خوابگاه دختران، زندان زنان نیست

نسيم سرابندی

کنترل بسیار سختگیرانه دختران و تعیین ساعت ورود به خوابگاه(یعنی آخرین ساعتی که فرد می تواند به خوابگاه بیاید و اگر دیرترمراجه کند باید فرم تأخیر پر کند) همیشه باعث انتقادهای زیادی از سوی دانشجویان دختر شده است. متأسفانه در محیط خوابگاه بچه ها با مشکل نظارت های سلیقه ای دست و پنجه نرم می کنند و رفت وآمد آنها بسیار کنترل می شود. توجیه مسئولین خوابگاه این است که “خانواده های دختران، بچه ها روبه ما سپرده اند و شهر ناامن است و باید از آنها محافظت کرد” اما این کارها به دخالت در زندگی دختران دانشجو منجر شده است و بسیاری از این قضیه ناراضی هستند.
تعیین نیروهایی مثل مسئول شب و یا حتی کسانی از بین خود دانشجویان برای جاسوسی، از موضوعاتی است که در تمام خوابگاه ها دیده می شود. در خوابگاه حریم خصوصی معنا ندارد، چون زندگی مشترک این حق را سلب می کند. دربسیاری از موارد شیوه ی لباس پوشیدن، آرایش کردن ، رابطه با جنس مخالف و حتی اعتراض کردن به مسائل صنفی خوابگاه، باعث می شود که مسئولین خوابگاه روی بعضی از دانشجویان دخترحساس شوند و آنها را به کمیته ی انضباطی احضار کنند.
در خوابگاه های شهرستان مثل رشت، اصفهان، ماهشهرو… و حتی تهران مثل علم و صنعت پوشش مقنعه برای ورود به خوابگاه و حتی خروج الزامی است.
در بیشترخوابگاه هایی که ذکر می شود مسئله ی فضای خوابگاهی بسیار مشکل ساز بوده. بیشتر ساختمان هایی که امروز خوابگاه شده اند کاربری غیر از خوابگاه داشته اند. لازم است ذکر شود در خوابگاه ها به علت اینکه چند نفر در یک اتاق زندگی می کنند باید فضابه صورتی تعبیه شود که حقوق فردی افراد رعایت شود و هرشخصی تخت، کمد و میز تحریر داشته باشد. اگر حمام ها و سرویس های بهداشتی مشترک هستن باید تعداد آنها به اندازه ای باشد که نیاز دانشجویان را پاسخ دهد.
دوشکل مرسوم خوابگاه وجود دارد که یکی سوئیت و دیگری اتاق به اتاق است. در شکل سوئیت معمولا چند نفر در یک سوئیت زندگی می کنند که این سوئیت یک حمام و آشپزخانه و یک یا چند سرویس بهداشتی دارد. برای مثال خوابگاه های دانشگاه علامه سوئیت هستند یعنی دریک طبقه چند تا سوئیت قرار دارد که در هر کدام از آنها چند اتاق هست ودر هر اتاق چند نفر ساکن هستند. حمام نيز در همان طبقه قرار دارد.
اما در خوابگاه های کوی دانشگاه هر طبقه راهرويي است، که در این راهرو اتاق های متعددی روبروی هم قرار دارند. آشپزخانه و سرویس ها در وسط راهرو هستند و حمام نيز در طبقه ی زیر زمین در کنار سالن مطالعه در نظر گرفته شده است…

