خبرنامه امیرکبیر: علیرغم اعتراض های گوناگون به طرح سهمیه بندی جنسیتی و بومی سازی پذیرش دانشجویان دختر که از تازه ترین روش های سرکوب دختران توسط دولت می باشد، نمایندگان مجلس این طرح را برای تدوین و اجرا به شورای عالی انقلاب فرهنگی واگذار نمودند.
در صورت اجرای این طرح، سازمان سنجش و دانشگاه آزاد اسلامی موظف خواهند بود سیاست هایی اتخاذ کنند که حتی الامکان داوطلبان دختر در نزدیکی محل سکونت شان قبول شوند. این طرح قرار است در پی تحولات اخیر در پذیرش دانشجو در دانشگاه های کشور صورت می گیرد.
در ماه گذشته و پس از اعلام نتایج کنکور که در آن با اعمال تغییراتی در انتخاب دانشجویان دانشگاه ها و اعمال ضرایب بومی سازی، بسیاری از دانشجویان شهرستان ها علیرغم کسب نتایج خوب موفق به قبولی در دانشگاه های تهران نشدند، اعتراضاتی نسبت به تغییرات اخیر در شهرهای مختلف و از جمله در تهران و در مقابل سازمان سنجش صورت گرفت. در پی این اعتراضات نمایندگان مجلس طی مصوبه ای ظرفیت دانشگاه های کشور را ۱۰ درصد افزایش دادند، اما این مصوبه با اعتراض دولت و روسای دانشگاه ها مواجه شد. طی روزهای گذشته معاونین مختلف وزارت علوم و روسای دانشگاه های مختلف با انجام مصاحبه های فراوانی از این مصوبه مجلس انتقاد کردند. با وجود اینکه نمایندگان مجلس بر اجرای این طرح اصرار ورزیدند ولی در آخرین تحول روز گذشته شورای نگهبان مصوبه مجلس برای افزایش ظرفیت دانشگاه های را رد کرد.
به گزارش خبرنامه امیرکبیر، با این وجود نمایندگان مجلس قصد دارند در یک همکاری با شورای عالی انقلاب فرهنگی طرحی در جهت محدود کردن هر چه بیشتر دختران تحت عنوان بومی سازی پذیرش دانشجویان دختر تصویب کنند. برخی از نمایندگان مجلس طی روزهای گذشته از ارسال این طرح به شورای عالی انقلاب فرهنگی خبر دادند.
به گفته نمایندگان طبق طرح رهبری مبنی بر اینکه که اگر موضوعی در دستور کار مجلس قرار گرفت، شورای عالی انقلاب فرهنگی در این موضوع وارد نشود و برعکس اگر موضوعی در دستو کار شورای عالی انقلاب فرهنگی قرار گرفت، مجلس شورای اسلامی وارد نشود، لذا این طرح نمایندگان که در واکنش به مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی در گزینش بومی دانشجویان بود، تصمیم گرفته شد تا طرح الزام دانشگاه به پذیرش دانشجویان دختر در محل سکونتشان به همراه اهداف و توضیحات نمایندگان در زمینه ضرورت این طرح به شورای انقلاب فرهنگی ارایه شود.
لاله افتخاری نماینده تهران با اشاره به بررسی نقشه جامع علمی کشور در جلسه کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس یادآور شد: این طرح با حضور مسوولانی از وزارت علوم و معاون علمی و فنآوری رئیسجمهور بررسی شد و قرار بر این شد تا در جلسات متمادی به بررسی بند بند این طرح پرداخته شده و در نهایت مجموعه نظرات نمایندگان در اینباره به شورای عالی انقلاب فرهنگی برای تصمیم نهایی آن ارایه شود.
همچنین علی کریمی فیروزجایی، عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس ضمن اعلام واگذاری این طرح به شورای عالی انقلاب فرهنگی، اجرای این طرح را در جلوگیری از معضلات فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی موثر دانست و اعلام کرد: طراحان این طرح و برخی از اعضای کمیسیون آموزش و تحقیقات برای بررسی این طرح در شورای عالی انقلاب فرهنگی حضور خواهند یافت.
