طرح حفاظت
و نگهباني از مراکز دانشگاهي:
حفظ
فضاي مقدس يا فضاي پادگاني
در حاليکه اجراي طرح "تجميع
حفاظت و نگهباني از مراکز دانشگاهي" به روزهاي
آغازين نزديک مي شود، دانشگاهيان کشور، با برپايي
جلسات و تجمعات مختلف، مخالفت خود را با "پادگاني
شدن محيط دانشگاه ها" اعلام مي کنند.
اجتماع ديروز اعضاي "انجمن
اسلامي دانشجويان دانشكده علوم اجتماعي دانشگاه
تهران در اعتراض به امنيتي شدن فضاي دانشگاه" از
اين جمله بود، اعتراضي که خبرگزاري ها و نشريات
داخلي، "مصلحت" ديدند به ذکر خبر کوتاهي درباره آن
بسنده کنند. شيوه اي که قرار است "در مورد محيط
هاي دانشگاهي رعايت" شود.
به گزارش ايلنا در اين تجمع "تعدادي
از اعضاي انجمن هاي اسلامي دانشكدههاي مديريت و
علوم اجتماعي دانشگاه تهران با ارايه سخناني نسبت
به برخي از برخوردهاي مسوولان دانشگاه اعتراض
كردند." آنها همچنين "بيانيه" اي هم قرائت کردند
که در خبر ايلنا، اشاره اي به مفاد آن نشده است،
اما اگر به موضوع تجمع توجه شود، "مفادش" روشن مي
شود.
ماجرا از آنجا شروع شد که "مدير
كل حراست وزارت علوم در هفته جاري از تدوين طرح
تجميع حفاظت و نگهباني از مراكز دانشگاهي با هدف
حفظ امنيت فيزيكي مراكز دانشگاهي و ابلاغ آن به
دانشگاهها طي هفته آينده خبر داد." طرح "تقويت
حراست دانشگاه ها" ـ به تعبير روزنامه کيهان ـ که
بدون مشارکت نهادهاي دانشجويي، تدوين مي شود و به
گفته دکتر يوسف محنت فر مدير امور دانشجويي
دانشگاه مازندران بدون "امكانات و بسترسازي فرهنگي
مناسب"، قرار است هدف: "افزايش امنيت خوابگاه ها و
محيط هاي دانشجويي" ـ روزنامه کيهان ـ را مد نظر
داشته باشد.
حراست يا انتظامات؟
به گزارش ايسنا، اين طرح که
موجب "واكنش هاي متفاوتي" در ميان دانشگاهيان شده،
در واقع "حراست" را جايگزين "انتظامات" مي کند.
کاري که به گفته دانشجويان "ساواک و شاه" نيز آن
را انجام ندادند. دکتر کارگر، معاون دانشجويي
دانشگاه علامه طباطبايي در همين مورد مي گويد: "با
افزايش اختيارات حراست نبايد دانشگاه به محيط
پادگاني تبديل و يا آنكه محيط خوابگاه يا
دانشگاهها محدودتر و بسته‌تر شود، بلكه بايد به
نحوي رفتار شود كه دانشجو موضع گيري نكند و راحت
باشد." و هم اوست که مي گويد: "نبايد موضوع نظارت
حراست به پادگاني كردن دانشگاهها بيانجامد." زيرا
به اعتقاد همکار اسبق وي، يعني دکتر داود سليماني،
حراست با انتظامات تفاوت دارد و لذا "به جاي گسترش
اختيارات حراست بايد به فكر تقويت انتظامات
دانشگاهها باشيم" چرا که: "وظيفه حراست
دانشگاهها حفاظت فيزيكي و نگهداري از اسناد و
مداركيست كه نياز به حراست دارند"، نه "وظيفه
اطلاعاتي" که در سال هاي اخير انجام و "نهادينه
شده" است. و اگر "قرار باشد نگاه امنيتي و حراستي
به فضاي دانشگاهها به معناي اطلاعاتي كردن آن و
نظارت و كنترل غير متعارف صورت گيرد، جو دانشگاهي
به اين مساله واكنش نشان مي‌دهد و دانشگاهها از
حالت تعادل خارج مي‌شوند."