خوابگاه امیر کبیر: شنود، بي اعتمادي، فضاي بسته
شاید مهمترين مسئله ای که در خوابگاه های دختران این دانشگاه مشهود است، شنود تلفن توسط فردی است که تلفن ها را وصل می کند. یکی از بچه ها تعریف می کند که وقتی می خواهد تلفن رو جواب بدهد نگهبان را می بیند که همچنان گوشی در دست به مکالمات بچه ها گوش می دهد.
نگهبان های خوابگاه اکثرا دانشجویان دختر را زیر نظر می گیرند و اگر مسئله ای ببینند به مسئولین بالاتر اطلاع می دهند. بیشتر این نگهبان ها برای کنترل دختران و دادن گزارش در مورد وضعیت پوشش و رفتار آنها انتخاب شده اند.
نرگس می گوید یک روز که با شلوارک از راهرو می گذشته مسئول خوابگاه به او تذکر داده. پوشیدن لباس های کوتاه و تنگ در خوابگاه ممنوع است. حتی اگر ببینند که دختری در تخت دیگری و کنار دوستش خوابیده به مسئول خوابگاه اطلاع می دهند و به او مشکوک می شوند. جاسوسی یکی از مشکلات بزرگ بسیاری از خوابگاه ها است.
از حدود یک سال پیش وضعیت فرهنگی خوابگاه ها رو به افول گذاشته است. مریم تعریف می کند “یک روز، ساعت ۵ صبح صدای دعا از بلندگو می آمد. از بچه ها می پرسند جریان از چه قرار است و متوجه مي شوند كه در حال پخش دعای عهد هستند. در گذشته بچه ها به بهانه ی جشن ها و عیدهای مختلف می زدند و می رقصیدند. اما الآن بیشتر برنامه های خوابگاه مذهبی شده است. در خوابگاه های امیرکبیر به علت قرار گرفتن در وسط شهر هیچ گونه محوطه بازی وجود ندارد و امکانات رفاهی و تفریحی هم برای دانشجویان لحاظ نشده است.
نرگس تعریف می کند “فضای جاسوس بازی و گزارش دیگران رو دادن در خوابگاه خیلی معمول هست و بچه ها معمولا ارتباط با جنس مخالف و یا مواردی مثل سیگار کشیدن رو از هم پنهان می کنند و به هم اعتماد ندارند.”

دانشگاه تهران:سخت گيري در ساعات عبور و مرور
در کوی دانشگاه تهران مشکلی که همیشه وجود داشته است، ساعت ورود به خوابگاه است. مریم همیشه از اینکه ساعت ۸:۳۰ باید در خوابگاه باشد ناراضی است و می گوید:« اگر چند دقیقه دیر بیاییم باید فرم تأخیر پر کنیم. بعد از ساعت ۸:۳۰ حتی اگر ۵ یا ۱۰ دقیقه بگذرد حق خروج ار خوابگاه نداریم و مثل زندانی باید محبوس باشیم تا صبح بشود. »
حضور و غیاب دانشجویان دختر خیلی سختگیرانه انجام می شود و مسئول شب تا فرد را نبیند حضور نمی زند و اگر هم شبی خوابگاه نمی روی باید فرم غیبت پر کنی ونام و شماره ی تلفن جایی که می روی را بدهی تا با آنجا تماس بگیرند و چک کنند که تو جای دیگری نرفته باشی. بچه ها وقتی دیر به خوابگاه می آیند نيز باید فرم پر کنند. خانمی که فردا صبح با خانواده دختر تماس می گیرد، نه تنها به آنها خبر می دهد، حتی شروع به نصیحت هم می کند و می گوید” مواظب دخترتون باشید و بهش بگین دیر نیاد. شهر ناامنه” این مسئله ی دخالت در امور خصوصی افراد و چک کردن بسیار سختگیرانه، دانشجويان و حتي خانواده هايشان را با مشکل روبرو کرده است.
به گونه اي كه یکی از مسولین خوابگاه می گوید بسیاری از خانواده ها نسبت به این شیوه ی نظارت سختگیرانه ما بر عبور و مرور دختران خوابگاهی، انتقاد می کنند و گاه می گویند”ما خودمان می دانیم که دخترمان کجاست”
مورد دیگری که شاید بسیار عجیب باشد این است که بچه ها در تعطیلات رسمی مثل عید نوروز یا میان ترم اگر به شهرستان می روند، به غیر از پر کردن فرم باید بلیط اتوبوس و یا قطار را هم نشان بدهند تا مسئولین مطمئن بشوند که حتما به خانه رفته اند.
وضعیت غذایی نامناسب خوابگاه ها و نداشتن تسهیلات رفاهی و ورزشی از مشکلات دیگر خوابگاه است. در مورد برنامه های تفریحی گاهی مسئولین دست به ابتکارات عجیبی می زنند که خود مشکل ساز می شود مثل پخش موسیقی از بلندگوها و در تمام محوطه ی خوابگاه، که به جای شاد کردن بچه ها آلودگی صوتی ایجاد می کند.
موارد دیگری از مشکلات وجود دارد مثل جای نامناسب حمام ها که دقیقا کنار سالن مطالعه است. متأسفانه سالن مطالعه در زیرزمین قرار دارد و بسیار مرطوب، کم نور و بدون پنجره های مناسب است و حتی شوفاژخانه هم کنار سالن مطالعه است. صدای آواز خواندن دخترها موقع استحمام برای بچه ها مزاحمت ایجاد می کند و بوی فاضلاب در سالن مطالعه می پیچد.
در خرداد ماه گذشته دانشجویان تجمعی را برای اعتراض به این مشکلات ترتیب دادند که متأسفانه نتیجه ای به غیر از احضار به کمیته ی انضباطی و صدور حکم هایی مثل تذکر وتوبیخ دربرنداشت.