(گزارش زینب پیغمبر زاده در زمینه پذیرش دختران در دانشگاه های محل سکونت شان را در این لینک بخوانید)
گزارش رادیو فردا از بومی گزینی و محدودیت در ورود به دانشگاه های ایران
مهرماه، ماه بازگشت به درس و مدرسه، گچ و تخته و میز و نیمکت است. از بچه مدرسه های سال اولی تا سال آخری های دانشگاه. اما شاید این شور و حال برای سال اولی های دانشگاه از مقوله ای دیگر باشد.
اما امسال شرکت کنندگان در کنکور پس از گذشتن از همه این خوان ها، خوان تازه ای را در برابر خود یافته اند؛ خوانی به نام «طرح بومی گزینی».
این طرح سبب شد تا کمیسیون زنان دفتر تحکیم وحدت، برای آگاه ساختن دانشجویان از این طرح، بروشوری را توزیع کند و خواستار مخالفت عمومی با آن شود.
رادیو فردا در مورد طرح «بومی گزینی»، با بهاره هدایت، عضو کمیسیون زنان دفتر تحکیم وحدت و دکتر سعید پیوندی، کارشناس مسائل آموزشی ایران، گفت وگو کرده است.
«مانعی تازه در راه آموزش عالی دختران»
بهاره هدایت، رویداد بومی گزینی را این گونه توضیح داد: «بعد از اعلام اسامی پذیرفته شدگان کنکور، نتایج اعلام شده با آن چه داوطلبین برآورد می کردند بسیار متفاوت بود، بنابراین اعتراضات گسترده ای صورت گرفت. چه آنهایی که پذیرفته شده بودند ولی بر اساس محاسبات خودشان، باید در رشته ها و دانشگاه های دیگری پذیرفته می شدند و چه آنهایی که احتمال می دادند جزو پذیرفته شدگان باشند، ولی نبودند.»
به گفته بهاره هدایت، در پی اعتراضات گسترده داوطلبان ورود به دانشگاه نسبت به نتایج اعلام شده از سوی سازمان سنجش، نمایندگان مجلس به جست وجوی مسئله می پردازند و روشن می شود که بر اساس مصوبه قانونی شورای عالی انقلاب فرهنگی، طرحی به نام «بومی گزینی» اعمال شده است و دو وزارت خانه علوم و بهداشت و آموزش پزشکی نیز مکلف به اجرای آن شده اند.
بر اساس این مصوبه، این دو وزارت خانه موظف شده بودند که حداقل ۶۵ درصد از پذیرفته شدگان دانشگاه ها را از مناطق بومی داوطلبان گزینش کنند.
پاسخ مسئولان سازمان سنجش به پیگیری ها و اعتراضات نمایندگان مجلس این بود که این طرح حتی نتوانسته است در حداقل میزان تعیین شده اجرا شود، زیرا دانشگاه های کشور در مناطق مختلف ظرفیت پذیرش دانشجو را در حد اعلام شده نداشتند. اما سازمان سعی دارد در سال های آینده این طرح را گسترده تر اجرا کند.
وقتی نمایندگان خود را در برابر یک اقدام قانونی یافتند، خواستار دادن فرصتی دوباره به رتبه های سه رقمی برای انتخاب رشته و نیز بالا بردن ظرفیت دانشگاه ها برای پذیرفتن دانشجو تا ۱۰ درصد بیشتر از ظرفیت فعلی شدند.
بهاره هدایت در این زمینه سؤال هایی را مطرح کرد: « اگر دانشگاه های کشور ظرفیت پذیرش ۱۰ درصد بیشتر را داشتند، چرا از ابتدا این ظرفیت اعمال نشده است؟ اگر چنین ظرفیتی را ندارند، چگونه می خواهند این افزایش ظرفیت را پوشش دهند و امکانات آموزشی، فرهنگی و رفاهی را از کدام منبع مالی تامین کنند؟»
پس از آن نمایندگان مجلس با توجه به غیر عملی بودن طرح «بومی گزینی» که تا آن زمان جنبه عام داشت و دختران و پسران هر دو را دربر می گرفت، درصدد ترمیم یا تعدیل آن بر می آیند و آن را متوجه دختران کرده و به صورت طرح «بومی گزینی جنسیتی» برای بررسی به کمیسیون تخصصی مجلس تقدیم می کنند.
بهاره هدایت درباره طرح بومی گزینی به رادیو فردا گفت: « یکی دو سال است که برای دختران در دانشگاه ها سهمیه بندی اعمال می شود. بومی گزینی امری مضاعف می شود برای این که از ورود دختران به دانشگاه جلوگیری به عمل آید.»