البته روزنامه کيهان، که قاعدتا
در جبهه تدوين کنندگان اين طرح قرار دارد، بحث
امنيت "خوابگاه هاي دانشجويي" را مطرح مي کند و از
قول دکتر زارعي، مدير کل حراست وزارت علوم مي
نويسد: "بحث امنيت خوابگاه هاي دانشجويان و فضاهاي
دانشگاهي يكي از اولويت ها و دغدغه هاي دولتمردان
جديد است." و اتفاقا روزنامه کيهان، به نکته درستي
اشاره مي کند. به هر حال ماجراي هجده تير در
خوابگاه کوي دانشگاه روي داد. در آن روز لباس شخصي
ها با ريختن به خوابگاه دانشجويان در ساعات پاياني
شب، به ضرب و شتم آنان پرداختند، و زمينه ساز يکي
از "حوادث ناگوار" جمهوري اسلامي شدند. اما کيهان،
به هجده تير نظر ندارد، بحث بر سر دانشجو نمايان
اراذل و اوباش است: "يكي از دانشگاه هايي كه در
سال گذشته، به همين دليل شاهد حادثه ناگوار قمه
كشي يك دانشجوي پرونده دار در كلاس درس بود،
دانشگاه بوعلي سيناي همدان است. به گفته مسوولان
سابق اين دانشگاه، دانشجوي خاطي صاحب چندين پرونده
انضباطي و اخلاقي در دانشگاه بود و دانشجوي مضروب
نيز چندين بار با مراجعه به انتظامات دانشگاه
اعلام كرد كه مورد تهديد قرار مي گيرد اما حراست و
انتظامات دانشگاه هيچ گونه برخورد قاطعي با فرد
مزبور انجام ندادند." در پاسخ به همين نکته است که
دکتر عبدالرضا داوري معاون دانشجويي سابق دانشگاه
شهيد عباسپور، مي گويد: "دوستاني كه اين طرح را
ارايه كرده اند بايد به اطلاع افكار عمومي
دانشگاهيان برسانند كه بر اساس چه خلايي اين طرح
آماده شده است و آيا حضور اراذل و اوباش به حدي
بوده كه اين نياز احساس شده است." و مي پرسد: "آيا
نرخ تخلفات آن‌قدر رشد كرده كه به تقويت حراست
دانشگاهها كشيده شده است؟ چرا در دولت قبلي بحث
افزايش اختيارات حراست مطرح نبود؟ آيا در مقطع
كنوني نگاه دولت جديد به دانشگاهها متفاوت‌تر
شده است و يا اينكه در طي سه الي چهار ماه گذشته
نرخ تخلفات در دانشگاهها افزايش يافته است؟"
دکتر سليماني نيز "با رد امكان
حضور اراذل و اوباش در خوابگاه‌ها و محيط‌هاي
دانشگاهي" مي گويد: "ورود افراد غير دانشجو به
خوابگاه‌ها و دانشگاهها نياز به چك امنيتي ندارد،
چرا كه دانشجويان داراي كارت شناسايي هستند و
انتظامات با مكانيزه كردن كنترل مي‌تواند مانع
ورود افراد غير مجاز به محيط‌هاي دانشگاهي شود،
بنابراين كنترل خوابگاه نياز به دستگاه عريض و
طويل امنيتي و حراستي ندارد و كار صحيحي نيست."
اما نه گوش کيهان به اين حرف ها بدهکار است، نه
رييس جديد دانشگاه همدان، ضرورتي مي بيند منتظر
ابلاغ طرح جديد بنشيند. دكتر اردشير خزايي، رييس
جديد دانشگاه بوعلي سينا در گفت وگو با خبرنگار
کيهان "با استقبال از طرح" مزبور، مي گويد: "در
بدو ورودم، براساس دستورالعملي نيروي انتظامات
دانشگاه را به بخش حراست منتقل كردم و معتقدم اين
اتفاق بسيار زودتر از اين ها بايد مي افتاد."
آقاي خزايي سپس تأکيد مي کند که:
"بخش حراست بايد بتواند در موارد خاص قاطعانه عمل
كند، در سال هاي گذشته وقتي انتظامات دانشگاه با
متخلفان برخورد مي كرد، در كميته انضباطي به جاي
دانشجوي خاطي، مأمور انتظامي توبيخ مي شد كه اين
خود از عوامل بروز ناامني در فضاي مقدسي چون
دانشگاه است."
موارد خاص
رييس دانشگاه بوعلي سينا، دقيقا
به هدف مي زند. او از "قاطعيت" در "موارد خاص" سخن
مي گويد. مواردي که تعبير يکساني نزد او و
دانشگاهيان ندارد. او حضور "قاطع" حراست را عاملي
براي مقابله با "ناامني در فضاي مقدس" دانشگاه مي
داند، اما: "حراست در اذهان دانشجويان به معناي
كنترل كننده فضا و اطلاعاتي است كه با كار و
فعاليت دانشجويي و دانشگاهي مطابقت ندارد." او سخن
از "برخورد با متخلفان" مي گويد، اما دانشگاهيان،
از جمله کريم امامي، مدير امور دانشجويي دانشگاه
علم و صنعت بر اين باورند که: "اغلب دانشگاهها با
مشكل حادي از نظر امنيتي روبرو نيستند... اگر
مشكلي هم بوده بيشتر دانشگاهها مسايل خود را
برطرف كرده‌اند بنابراين واگذاري مسووليت حفظ
امنيت فضاهاي فيزيكي و خوابگاه‌ها به حراست لزومي
ندارد."
اما دانشجويان، از مديران امور
دانشجويي، صريح تر سخن مي گويند. از ديد بسياري از
آنها، اجراي اين طرح در خدمت "کنترل دانشگاه ها" و
"دخالت دربافت حرکت هاي دانشجويي" و "اخلال در شکل
گيري سالم جنبش هاي صنفي و فکري دانشجويان" است: "مي‌خواهند
به كمك حراست دانشگاه انتخابات نمايشي برگزار
كنند." مي خواهند: "با حرکت هاي دانشجويي برخورد
سرکوبگرانه داشته باشند"، مي خواهند: "محيط
دانشگاه را امنيتي کنند" و....
به هر حال چه با هدف "پاسداري"
از "شأن دانشجو و دانشگاه" و حمايت از "امنيت اين
فضاي مقدس" ـ آن طور که دکتر زارعي مي گويد و
کيهان مي نويسد ـ و چه با هدف "پادگاني كردن
دانشگاهها" ـ آن طور که بر خي از دانشگاهيان مي
گويند ـ "مسوولان وزارت علوم بايد بدانند كه نبايد
با ندانم كاريها، برخي سهل‌انگاري‌ها به مسائل
دانشجويي كشيده شود، چرا كه به ضرر منافع ملي
است."[دکتر احمد شيرزاد]
زيرا اگر چه "هيچ فردي نمي‌تواند
منكر لزوم حفاظت و كنترل خوابگاه‌ها به منظور حفظ
امنيت دانشجويان شود اما اين حفاظت و كنترل نبايد
با روش امنيتي و نسنجيده همراه باشد، چرا كه در
اين صورت اصل هدف زير سوال مي‌رود و به لحاظ
فرهنگي و تربيتي مشكلات زيادي پديد مي‌آيد و فضاي
دانشجويي ملتهب مي‌شود".