اتفاق ناگواری که هفته گذشته در دانشگاه زنجان رخ داد واکنش های وسیعی را در سطح این دانشگاه، دانشگاه های دیگر کشور، رسانه ها و جامعه برانگیخت و به سرعت به یکی از تیترهای مهم رسانه ها و خبرگزاری ها تبدیل شد. این واقعه را می توان از جنبه های مختلف مورد بررسی قرار داد که چند مورد آن در ذیل می آید:
۱- افشای رفتار صورت گرفته توسط معاونت دانشجویی فرهنگی دانشگاه زنجان به قصد تعرض به یکی از دانشجویان دختر، واکنش های گسترده دانشجویان این دانشگاه را به صورت تحصن و جمع آوری طومار جهت تحقق خواسته های خود برانگیخت و دانشجویان دیگر دانشگاه ها نیز با اطلاع از قضیه این اقدام را به شدت محکوم کرده و حمایت خود را از دانشجویان متحصن زنجان و خواسته های آنان ابراز داشتند.
این مسائل خود، به خوبی نمایانگر آن است که از دیدگاه دانشجویان کشور، این مسأله فقط متعلق به دانشگاه زنجان نیست بلکه حیثیت و شأن «دانشجو» مورد تعرض قرار گرفته است و دانشجویان در این زمینه از حساسیت بالایی برخوردارند.
۲- فردی که تصمیم به چنین اقدام شومی داشته، خود، ریاست کمیته انضباطی دانشجویان را نیز عهده دار می باشد و لذا با «سوء استفاده» از موقعیت خود دانشجوی احضار شده را برای پذیرفتن خواسته ی پلید خود تحت فشار قرار داده است. پر واضح است که قرار گرفتن قدرت بی حد و حصر و غیرقابل نظارت در دستان نهادهایی همچون کمیته ی انضباطی و حراست، اقدامی اشتباه است و می تواند به چنین فجایعی منجر شود، همانگونه که پیشتر نیز در دانشگاه های دیگر همچون رازی کرمانشاه، سهند تبریز و … شاهد چنین اتفاقات تأسف برانگیزی بوده ایم. جالب آنجاست که فرد خاطی در جایگاه ریاست کمیته ی انضباطی، بسیاری از دانشجویان دختر را به خاطر نوع پوشش به کمیته ی انضباطی احضار کرده و برای آنان حکم صادر می نموده است؛ روالی که در این چند سال در دانشگاه های سراسر کشور با آن روبرو بوده ایم. ولی همین فرد، خود قصد تعرض به یکی از دانشجویان را داشته است!
۳- خبرگزاری ها و روزنامه های حامی دولت از ابتدای تحصن دانشجویان زنجان، سعی نمودند این واقعه را سناریویی از قبل طراحی شده و نوعی سیاسی کاری معرفی کنند و اصل واقعه را زیر سوال ببرند اما با مستندات موجود و پیگیری های دانشجویان زنجان حقیقت مسأله برای همگان محرز شد، به نحوی که ریاست دانشگاه زنجان نیز با حضور در جمع متحصنین این مسئله را پذیرفت و بابت آن از دانشجویان عذرخواهی نمود. با مسجل شدن قضیه، روند رسانه های حامی دولت تغییر کرد؛ به نحوی که عملکرد دانشجویان به ایجاد اغتشاش تعبیر شد و برخی از مقامات مسؤول نیز از «برخورد با اغتشاش گران» خبر دادند. اما در ارتباط با نسبت های روا داشته شده به فعالین دانشجویی و دانشجویان، ذکر واقعه ای خالی از لطف نخواهد بود.
همگی مسئله ی خردادماه سال گذشته ی دانشگاه هنر تهران را به خاطر داریم که به خاطر اشاره ی دکتر زرین کلک _ پدر انیمیشن ایران _ به موی یکی از دانشجویان دختر، برخی تشکل های حامی دولت نهم با تجمعات خود خواستار اجرای انقلاب فرهنگی دوم در دانشگاه ها شدند و دکتر زرین کلک هم از دانشگاه اخراج شد.