«یک طرح ضد آموزشی و ضد اجتماعی»
دکتر سعید پیوندی در پاسخ به این که طرح بومی گزینی چیست، به رادیو فردا گفت: « طرح بومی گزینی در سال های گذشته نیز اجرا می شده است. در سهمیه های کنکور سال های گذشته حدود ۱۷ تا ۱۸ درصد از ظرفیت دانشگاه ها به خصوص در استان ها به داوطلبان همان استان ها اختصاص داشت تا در رقابت با مناطقی که از توسعه آموزشی بیشتری برخوردارند، امتیازی برای مناطق محروم باشد.»
وی افزود: « این امر می توانست مثبت باشد به این شرط که فقط به بعد جغرافیایی توجه نمی کرد و بیشتر بعد اجتماعی محرومیت را در نظر می گرفت. چنین سیاست های در بسیاری از کشورهای دنیا وجود دارد، ولی در ایران فقط به بعد جغرافیایی توجه شده، که ناکافی و ناکامل است.»
دکتر سعید پیوندی در باره مزایا و ضررهای طرح «بومی گزینی» گفت: «نکته مثبتی که مطرح می کنند، جلوگیری از جا به جایی دانشجویان در سطح شهرها و استان هاست و کمبود خوابگاه ها. اما این طرح امکان رقابت بین دانشگاه ها و داوطلبان را بسیار محدود می کند و از این جنبه یک طرح ضد آموزشی و ضد اجتماعی است.»
وی افزود: « این مسئله به ویژه در مورد دانشگاه های نخبه گرا مانند دانشگاه تهران، صنعتی شریف، امیرکبیر و شهید بهشتی صدق می کند که بهترین دانشجویان را می گرفتند و با این طرح بومی گزینی، کسانی که می توانستند در این دانشگاه ها پذیرفته شوند، محروم می شوند. این مسئله تبعیض و ظلم آشکاری است برای کسانی که در مناطق دیگر زندگی می کنند و از دسترسی به این دانشگاه ها محروم می مانند.»
به نظر سعید پیوندی طرح بومی گزینی در صورتی مفید است که امکانات آموزشی دانشگاه ها در سراسر کشور یکسان باشد.
بهاره هدایت در پاسخ به این که چرا نمایندگان بر آن شدند که طرح «بومی گزینی» را به طرح «بومی گزینی جنسیتی» تبدیل کنند، گفت: « استدلال نمایندگان این است که این طرح خواسته خود دختران دانشجو است تا از خانواده های خود دور نباشند. اما مشخص نیست که بر اساس کدام آمار و اطلاعات این مسئله عنوان می شود. این اطلاعات محدود به اقشار خاصی است و در سطح همه دانشگاه های کشور مطرح نیست.»
بهاره هدایت معتقد است: « درست که کمبود امکانات در دانشگاه ها به اعتراضات گسترده دانشجویان در طول سال منجر می شود، ولی این مسئله نباید باعث محرومیت عده ای از دسترسی به آینده ای بهتر باشد. اگر عدم امنیت وجود دارد یعنی نهادهای دیگری وظیفه خود را درست انجام نداده اند و کمبودها باید با روش های دیگری حل شود.»
دکتر سعید پیوندی در پاسخ به این سؤال که مشکل اصلی در کجاست و چگونه باید حل شود، گفت: « مهمترین بهانه دولت برای طرح بومی گزینی، مشکلات جا به جایی و کمبود خوابگاه هاست. ولی این مشکلی است که دولت باید طی یک برنامه چهار یا پنج ساله و از طریق کمک هزینه و ساختن خوابگاه های جدید آن را برطرف کند. ما نباید برای حل کردن این مشکلات، یک طرح ضد آموزشی و ضد اجتماعی را ارائه کنیم.»
«نگاه امنیتی حاکمیت به جوانان»
رادیو فردا، نازی عظیما: آیا به راستی دختران، ماندن در خانه را به تحصیل در دانشگاه های بهتر ترجیح می دهند؟
سعید پیوندی در ارتباط با این پرسش معتقد است: «اگر از دانشجویان نظرخواهی کنیم، می بینیم که کمتر کسی داشتن خانه و خوابگاه را به درس خواندن در دانشگاه های خوب یا در رشته مورد علاقه خود ترجیح می دهد.»
