگیریم، ۴ مورد اتهام انتشار مطالب علیه قانون اساسی‌ست که برای این موارد ۲ سال حبس در نظر گرفتند، ۱۳ مورد گفته‌اند تبلیغ علیه نظام هست که ۱ سال حبس برای این مسئله در نظر گرفتند، و همینطور رییس شعبه‌ی ۸۳/ ۱۰ برای دو اتهام افترا و نشر اکاذیب ۲ تا یکسال هم حبس در نظر گرفتند که یکی از این موارد را به نظر خودشان آمده‌اند تخفیف داده‌اند، ولی از لحاظ من و وکلای‌ام تشدید حکم کرده‌اند و ۵ سال محرومیت از مسئولیت‌های مطبوعاتی داده‌اند و همانطور هم که شنیدید هردو نشریه‌ی ماهنامه‌ «آفتاب» و روزنامه «اخبار اقتصاد» را هم در واقع لغو امتیاز کردند.

حالا شما جرم اصلی خودتان را چه می‌دانید؟ همان مواردی که دادگاه علیه شما مطرح کرده؟

عيسى سحرخيز: نه! من فکر می‌کنم این دادگاه یک پوششی بوده برای مسایل دیگر. اگر نه برای فعالیت مطبوعاتی چنین حکمی را هر کسی که دیده آنهم در یک ماهنامه‌ی تئوریک که عمده‌ی این احکام را در چارچوب آنها نگاه کردند، می‌گویند که این با عقل جور درنمی‌آید که چنین حکمی را صادر کنند. بیشتر نظر این است که اینها در رابطه با فعالیت‌های سیاسی، مصاحبه‌ها و گفتگوهای من و مقالاتی را که در جاهای مختلف می‌نویسم، مخصوصا نقدی را که به آقای خامنه‌ای بعنوان رهبر جمهوری اسلامی دارم، است. تصور این است که این گونه مسایل و گفت و گو با رادیوهای خارجی برای آنها امری‌ست که تحت این پوشش این احکام را فعلا صادر کرده‌اند. طبیعتا یک حجم زیادی از اتهام و پرونده هم در جاهای دیگری وجود دارد که لابد به موقع‌اش سراغ آنها هم خواهند رفت.

آیا در ابتدای تشکیل دادگاه علیه شما، انتظار داشتید که چنین حکم سنگینی را برایتان صادر کنند، یا برایتان غیرمنتظره بود؟

عيسى سحرخيز: زمانی که تشکیل دادگاه دادند من متوجه شدم که «اخبار اقتصاد» را می‌خواهند برایش دادگاه برگزار کنند، و دادگاهی که در واقع بعد از ۶/۵ سال برگزار می‌کردند و آن را مشمول مرور زمان ندانستند، یعنی بالاتر از ۵ سال ندانستند، و بعد هم در داخل دادگاه اجازه ندادند که من صحبت‌های خودم را بکنم و دائم جلویش را گرفتند و بعد هم در دادگاه آخر یکجور سروته‌اش را هم آوردند، نحوه‌ی واکنش هیات منصفه و پیغام و پسغام‌هایی که پیش از دادگاه و بعد از دادگاه بود که من به گونه‌ای دفاع نکنم و این موارد را بپذیرم که همینطور در انشای حکم هم قاضی حسینیان آورده است که دفاعیه‌ ایشان نشان دهنده‌ی این هست که بهرحال این مواردی را که گفتند امتناع می‌کند. یعنی در واقع از من می‌خواستند که به نوعی بپذیرم، کنار بروم و حرفهای اینها را به گونه‌ای تایید بکنم و چون معلوم بود که اینکار را نمی‌کنم، حدسم بر این بود که طبیعتا حکم سنگینی را علیه من می‌دهند که در عمل هم چنین اتفاقی افتاد.

شما الان هنوز هم برای تقاضای تجدیدنظر فرصت دارید. آیا همانطور که پیش‌تر هم گفته بودید، از تقاضای تجدیدنظر صرفنظر خواهید کرد؟

عيسى سحرخيز: من حداقل باور خودم بر این است که در این سیستم قضایی عدالت رعایت نمی‌شود، قاضی ما مستقل نیست، قوه قضاییه‌ی ما هم مستقل نیست و یک نفر در کشور ما هست که دارد حکومت می‌کند و ما با یک حکومت فردی مواجه شده‌ایم که همه‌ی این مسایل و احکام را هم آن فرد و آن جمعی که با ایشان کار می‌کنند اعمال می‌کنند. و اگر می‌خواستند، می‌توانستند در مورد «اخبار اقتصاد» آن را کنار بگذارند و حتا می‌آمدند حکم تبرئه می‌دادند و اعاده‌ی حیثیت می‌کردند. ولی اینکار را انجام ندادند، ضرر و زیان من را ندادند. در عمل الان من ممنوع‌السفر، ممنوع‌الخروج از کشور،‌ ممنوع‌الکار و ممنوع‌المقاله هستم و حتا ممنوع‌الخبر هستم در تعداد زیادی از این نشریات. شما می‌بینید که حتا خبر این موارد را هم درج نمی‌کنند. خب، در این فضا و در این چارچوب امیدداشتن بر اینکه یک در دادگاه بالاتر عدالت را ما شاهدش باشیم، فکر می‌کنیم با عقل و خرد جور نمی‌آید. ولی دوستان بعد از اینکه این مصاحبه‌های من را دیدند، بطور مکرر با من صحبت می‌کنند که از حق قانونی خودت باید استفاده کنی. وکلایم نیز همین حرف را می‌زنند، ولی من کماکان فکر می‌کنم اقدامی بیهوده است که وقتش را انسان در این چارچوب صرف بکند و یا اینکه امید بیهوده و واهی داشتن است که آدم فکر کند در این سیستم قضایی می‌توان عدالت را جست و جو بکند و تجدیدنظر بکند.

یعنی آقای سحرخیز، می‌خواهید به استقبال زندان بروید؟ یعنی هیچ روش دیگری را برای اعتراض به این حکم نمی‌شناسید؟

عيسى سحرخيز: ببینید، حداقل تقسیم کاری که می‌شد در دادگاه کرد، این بود که من کار دفاعیات خودم را می‌کردم، وکلای منهم کارهای حقوقی خودشان را می‌کردند. الان هم دوستان حداقل توصیه‌ای که می‌کنند این است که زمان زندان رفتن را شاید این بورکراسی اداری به تاخیر بیندازد. ولی باور من این است که وضعیت ما، اگر بناست من زندان بروم، امسال با سال آینده هیچ فرقی نمی‌کند. منهم در این چندسال این آمادگی را داشته‌ام و در عمل هم به گونه‌ای فضا را تنگ کرده‌اند که برایم امکان سفر کردن وجود ندارد، امکان زندگی وجود ندارد، امکان داشتن شغل مناسب وجود ندارد، امکان روزنامه‌نگاری واقعی برای من وجود ندارد! به گونه‌ای من الان در زندانی به اسم ایران محبوس هستم. حالا فرق نمی‌کند، دایره‌ی این زندان را محدودتر بکنند و بقول خودشان ببرند در یکی از آن سوئیت‌هایی که در نظر گرفته‌اند یا در بندهای عمومی زندان اوین بخواهند که من آنجا باشم. در عمل فکر می‌کنم بین این زندان و آن زندان چندان تفاوتی نیست.