خوابگاه علامه: غذای نپخته، بدبو

اتفاق جدیدی که امسال در خوابگاه علامه افتاده، پر کردن فرم غیبت برای حضور نداشتن در خوابگاه است. این مسئله در خوابگاه های دانشگاه تهران از چند ساله گذشته وجود داشته اما در خوابگاه های دیگر و حتی شهرستان ها بچه ها اجباری برای فرم پر کردن(در فرم نام و شماره جایی را که می خواهی شب بمانی باید ذکر کنی)، نداشتند اما یکی از بچه ها تعریف می کند که یکی از دوستانش یک شب در خوابگاه نبود، ساعت ۱۱ شب به منزل این دختر در شهرستان زنگ زده اند و گفته اند که دختر شما امشب خوابگاه نیست. پدر ومادر نگران می شوند و با خواهر او تماس می گیرند. متوجه می شوند که هر دو بیرون هستند و اتفاقی برای دخترشون نیفتاده است.
مشکل چک کردن بچه ها برای حضور داشتن در خوابگاه در یک مورد به جاهای بسیار باریک هم کشیده شده است.
زهره می گوید:« سرپرست خوابگاه به یکی از بچه ها مشکوک بوده و اگر شبی هم در خوابگاه حضور داشته، با خانواده او تماس می گرفته و می گفته دختر شما خوابگاه نیامده. این دانشجو به کمیته ی انضباطی احضار می شود و از روی اظهارات مسئول خوابگاه برای او حکم دو ترم محرومیت از تحصیل صادر می کنند. بعد از گذشت یک سال از سپری و اجرایی شدن این حکم، این دانشجو به دانشگاه برگشته و تصمیم داره از مسئولان خوابگاه شکایت کند.»
خوابگاه علامه مشکلات مشابهی همچون خوابگاه های دیگر دانشگاه ها دارد. که به صورت موردی می توان به موارد زیر اشاره کرد:
_تغذیه نامناسب و غذای نپخته، بدبو
_کمبود فضا و کوچک بودن اتاق ها(اتاق ۳در۴ است و در هر اتاق ۴ الی ۵ نفر ساکن هستند)
_نداشتن سرویس و یا کم بودن تعداد سرویس ها برای رفتن به دانشگاه، خوابگاه ها بسیار پراکنده و از هم دور است.
_وصل کردن تلفن ها با تأخیر بسیار و در مواردی اصلاً تلفن ها وصل نمی شود
_از کسانی که با لباس تنگ و کوتاه در خوابگاه رفت و آمد کنند، ايراد مي گيرند و در یک مورد یکی از دختران را به خاطر همین مسئله به کمیته انضباطی احضار کردند چون در خوابگاه تاپ پوشیده و جلوی پنجره رفته بود.

