شهرام رفيع زاده
روز: صدور پي در پي احکم قضايي سنگين در ايران، طي هفته ها و روزهاي اخير اعتراض نهادهاي داخلي و بين المللي حقوق بشر را برانگيخته است. در همين ارتباط، اتحاديه اروپا طي دو - سه هفته اخير با انتشار بيانيه هايي متعدد به موارد متعدد نقض حقوق بشر در ايران اعتراض کرده است.
افزايش اعدام ها، صدور احکام سنگسار و بازداشت هاي خودسرانه از جمله موارد اعتراض اتحاديه اروپا در بيانيه هاي اخير را تشکيل مي دهند.
در آخرين نمونه از واکنش هاي صورت گرفته نسبت به احکام قضايي اخير، اتحاديه اروپا در ابتداي هفته جاري با صدور بيانيه اي نسبت به اعدام همزمان ده نفر به حکم دادگاه هاي ايران در هفته پيش اعتراض کرد. اين اتحاديه، همچنين مراتب نگراني خود را در خصوص در دستور قرار گرفتن طرح موسوم به "امنيت رواني" در مجلس ايران که امکان گسترش صدور احکام اعدام و تسري آن به وبلاگ نويسان را فراهم مي آورد، ابراز نمود.
اين اتحاديه با يادآوري دو برابر شدن تعداد موارد صدور اعدام در ايران در سال 2007 نسبت به سال ماقبل آن، مخالفت خود با اجراي مجازات در ايران را مورد تاکيد مجدد قرار داد.
اين بيانيه در حالي صادر مي شود که ده روز پيش از آن نيز، اتحاديه اروپا اعدام همزمان 29 نفر در تهران را به شدت محکوم کرده و اجراي چنين احکامي را "مخالف کرامت انساني" دانسته بود.
در واکنشي جداگانه، سه روز پس از اعدام ناگهاني يعقوب مهرنهاد دبير انجمن جوانان صداي عدالت، سرپرست روزنامه مردمسالاري و وبلاگ نويس در اتحاديه اروپا ، پنج شنبه 17 مرداد اتحاديه اروپا در بيانيه اي با ابراز نگراني از نقض حقوق بشر در مناطق کردنشين ايران خواهان لغو حکم اعدام پنج فعال کرد شد. فرانسه، که رياست دوره اي اتحاديه اروپا را بر عهده دارد، در اين بيانيه با ابراز نگراني از صدور حکم اعدام براي اين فعالان کرد، از جمهوري اسلامي خواست که احکام اعدام صادر شده را لغو کند و در عين حال براي متوقف کردن مجازات اعدام تلاش کند.
فرزاد کمانگر، فرهاد وکيلي، علي حيدريان،هيوا بوتيمار،و انور حسين پانوهي پنج تني هستند که در استان کردستان در معرض خطر اعدام قرار دارند.
اتحاديه اروپا، دو هفته پيش از آن در بيانيه اي ديگر خواستار لغو حکم سنگسار 8 زن و يک مرد در ايران شد. اين اتحاديه تاکيد کرد که مقامات جمهوري اسلامي "نسبت به دادن يک مهلت قانوني براي تعويق مجازات سنگسار تعهد داده است و بايد به استانداردها و قوانين بين المللي در خصوص رعايت حقوق بشر متعهد باشد." در بيانيه مزبور، همچنين آمده بود: "اتحاديه اروپا از دولت و مجلس ايران مي خواهد تا از اجراي مجازات بي رحمانه و منسوخ شده سنگسار به عنوان شيوه اي براي مجازات مجرمان جلوگيري کنند." در اين بيانيه لغو کليه احکام سنگسار به عنوان يکي از خواسته هاي اتحاديه اروپا از جمهوري اسلامي مطرح شده بود.
لازم به ذکر است که چند روز پس از انتشار اين بيانيه سخنگوي قوه قضائيه طي کنفرانس خبري گفت: "احکامي که در مورد سنگسار صادر شده موقوف الاجرا است." علي رضا جمشيدي در عين حال از عفو دو تن از محکومان به مجازات سنگسار توسط رهبر جمهوري اسلامي خبر داد و گفت: "مجازات اين دو نفر به ۱۰ سال حبس تغيير کرده و در دو مورد ديگر حکم سنگسار به شلاق تبديل شده است."
