نوروز جهانی شد

بی بی سی: پس از سال ها انتظار و ارائه درخواست ثبت جهانی نوروز به سازمان علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد - یونسکو - سرانجام هشتم مهر ماه مهمترین جشن باستانی ایرانیان به ثبت جهانی رسید.

درخواست ثبت نوروز به عنوان میراث غیر ملموس جهانی تقاضای مشترک کشورهای ایران، هند، جمهوری آذربایجان، ازبکستان، قزاقستان، پاکستان و ترکیه بود.

ثبت جهانی نوروز با نمایندگی ۷ کشور از کشورهای برگزار کننده این مراسم و مدیریت ایران در ابوظبی پایتخت امارات متحده عربیانجام شد. اما در این میان جای دو کشور مهم برگزار کننده نوروز یعنی افغانستان و تاجیکستان خالی بود.

بر اساس گزارش ها افغانستان به تازگی به کنوانسیون میراث ناملموس جهانی ملحق شده و نتوانسته خود را برای همکاری در این پرونده آماده کند اما به عنوان یکی از مهمترین کشورهای برگزار کننده نوروز سهم قابل ملاحظه ای در جهانی شدن این جشن دارد.

نوروز همواره عید سال نو در افغانستان بوده اما در دوره اشغال این کشور توسط ارتش سرخ و سپس تسلط طالبان بر این کشور، برگزاری آن با مشکلات و محدودیت هایی همراه بوده است.

با این همه اهتمام جهانی به مسائل افغانستان و همچنین توجه به آئین و رسوم این کشور پس از سقوط طالبان باعث شد که برگزاری نوروز هم در این کشور مورد توجه جهانی قرار گیرد و شناخت تازه ای از این جشن باستانی به دست دهد.

در عین حال دیگر کشور فارسی زبان منطقه یعنی تاجیکستان هم به دلیل این که عضو کنوانسیون میراث ناملموس جهانی یونسکو نیست، از حضور در این پرونده بازمانده است.

به دنبال فروپاشی اتحاد شوروی و کسب استقلال کشورهای عضو آن تجلیل از جشن نوروز بجز تاجیکستان در کشورهای دیگر آسیای میانه، یعنی ازبکستان، قرقیزستان، قزاقستان و ترکمنستان نیز جایگاه خاصی را کسب کرده است.

هرچند نوروز جشن ملی مردم آریایی محسوب می شود، ولی در طول تاریخ تجلیل این جشن در میان مردم ترک زبان منطقه آسیای مرکزی، یعنی ازبکها، قرقیزها، قزاقها و ترکمنها نیز رایج بوده است.

از جمله کشورهایی که در ثبت جهانی نوروز همکاری کرده اند ازبکستان است که جمعیت زیادی از این کشور از جمله در سمرقند و بخارا به زبان فارسی صحبت می کنند و دارای پیوند های قوی و مشترک فرهنگی با کشورهای منطقه از جمله ایران است.

به اعتقاد پژوهشگران، قلمروی که هم اکنون مردم آسیای مرکزی در آن به سر می برند، در گذشته مکان اصلی سکونت مردم آریایی بوده و این امر موجب گسترش چشمگیر سنت ها و آیین های نوروزی در میان مردم این منطقه شده است.

در آن سوی آسیای مرکزی و قفقاز یعنی در کشور های ترکیه و عراق هم کردهای این دو کشور نیز نوروز را جشن بزرگ خود می دانند و آن را گرامی می دارند.

هم اکنون بزرگداشت نوروز در کشورهای آسیای مرکزی و جمهوری آذربایجان در سطح دولتی صورت می گیرد و فرارسیدن آن با تعطیلی عمومی همراه است. دست کم بیش از ۱۰۰ میلیون نفر در جهان هر ساله در آغاز بهار نوروز را جشن می گیرند و و مراسم مربوط به آن را برگزار می کنند.

در سال های اخیر برگزاری نوروز جنبه جهانی تری به خود گرفته و برخی از شهرهای اروپایی نیز آن را به رسمیت شناخته اند اما در جالب توجه ترین آنها سفره هفت سین در کاخ سفید و پیام نوروزی رئیس جمهوری امریکا است که چند سالی است نوروز را به طور رسمی شادباش می گوید و از برگزاری آن در آمریکا که به تنوع فرهنگی این کشور کمک می کند، مباهات می کند.

----

چگونگی برگزاری جشن مهرگان

فرامرز دادرس

 www.farhangiran.com

تارنمای فرهنگ ایران: مهرگان روز مهر از ماه مهر است. در ایران باستان شانزدهم مهرماه روز مهر نامیده می شد، برابری این روز با ماه مهر، هفتمین ماه سال خورشیدی ، جشن بزرگ مهرگان می باشد. مهرگان یکی از بزرگترین جشن های ایرانیان است که بیش و کم به فراموشی سپرده شده و برای بسیاری از ایرانیان درون و برون کشور تنها نامی از این جشن بجای مانده است.

برخی می پندارند که برگزاری این جشن دشوار است، در حالیکه هر ایرانی در هر جای جهان که باشد می تواند با هزینه ای ناچیز سفره مهرگان را در خانه خود بر پا کند، و با گرد آوردن دوستان خویش  به جشن و شادی بپردازد، واز این راه  فرّ و شکوه فرهنگ ایرانی را به فرزندان خویش  بیاموزد.