خوابگاه دانشگاه شاهد تهران: خواندن روزنامه هاي اصلاح طلبان ممنوع است
متأسفانه در این خوابگاه مشکلات تا حدی زیاد است که باید از مسائل صنفی گذشت و فقط به برخوردها و قوانین بسیار دست و پا گیرخوابگاه های دانشگاه شاهد از نظر فرهنگی و سیاسی و اجتماعی پرداخت. از آن جایی که دانشجویان برای ورود به این دانشگاه گزینش می شوند و سوالاتی در مورد شرکت در نماز جمعه، عقاید سیاسی آنها، اعتقاد به ولایت فقیه، رأی دادن می پرسند، مواجهه شدن با مواردی که در ادامه می آید تعجب آور نیست.
_استفاده از پوشش چادر در این خوابگاه ها اجباری ست چون در اساس نامه آمده که چادر اجباری است. دانشجوهای دختر حتی موقع خرید کردن هم باید چادر بزنند و وقتی که بچه ها در مواردی چادرهایشان را بعد از گذشتن از نگهبانی در خیابان درمی آورند، با واکنش های آزاردهنده مردم مواجهه می شوند.
_به وضعیت آرایش و پوشش بچه ها دقت می کنند و اگر به کسی دو بار تذکر بدهند باید به کمیته انضباطی احضار شود.
_بعضی از دانشجوها و نگهبان های خوابگاه جاسوسی دختران رو می کنند و تلفن ها شنود می شود. به دختران پیشنهاد می دهند در برابر گرفتن پول این کار رو انجام بدهند. معمولا تلفن بچه هایی شنود می شود که آرایش می کنند و رفتاری برخلاف دیگران دارند. حتی اگر برادر یکی از بچه ها با خواهرش تماس بگیرد از او می خواهند که شماره شناسنامه خواهرش رو بگويد و اگر درست باشد تلفن را وصل می کنند.
نگهبان ها را نيز همیشه طوری انتخاب می کنند که گزارش دختران را بدهند و اگر نگهبانی همکاری نکند سریع، اخراج می شود.
_در موارد بسیاری بچه های نهاد و بسیج با دانشجوها به خاطر آرایش و پوشش درگیر می شوند. اگر بفهمند دختری با پسری ارتباط دارد، حتما به حراست و کمیته انضباطی احضار می شود.
نرگس از این برخوردها خاطره ی بدی دارد. او می گوید:« یه روز یکی از بچه ها داشت توی خوابگاه زیر لب آواز می خوند. یکی از بچه های بسیج می گه این چیه می خونی؟ این آوازهای مبتذل چیه؟ و با هم درگیر می شن و کتک کاری می شه و حتی به صورت دختری که آواز می خوند، پنجه می کشه و زخمی اش می کنه. آخرش هم دختری که آواز می خوند به سرپرستی احضار می شه و بهش تذکر می دن.»
_داشتن سی دی و کاست در خوابگاه ممنوع هست و وقتی که مسئول خوابگاه برای حضور و غیاب می آید باید ضبط خاموش باشه. حتی آوردن آلات موسیقی جرم هست. یکی از بچه ها می گويد:«تابستان کلاس سه تار می رفته و می خواسته سازش رو بیاره خوابگاه که اجازه ندادند و مسئول امور فرهنگی گفته آوردن آلات موسیقی به خوابگاه حرام است.»
_دو تا از دانشجوها به خاطر ارتباط با پسرها به کمیته ی انضباطی احضار شدند و هر دو حکم محرومیت از تحصیل دریافت کردند.
_خواندن رونامه های مثل شرق وآفتاب یزد یا هر روزنامه ای با خط مشی اصلاح طلبانه ممنوع است و فقط روزنامه های جناح راست مثل کیهان و اطلاعات رو اجازه دارند بخوانند. اگر دست کسی روزنامه ی دیگری ببینند نمی گذارند داخل خوابگاه ببرد.
ساعت ورود به خوابگاه شاهد در زمستان ۷ و در تابستان ۸ است.

خوابگاه رشت:اتاق هاي كوچك، مقنعه اجباري
خوابگاه دختران در رشت شامل سه ساختمان است که ۲ تا در شهر و ۱ ساختمان در خارج از شهر قرار دارد. بچه ها بزرگترین مشکل خوابگاه رو کمبود فضا می دانند. پنجره های خوابگاه اکثرا بلوکه شدند. خوابگاه ها به صورت سوئیت هست و اتاق ها ۱۰ نفره، ۶ نفره، ۴ نفره، ۲ نفره است . اتاق های دو نفره بسیار کوچک است و از نظر تهویه و جریان هوا این موضوع مسئله ساز است. سوئیت ها با پارتیشن و یا تیغه از هم جدا شده اند و این مسئله باعث می شود سروصدای اتاق ها به هم منتقل شود.
وضعیت غذای خوابگاه بسیار نامناسب است. یکی از دانشجو ها می گوید:«ماه رمضان تمام غذاها مرغ بود وقتی اعتراض کردیم گفتند که احمدی نژاد ظرفیت گوشت ما رو کم کرده و مجبوریم زیاد از مرغ استفاده کنیم.»
مشكل ديگر هم اين است كه لوله های فاضلاب از روی سلف سرویس و سالن مطالعه رد می شوند و به خاطر همین در فصل های گرم عملا نمی شود از سالن مطالعه استفاده کرد.
دانشجویان رشتي هم ملزم به استفاده از پوشش مقنعه برای ورود و خروج به خوابگاه هستند و این موضوع باعث شده در شهر توریستی مثل رشت دختران دانشجو به واسطه مقنعه هايشان کاملا قابل تشخیص باشند.
همچنين به رسم خوابگاه های دانشگاه تهران بچه های رشت از امسال باید برای نیامدن به خوابگاه فرم پر کنن و هر شب حضور و غیاب می شوند.
الهام تعریف می کند به بچه ها در کوچه و پس کوچه های خوابگاه چندین بار تعرض شده است. وقتی که به مسئولین اعتراض کردند آقای زینعلی(از مسئولان خوابگاه) گفته “این آرایش کردن و لباس پوشیدن شماست که باعث می شه بهتون تعرض کنند”