اعدام نوجوانان يکي ديگر از مواردي بود که اتحاديه اروپا، دو روز پيش از صدور بيانيه مربوط به سنگسار، طي بيانيه اي خواستار توقف و لغو آن در ايران شد. پيش از آن نيز وقتي در آخرين اوايل مرداد رسانه هاي داخلي از قرار گرفتن بهنود شجاعي و محمد فدايي دو نوجوان محکوم به اعدام در فهرست اعداميان خبر دادند، اتحاديه اروپا با انتشار بيانيه اي از مقامات جمهوري اسلامي خواست تا اجراي حکم اعدام محمد فدايي و بهنود شجاعي را لغو کند.
اين در حالي است که بنابر اعلام کمپين بين المللي حقوق بشر در ايران،خطر اعدام بيش از 114 نوجوان محکوم به اعدام در زندان هاي ايران را تهديد مي کند.
در يک واکنش جديد ديگر، اتحاديه اروپا پنج شنبه گذشته طي بيانيه اي از مقامات جمهوري اسلامي خواست تا آرش و کاميار علايي دو پزشکي که فعاليت ها شان در ايران براي مبارزه با اچ آي وي و ايدز شهرت بين المللي دارد را آزاد کنند. در اين بيانيه فرانسه که رياست دوره اي اتحاديه اروپا را بر عهده دارد، تاکيد کرد که اين دو برادر فعال در مبارزه با ايدز خودسرانه دستگير شده و بايد آزاد شوند.
کاميار
و آرش علايي دو پزشک، که با تاسيس انيستيو پارس در ايران براي مبارزه با ايدز تلاش
مي کردند، اوايل تيرماه در تهران بازداشت شدند اما حسن حداد معاون امنيت دادستاني
تهران شنبه 12 مرداد بيش از يک ماه پس از بازداشت؛اين دو برادر را به "تلاش براي
براندازي" متهم کرد.
کمپین بینالمللی حقوق بشر در ایران با انتشار اطلاعیهای به حکم دادگاه تجدیدنظر فعال سیاسی عباس خرسندی اعتراض کرد. این دادگاه حکم دادگاه اولیه را مبنی بر ۸ سال زندان تایید کرده است. کمپین بینالمللی حقوق بشر در ایران خواستار آن است که مقامات قضایی ایران دادگاهی علنی برای عباس خرسندی برگزار کنند و در آن اسنادی را عرضه دارند که منجر به صدور این حکم سنگین شده است.
عباس خرسندی، ۵۱ ساله و کارشناس ارشد در رشته اقتصاد است و پس از پایان تحصیلات دانشگاهیاش در هندوستان در سال ۱۳۶۹ به ایران بازگشت. وی در ایران به تدریس اقتصاد و زبان انگلیسی در دانشگاهها و مدارس پرداخت. اما او را به زودی از تدریس در دانشگاه و مدرسه منع کردند. آن گونه که همسر وی خانم فروزنده سیلسپور میگوید، بخاطر آنکه مسائلی را خارج از چارچوب کتابهای درسی در کلاس درس طرح کرده بود. خرسندی سپس به شغل آزاد روی آورد و مغازهای را در فیروزکوه، شهری در نزدیکی تهران، که متعلق به پدرش بود اداره میکرد.
به گزارش کمپین بینالمللی حقوق بشر نیروهای امنیتی لباس شخصی عباس خرسندی را در روز ۱۸ شهریور ۱۳۸۶ در مغازهاش بازداشت کردند. به دنبال این بازداشت، نیروهای امنیتی به خانه وی یورش برده و خانه را تفتیش کردند، اما هیچ سند اتهام برانگیزی برای مصادره پیدا نکردند.
فروزنده سیلسپور در باره نحوه اطلاع از دستگیری همسرش گفت: «من طریقه اطلاعم به این شکل بود که نه خودشان اجازه داشتند تماس بگیرند و به ما بگویند و نه مامورین به ما اطلاعی دادند و ما از طریق مردم محل و کسبهای که با ایشان کار میکردند مطلع شدیم که به منزل ما مراجعه کردند و به ما خبر دادند که ایشان را بازداشت کردند.»
خانواده خرسندی پس از مراجعه به دادگاه انقلاب از زندانی بودن عباس خرسندی در بند ۲۰۹ اوین آگاهی مییابد، اما اجازه دیدار با وی را پیدا نمیکند. پس از ۱۵ روز عباس خرسندی با خانواده تماس تلفنی کوتاهی میگیرد.
خرسندی برای مدت سه ماه در بند ۲۰۹ زندان اوین و بدون داشتن ارتباط با دنیای خارج در بازداشت بود. پس از آن خانواده وی موفق به دیداری کوتاه با او میشود.