حال رسانه های حامی دولت و حامیان آن ها در دانشگاه ها، اعتراض دانشجویان دانشگاه زنجان به اقدامات معاون دانشجویی فرهنگی برای تعرض به دانشجوی دختر این دانشگاه را سیاسی کاری معرفی می کنند. قاعدتاً اگر کسانی که به خاطر اشاره به موی دانشجوی دختری در دانشگاهی چنان اعتراض نمودند و نیز حامیان آنان در ادعای خود صادق بودند، باید اقدامات عملی گسترده ای را در مورد اخیر انجام می دادند، نه اینکه دفاع دانشجویان زنجان از شرافت و پاکدامنی هم دانشگاهی خود را سیاسی کاری معرفی کنند.
۴- وزیر محترم علوم روز چهارشنبه در اظهاراتی اعلام کردند که جرمی ثابت نشده است و نیز عنوان نمودند که «فیلم برداری از این موضوع کاری غیرشرعی و خلاف اخلاق بوده، ضمن آن که آنچه در فیلم نشان داده شد، فقط دختری بود که روسری به سر نداشت، اما اینکه متأسفانه عده ای بخواهند با اهداف سیاسی از این تصاویر سوءاستفاده کنند کاری غیرصحیح است». آیا از دیدگاه وزیر محترم علوم باید این دانشجو اجازه می داد تا معاون دانشگاه به خواسته ی شوم خود می رسید تا آنگاه جرمی ثابت گردد؟! و دیگر اینکه اگر این دانشجو از همکلاسی های خود برای دفاع از حیثیت و شرافتش طلب کمک نمی کرد و آنها هم با فیلم برداری انجام گرفته به او کمک نمی کردند، دانشجو چگونه می توانست این قضیه را اثبات کند، وقتی که با وجود فیلم، وزیر محترم اعلام می دارند که جرمی ثابت نشده، لابد بدون وجود چنین فیلمی به این دانشجو مواردی چون تهمت و افترا به مسؤول دانشگاه و غیره نیز نسبت می دادند!
نکته دیگر این است که احتمالاً این دانشجو با دیدن نتیجه قضایایی مثل کرمانشاه، سهند و … تنها راه خود را برای تن ندادن به یکی از دو گزینه اخراج و یا پذیرفتن خواسته فرد مذکور، روش انجام گرفته دیده است که اتفاقاً این هم از مسائلی است که باید از مسؤولین آموزش عالی کشور سؤال شود که چگونه با عملکرد خود این چنین اعتماد دانشجویان را از خویش سلب نموده اند؟
۵- وقوع چنین اتفاقات ناگواری بدون شک تبعاتی را در پی خواهد داشت که از جمله ی آنها عدم احساس امنیت روانی توسط دانشجویان دختر و نیز سلب اعتماد خانواده های آنان نسبت به امنیت فرزندان خود در محیط های دانشگاهی می باشد که جا دارد که تمامی مسؤولین مربوطه به جای فرافکنی و ایراد اتهاماتی واهی که نه تنها صورت مسئله را پاک نمی کند، بلکه به این جو بی اعتمادی و عدم امنیت بیشتر دامن خواهد زد، با برخورد قاطع با فرد خاطی _ و نه مجرم شناختن دختر دانشجو و دانشجویان معترض!_ مانع از ایجاد چنین فضایی شوند. بی گمان اذهان جامعه و دانشجویان، رفتار مسؤولان وزارت علوم که داعیه دین دارند را در این مورد دنبال کرده و با توجه به نوع گفتارها و اقدامات انجام شده، نتیجه گیری هایی خواهند نمود.
۶- اخباری در رسانه ها منتشر شده که هر دو فرد متهم در این قضیه بازداشت شده اند هرچند تاکنون با صراحت از نفر دوم نامی برده نشده اما برخی از اخبار غیررسمی حاکی از بازداشت دختر دانشجو می باشد. بی گمان دانشجوی دختر برای دفاع از شرافت و پاکدامنی خود به روش ذکر شده متوسل شده است و دین مبین اسلام نیز بر دفاع از شرافت و پاکدامنی تأکید بسیار دارد. توقعی که از دستگاه قضایی می رود این است که برخلاف برخی که دارند جای متهم و شاکی را عوض می کنند، بدون در نظر گرفتن مصالح سیاسی این و آن، به حق حکم کرده و با استقلال رای خود، به نگرانی های ایجاد شده در بین مردم جامعه و دانشجویان پایان دهد.
(مسعود خیراتی، سخنگوی سابق شورای مرکزی انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه های شیراز و علوم پزشکی)