خوابگاه زنجان: حضور مردها در خوابگاه های دختران
خوابگاه زنجان از شهر ۶ کیلومتر فاصله دارد. ۷۵ درصد از دانشجوها در خوابگاه های خارج از شهر ساکن هستند و مابقی در خوابگاه های داخل شهر.
مشکل کمبود جا یکی از مهمترین دغدغه های دختران دانشجو ست. در یک اتاق ۸ متری ۴ نفر و در یک اتاق ۱۰ متری ۶ الی ۸ نفر ساکن هستند.
ساختمان های خوابگاه های داخل شهر به عنوان خوابگاه تعریف نشده و بیشتر خانه های شخصی هستن که تبدیل به خوابگاه شده اند. در این اتاق ها میز مطالعه وجود ندارد. خوابگاه های بیرون از شهر وضعیت بهتری دارند ولی از نظر استحکام بسیار نامناسب هستند. سال گذشته دیوار خوابگاه ریزش می کند و از هر طبقه ۲ یا ۳ اتاق تخریب می شود.
برخوردهای سلیقه ای با پوشش و آرایش دختران بسیار است. از تابستان گذشته که رئیس خوابگاه عوض شده برخوردها سختگیرانه تر شده و به حضور و غیاب بچه ها حساس شده اند و حتی اگر کسی می خواهد شب خوابگاه نباشد باید والدین او به سرپرستی خوابگاه اطلاع بدهند. به گونه اتي كه دو نفر از دخترها به خاطر اینکه چند بار تأخیر داشتند(ساعت ورود ۸ است) به کمیته ی انضباطی احضار شدند.
وحیده از حضور مردها در خوابگاه های دختران خاطرات زیادی داره: ” یه روز یکی از تأسیساتی های خوابگاه دم در حمام می ایسته و یکی از بچه ها روکه در حمام بوده نگاه می کرده و یا خیلی پیش آمده که در خوابگاه های داخل شهر افرادی خارج از خوابگاه وارد شده و قصد تعرض داشتند”

اعتراض به مشکلات متعدد خوابگاه ها نه تنها نتیجه ی مثبتی برای دختران نداشته بلکه آنها راه به کمیته ی انضباطی احضار کرده اند. خوابگاه های دختران به علت وضعیت فرهنگی واجتماعی جامعه در مقایسه با پسران مشکلات بیشتری دارند. اگر مشکلات پسران فقط صنفی باشد، دختران حتی در شخصی ترین مسائل زیر ذره بین مسئولین هستند و برپوشش، رفتار آنها نظارت می کنند.
دختران هم مشکلات صنفی بسیاری دارند مثل دختران خوابگاهی یزد که حدود ۲ هفته ی پیش به علت مسمومیت غذایی وسیع آنها(حدود۴۰۰ نفر) و ابتلا به اسهال و استفراغ خونی و درد شدید بدن، دانشگاه و خوابگاه تعطیل شد و امتحانات میان ترم به تعویق افتاد.
باید گفت که غیر از این مسائل صنفی فشارها و مشکلات بسیاری که در بالا ذکر شد، باعث شده که تعداد زیادی از دختران از وضعیت خوابگاه ناراضی باشند و حتی به همین دلیل از ادامه تحصیل و سکونت در شهری که دور از منطقه ی بومی آنهاست خودداری کنند. اما آیا نداشتن تسهیلات رفاهی و نظارت سختگیرانه بر دختران دانشجو چیزی به غیر از تبعیض جنسیتی است؟ تبعیضی که هر روز بیشتر از گذاشته خود را نمایان می کند و مانعی برای ادامه ی تحصیل و زندگی مناسب دختران دانشجو است.

منبع: زنستان