منشور کوروش در ایران نمایش داده می شود؟

سارا امت علی
روزنامه نگار

محمدرضا مهراندیش، مدیر موزه ملی ایران در حالی این اقدام را ناشی از ماموریت ریاست سازمان میراث فرهنگی و گردشگری مبنی بر "نمایش تعلقات تمدن کشورمان" اعلام کرد که نخستین خبرها درباره نمایش لوح کوروش پیش از حضور مشایی در راس سازمان میراث فرهنگی و گردشگری انتشار یافته بود.

دی ماه سال ۱۳۸۳ بود که برگزاری نمایشگاه "امپراتوری فراموش شده: جهان هخامنشی" و خروج آثار زرین موزه ملی ایران از کشور در کنار عنوانی که موزه بریتانیا برای نمایشگاه در نظر گرفته بود، مورد اعتراض گروهی از کارشناسان قرار گرفت و مدیران سازمان میراث فرهنگی و گردشگری را بر آن داشت تا با برگزاری یک نشست مطبوعاتی به ابهام های موجود پاسخ دهند.

در همین جلسه بود که محمدرضا کارگر، مدیر وقت موزه ملی، خبر نمایش لوح کوروش در کنار مجموعه طلاهای جیحون را اعلام کرد و گفت این آثار قرار است پس از انجام بازسازی موزه ایران باستان و فراهم آمدن شرایط مناسب به لحاظ حفاظت فیزیکی، همراه با دیگر آثار نفیسی که متعلق به ایران است و در موزه های معتبر دنیا نگهداری می شود، در موزه ایران باستان به نمایش درآیند.

البته چندی پیش از انتشار خبر در ایران نشریه آرت نیوز نیز از امانت این شی در سال ۲۰۰۶ میلادی خبر داده بود. بنابر گزارش این نشریه، موزه بریتا‌نیا متعهد شده بود منشور کوروش را در مقابل بیش از ۵۰ شی تاریخی که برای نمایشگاه جهان هخامنشی از موزه ملی ایران امانت گرفته بود، به ایران امانت دهد.

انتشار خبر نمایش این شی در ایران، بار دیگر کوروش و مهم ترین بازمانده اش را در صدر اخبار فرهنگی قرار داد. در این اخبار اعلام شد قرار است لوح کوروش که از هنگام کشف در محوطه ای باستانی در عراق، در موزه بریتانیا نگهداری می شود از سوی این موزه به ایران تحویل شود. البته در خبرهای تکمیلی ماجرای تحویل همیشگی آن به ایران تکذیب و بر امانت بلند مدت آن تاکید شد.

آقای کارگر، که به تازگی مدیریت تالار وحدت را عهده دار شده است، ماجرای نمایش لوح کوروش را این طور شرح می دهد: "بعد از برقراری ارتباط عمیق میان موزه ملی ایران و موزه های معتبر دنیا نظیر لوور، بریتانیا و آرمیتاژ قرار بر این شد که با پایان بازسازی موزه ایران باستان، این بخش از موزه با نمایش اشیای شاخص فرهنگ و تمدن ایران که تعدادی در ایران و بخشی در موزه های بین المللی نگهداری می شود، بازگشایی شود."

" این مسئله را با موزه های لوور و بریتانیا در میان گذاشتیم و آنها هم اعلام آمادگی کردند. از جمله این اشیا لوح کوروش بود. موزه بریتانیا قول داد این اثر را همراه با مجموعه طلاهای جیحون که آنها هم به دوره هخامنشی تعلق دارند، به موزه ملی ایران امانت دهد. مشروط بر اینکه شرایط مناسبی برای نمایش و حفاظت از آنها فراهم آید."

این باستان شناس تاکید می کند: "لوح کوروش سفالین است و شرایط ویِژه ای برای نگهداری و نمایش نمی خواهد ‌یعنی مانند تابلوهای نقاشی یا پارچه آسیب پذیر نیست اما باید از سوی برگزار کننده نمایشگاه بیمه شود که هزینه بسیار سنگینی خواهد داشت. علاوه بر این باید شرایط امنیتی خاصی برای آن ترتیب داده شود. بروز کوچکترین اتفاق غیر منتظره در جریان نمایش این اثر در تهران، جدا از خسارت های سنگین مالی، حیثیت موزه ملی ایران را به عنوان موزه مادر خدشه دار می کند. به همین دلیل همان زمان به فراهم آمدن شرایطی همپای استانداردهای بین المللی برای نمایش این اثر و دیگر آثار ارزشمند فرهنگ و تمدن ایران پافشاری می کردیم که البته در زمان مدیریت من امکان آغاز عملیات بازسازی و تجهیز موزه فراهم نشد."

نینا رضایی، مدیر روابط عمومی موزه ملی درباره شرایط نمایش این اثر در موزه ملی می گوید: "به هرحال در طول سال نمایشگاه های متعددی از آثار ارزشمند مخزن موزه در طبقه فوقانی موزه ایران باستان برگزار می شود که تا کنون مشکلی برای هیچ یک به وجود نیامده و به لحاظ امنیتی مشکلی ندارند. علاوه بر این در حال حاضر ساختمان موزه دوران اسلامی در حال بازسازی و تجهیز است و امکان دارد منشور کوروش در این بخش به نمایش در آید."

او همچنین درباره انتشار خبر به عنوان رویدادی جدید و بدون اشاره به اخباری که سه سال پیش از سوی این موزه درباره منشور کوروش انتشار یافت، توضیح می دهد: "آن زمان مذاکراتی انجام شد اما مدون نشد. این بار در جریان حضور مدیر موزه بریتانیا در تهران مذاکرات شکل جدی تری گرفت به همین دلیل خبر را دوباره منتشر کردیم."

مدیر موزه ملی نیز در گفت و گو با خبرگزاری فارس روند مذاکرات را اینطور شرح داده است: " موافقتنامه‌های حقوقی مورد نیاز دولت برای ورود این اثر تاریخی به ایران در دستور کار قرار خواهد گرفت."