نیایش مهرگان چیست؟

بخش هایی از سرود های مهر یشت می باشد که در باره ایزد مهر سروده شده است.

«آن ایزد نیرومند توانا، آن نیرومندترین آفریدگان، آن مهر را، آن مهر فراخ چراگاه را، با زور می‌ستاییم.

نخستین ایزد مینوی که پیش از دمیدن خورشید جاودانه‌ی تیز اسب، بر فراز کوه البرز برآید،

نخستین کسی که آراسته به زیورهای زرین، از فراز آن کوه زیبا سر برآورد،

از آن جاست که آن مهر بسیار توانا بر همه‌ی خانمانهای ایرانی بنگرد،

آن ایزد مینوی بخشنده فر، به سوی همه‌ی کشورها روان شود.

بشود که او ما را به یاری آید.

بشود که او ما را گشایش بخشد.

بشود که او ما را دستگیری کند.

بشود که او ما را دل سوز باشد.

بشود که او چاره ی کار ما را به ما بنماید.

بشود که او ما را پیروزی بخشد.

بشود که او ما را بهروزی دهد.

بشود که او ما را دادرس باشد.

ای مهر!

به ستایش ما گوش فرا ده.

ای مهر!

ستایش ما را بپذیر.

ای مهر!

خواهش ما را برآور.

ای تواناتر

به پایداری پیمانی که بسته شد، ما را کامیابی بخش. آنچه را که از تو خواستاریم، به ما ارزانی دار:

توانگری، زور، پیروزی، خرمی، بهروزی، دادگری، نیک ‌نامی، آسایش‌روان، توان شناخت، دانش مینوی، پیروزی اهوره آفریده، برتری پیروزمندی که از بهترین اشه باشد و دریافت «منثره» تا ما دلیر و تازه روی و شاد و خرم بر همه ‌ی همستاران پیروز شویم. تا ما دلیر و تازه روی و شاد و خرم به همه ‌ی بدخواهان چیره شویم. تا ما دلیر و تازه روی و شاد و خرم همه ‌ی دشمنان را - چه دیوان، چه مردمان [دُروند ]، چه جادوان و پریان، چه کَوی‌ها و کَرَپ‌های ستمکار - شکست دهیم.

اَشِم وهُو (Ashem vohu)

(اَشِم وهُو وَ هیشتِم اَستی - اوشتا اَستی - اوشتا اَهمائی- هیَت اَشایی - وَ هیشتایی اَشِم)

(Ashem . vohu . vahishtem asti...Ushta. asti... Ushta- ahmai- hyat ashai- vahishtai ashem)

اَشویی بهترین نیکی است، مایه خوشبختی است. خوشبختی و خرسندی راستین از آن کسی است که تنها برای بهترین راستی (اَشویی) پاک و پارسا باشد.

یَتا اَهو (Yatha ahu)

(یَتا اَهووَئیریوُ ... اَتا رَتوش . اَشات چیت. هَچا...وَنگهِ- اوش. دَزدا مَنَنگهوُ. شیَئوُ تَنَنام . اَنگهِ - اوش. مَزدائی...خشَترِمچا . اَهورائی . آ ...ییم. دریگوُ بیوُ . دَدَت. واستارِم...)

(Yathà . ahu . vairyo ... Athà . ratush . ashàt chit - Hachà...Vangheush. dazdà . manangho .shyaothananàm. angheush.Mazdài Khshathrem-chà . Ahurài. a ... yim.drigubyo.dadat.vàstàrem. )

همانگونه که رهبری دنیوی را (تنها از روی راستی اش) بر می گزینیم،همانگونه هم رهبر دینی را از برای راستی اش (می پسندیم)

اندیشه نیک (بر همه) ارزانی باد، تا کار های جهان به نام و برای اهورا مزدا انجام گیرد. شهریاری اهورایی براستی برای کسی است که نیا ز ستمدیدگان را بر آورده سازد.

ایدون باد و ایدون تر باد

سفره مهر گان چیست؟

سفره مهرگان پارچه ای ارغوانی رنگ است که نماد میترا می باشد، و هم چنین رنگ پوشاک کورش و بزرگان هخامنشی بوده است.  بر روی این سفره؛  آیینه، گل و گیاهان سبز، شمع، نانی که از دانه های گوناگون (هفت دانه)درست شده باشد، شیرینی، شکر، میوه های پاییزی تازه و خشک ، (انگور،انار،بالنگ، به، سیب، سنجد، انجیر،زالزالک، خرما، خرمالو، بادام، پسته،فندق، گردو، تخمه، نخود چی...) خوراکی های فصل و بومی هر سرزمین، نوشیدنی های گیاهی، شیر و شراب،  و خوشبو کننده ها ، گلاب ، اسپند، زعفران و عنبر، چیده می شود.

پس از گرد آمدن بر سفره مهرگان، جشن با نیایش ایزد مهر آغاز می شود، و پس از خوردن و نوشیدن، با آوای موسیقی به دست افشانی و پایکوبی پرداخته می شود.

مهرگان بر همگان فرخنده باد