در دادگاه انقلاب به عباس خرسندی اتهام تشکیل "حزب دموکرات ایران" و اقدام علیه امنیت کشور را زدند.
جلسه دادگاه رسیدگی در شعبه ۱۵ دادگاه انقلاب تهران در ۱۴ اسفند ۱۳۸۶ در حالی برگزار شد که محمدعلی دادخواه، نخستین وکیل عباس خرسندی، هیچگاه موفق به دیدار با موکل خود نشد. مقامهای قضایی تنها یک روز پیش از جلسه پروندهها را در اختیار وی قرار دادند. علاوه بر آن، بخاطر بینظمی در برگزاری جلسه دادخواه نتوانست در نیمی از جلسه حضور داشته باشد. بیست روز پس از آن حکم هشت سال زندان صادر و به عباس خرسندی و وکیلش ابلاغ شد.
سپس محمدعلی دادخواه اعتراضی نسبت به حکم نوشت و تقاضای تجدیدنظر کرد. پرونده به شعبه ۳۶ دادگاه انقلاب منتقل شد. دادگاه دیگری با حضور متهم و وکیلش تشکیل نشد و تنها روی پرونده قبلی حکم تایید زدند.
اظهارات همسر عباس خرسندی
عباس خرسندی دارای دو فرزند است، پسری ۱۸ ساله و دختری ۱۷ ساله. خانم سیلسپور، همسر آقای خرسندی، در باره حکم صادر شده و دشواری تحمل آن برای خود و خانواده گفت: «پذیرفتن این حکم برای ما بسیار مشکل است. برای اینکه ما میدانیم که ایشان واقعا بیگناه است. یعنی مثل بسیاری دیگر که در اخبار میشنویم، اینها همه زندانیان عقیدتی هستند و هیچ جرم و گناهی مرتکب نشدهاند و حتی اگر تشکیل حزب یا گروهی هم شده باشد، اینها همه به صورت مسالمتآمیز انجام شده است. اگر مخالفتی بوده با سیاستهای اشتباهی که شاهدش هستیم، اینها جرم محسوب نمیشود، چنانچه وکلا همه میگویند که اینها در قوانین ما نیز جرم نیست و برای ما هم پذیرفتن این حکم بسیار سخت است. مسئولیت بچهها برای من خیلی مشکل است. ایشان پدری دارد که حدود ۹۰ سال سن دراد و بیمار است و چشم براه پسرش است و روز و شب گریه میکند. ما این حکم را نمیتوانیم بپذیریم. برای ما هم از نظر اقتصادی و مالی مشکل است، چون ایشان سرپرست خانواده است، سرپرست پدر و خواهرش و من و بچههاست. برای ما هم از نظر اقتصادی، هم از نظر روحی مسئولیت سنگین نگاهداری بچهها در این سن مشکل است.»
هم اکنون خلیل بهرامیان، وکالت عباس خرسندی را پذیرفته است. بهرامیان گفت که از رییس قوه قضاییه، آیتالله شاهرودی تقاضای تجدید نظر و تخفیف درحکم صادر شده را کرده است. وی در مورد اتهامی که به عباس خرسندی زده شده، اظهار داشت که آقای خرسندی گفته است که با ۳ یا ۴ نفر گروهی را تشکیل داده بودهاند که البته این مفهوم حزب را ندارد. با وجود این دادگاه رای به محکومیت او داده است. بهرامیان گفت: «من از رییس قوه قضاییه درخواست تجدید نظر کردهام، به اعتبار ماده ۱۸ قانون تشکیل دادگاههای عمومی انقلاب، استناد کردهام که ایشان حزبی تشکیل نداده است. اصولا ۴ یا ۵ نفر نمیتواند حزب باشد و در نتیجه این رایی که صادر شده و مجازاتی که تعیین شده، با اتهامی که وارد شده مطابقت ندارد و در نتیجه موکل من جرمی مرتکب نشده است. چند نفر دور هم جمع شده و حرفهایی زدهاند. نه مسئله براندازی بوده، نه چیز دیگر.»
کمپین بینالمللی حقوق بشر در ایران نیز تاکید دارد بر اینکه فعالیتهای عباس خرسندی «فقط بیان عقیدههای مسالمتجویانه از طریق اینترنت بوده است و حکم صادره برای ایشان به هیچوجه توجیهپذیر نیست.»
کیواندخت قهاری