وی همچنین معتقد است که دولت به اندازه کافی پول دارد، ولی برای حل مسائل آموزشی و مشکلات دانشگاه ها به یک مدیریت صحیح نیاز دارد.
سعید پیوندی در پشت طرح بومی گزینی امسال در ایران، بیشتر نوعی نگاه امنیتی حاکمیت را به جوانان می بیند نه دلسوزی برای آنان.
بهاره هدایت به این پرسش رادیو فردا که چرا دختران این طرح را در جهت محدود تر کردن خود می دانند، گفت: « بومی گزینی دختران امکان جا به جایی فرد را از محل سکونت خود به شهرهای بزرگ کشور سلب می کند و امکان ارتقای فرهنگی و دسترسی گسترده تر به اطلاعات و روند توسعه در برخی شهرها را با اخلال مواجه می کند. چرا باید امکان تحصیل در دانشگاه های برتر از افرادی که استعداد آن را دارند سلب شود؟ علی رغم شعارهای عدالت محوری دولت، این یک بی عدالتی آشکار در حق افرادی است که در مناطق محروم تر زندگی می کنند.»
یکی از محدودیت های این طرح برای دختران، تحمیل رشته تحصیلی ناخواسته است. سعید پیوندی محدودیت دیگر را دشوارتر کردن ورود زنان به بازار کار دانست و در این زمینه گفت: « هم از نظر انتخاب رشته و هم از نظر دسترسی به دانشگاه های برتر و همچنین نیاموختن تجربه های مختلف اجتماعی، سبب می شود که دختران با دشواری بیشتری به بازار کار دست یابند. فراموش نکنیم که ایران یکی از پایین ترین درصدهای اشتغال زنان را داراست. دولت به جای این که به توسعه بازار کار زنان کمک کند، به مسدود کردن راه های موجود پرداخته است. وقتی تحصیلات عالی دختران بازدهی اقتصادی نداشته باشد، دلسردی در دختران رشد می یابد و عاملی بازدارنده می شود.»
اما بهاره هدایت معتقد است که این اقدام علاوه بر جلوگیری از ورود دختران به بازار کار و جدای از مسائل اقتصادی، عواقب دیگری هم دارد: « از هنگامی که قبولی دختران در دانشگاه ها سیر صعودی پیدا کرد، این امیدواری به وجود آمد که اگر سطح تحصیلات و کارآمدی دختران افزایش یابد و بتوانند در سطوح مدیریتی کشور دخالت کنند، هرم های قدرت تحت تاثیر این جمعیت دانش آموخته می تواند تغییر شکل یابد. البته با طرح بومی گزینی جنسیتی جلوی چنین رویاهایی مسدود خواهد شد و جامعه زنان ابزار خود را برای بر هم زدن این موازنه از دست خواهند داد.»
بهاره هدایت همچنین در پاسخ به سوالی درباره دلیل این اقدام از سوی دولت ایران گفت: «این نظام در تعریف کردن زن یک هویت برای خود قائل است و از آن جایی که در شعارهای دیگر خود موفق نبوده است به شدت بر روی مسئله زن تاکید می کند. مسئله پوشش برای جمهوری اسلامی یک امر هویت ساز است، چه به لحاظ تعریف کارکرد زن در خانواده و چه به لحاظ تعریف کارکرد زن در اجتماع. حاکمیت می خواهد در مورد پوشش، تحصیلات، ازدواج و میزان مهریه زنان تصمیم گیری کند و آنها را در داخل چهارچوب های خود قرار دهد.»
به نظر بهاره هدایت این امر سبب از کار افتادن نیمی از ظرفیت کشور می شود. عضو کمیسیون زنان دفتر تحکیم وحدت درباره اهداف این کمیسیون از تهیه و توزیع بروشور اعتراض به بومی گزینی جنسیتی چنین گفت: « داخل بروشور علاوه بر این که در مورد طرح بومی گزینی توضیح داده شده است، پیشنهاد شده که دانشجویان نامه ای را امضا و به نمایندگان مجلس ارسال کنند تا با این طرح مخالفت شود و آن را از دستور کار مجلس خارج کنند.»
در این بروشور آمده است که «طرح بومی گزینی جنسیتی» با اصل ۲۱ قانون اساسی نیز در تضاد است. این اصل ایجاد زمینه های مناسب برای رشد شخصیت زن و احیای حقوق مادی و معنوی او را از وظایف دولت دانسته است.