صف آرايي مصباح و شاگردانش براي تشکيل حکومت اسلامي

ميزان رأي ملت نيست

همزمان با انتشار سخنان محسن غرويان از مدرسان "موسسه امام خميني" در قم، بار ديگر بحث "حکومت اسلامي" به جاي "جمهوري اسلامي" بالا گرفت.

آقاي غرويان گفته است: [امام خميني در نجف قائل به جمهوري نبودند و درس‌‏هاي‌‏شان درباره حكومت اسلامي بود و كتابي با نام "حكومت" اسلامي دارند، آن هنگام هيچ بحثي بر سر كلمه "جمهوريت" نبود اما بعدها به فراخور زمان اصطلاح جمهوريت مطرح شد]. اين سخن واکنش برخي از نزديکان آيت الله خميني از جمله آيت الله موسوي بجنوردي را به دنبال داشت که در پاسخ به اظهارات غرويان، از جمله گفت: "تعجب مي‌‏كنم كساني پيدا شوند و بگويند امام به جمهوري و رأي ملت معتقد نبوده است، من ربع قرن با امام بودم و اغلب نظرات علمي ايشان را مي‌‏دانم اما جرات نمي‌‏كنم مساله‌‏اي را به امام نسبت بدهم و بگويم امام اين گونه مي‌‏گفت."

هفته نامه پرتو وابسته به "موسسه امام خميني" که ارگان مصباح يزدي به شمار مي رود، در شماره اخيرش با انتشار يکي از سخنراني هاي اخير مصباح يزدي از قول او نوشت: "تشکيل حکومت اسلامي يک واجب عمومي و از ضروريات دين است. هم چنين حفظ نظام و جلوگيري از اختلال آن يکي از واجبات عقلائيه به شمار مي آيد. زيرا بدون وجود حکومت اسلامي احکام اسلام اجرا نمي شود ودين حفظ نمي شود. مخصوصا در اين زمان که جهان وضع نابساماني دارد." اين هفته نامه همچنين به نقل از مصباح يزدي مي نويسد: "ملاك اعتبار قانون اساسي و مصوبات مجلس خبرگان، رضايت ولايت فقيه است."

هوشياري نيروهاي انقلاب

اين اظهارات در حالي صورت مي گيرد که از چند ماه پيش و به دنبال روي کار آمدن دولت جديد، که بيش از هر کس خود را تابع نظرات مصباح يزدي نشان مي دهد و بسياري از اعضاي آن به شاگردي او افتخار مي کنند، بسياري از ناظران از برنامه او و شاگردانش براي تسخير مجلس خبرگان رهبري خبر مي دهند. اين اخبار زماني مورد تاييد قرار گرفت که مصباح در جمع شاگردانش در نشستي غير علني در مشهد ضمن "انتقاد شديد از ساير اصولگرايان، خواستار هوشياري نيروهاي انقلاب در مساله انتخابات خبرگان رهبري شد." او همچنين در اين اجلاس تاکيد کرد که: "فكر نكنيد كه با روي كار آمدن رييس ‌جمهور مكتبي همه چيز تمام است، سرچشمه‌هاي قدرت دست ديگران است و در حال مقدمه چيني و مهره چيني هستند تا از آن استفاده كنند. مگر يك نفر تا چه اندازه مي‌تواند مراقب همه باشد؟" همزمان با اين سخنان مصباح يزدي، مدير کل بازرسي و نظارت شوراي نگهبان نيز در همايش ناظران اين شورا در قم اعلام کرد: "ناظران شوراي نگهبان به اذعان دوست و دشمن عاملي موثر در ايجاد شرايط موجود در کشور پس از انتخابات مجلس هفتم و انتخابات رياست جمهوري بوده اند." لطفي هم چنين گفت: "اگر اين ساختار وجود نداشت نتيجه اي هم که اکنون شاهد آن هستيم وجود نداشت."

او از ناظران شوراي نگهبان خواست کار را تمام شده فرض نکنند و بدانند که "ماموريت آنها براي آينده تازه شروع شده است."

خبرنگاران نمي فهميدند

اگر چه سخنان محسن غرويان از نزديکان مصباح يزدي درباره لزوم برقراري حکومت اسلامي در هفته گذشته مخالفت هايي را بر انگيخت، اما به نظر مي رسد طيفي از روحانيان در صددند تا به دنبال دردست گرفتن زمام اجرايي کشور و يکدست شدن قوا، کار را يکسره کرده و با تغيييراتي، حکومت اسلامي مورد نظر خود را در کشور مستقر کنند.

دور جديد تلاش براي تشکيل حکومت اسلامي در هفته هاي اخير زماني علني شد که يک سايت نزديک به طيف مصباح يزدي و شاگردان او سخنان‌ محسن غرويان را درباره نظر بنيانگذار جمهوري اسلامي درباره حکومت اسلامي منتشر کرد. غرويان در سخنانش گفته بود: [امام خميني در نجف قائل به جمهوري نبودند و درس‌‏ها‌‏يشان درباره حكومت اسلامي بود و كتابي با نام "حكومت اسلامي" دارند، آن هنگام هيچ بحثي بر سر كلمه "جمهوريت" نبود اما بعدها به فراخور زمان اصطلاح جمهوريت مطرح شد.] او درباره چگونگي مطرح شدن "جمهوري اسلامي" گفت: [هنگامي كه امام خميني در نوفل‌‏لوشاتو بودند، خبرنگاران از ايشان پرسيدند كه مدل حكومت شما چيست؟ ايشان گفتند: "حكومت عدل علوي." اما خبرنگاران نمي‌‏فهميدند و به امام راحل مي‌‏گفتند مدلي بگوييد كه در جهان آشنا باشد، امام امت هم فرمودند: "جمهوري اسلامي" و حكومتي كه بر اساس حضور و تمايل مردم باشد.]

غرويان تاکيد کرده که: "جمهوري به معنايي كه در غرب وجود دارد و مشروعيت حكومت را ناشي از رأي مردم مي‌‏داند، به هيچ وجه در ذهن و فكر امام خميني نبوده است، حتي ايشان هنگامي كه مي‌‏خواهند روز 12 فروردين 58 به جمهوري اسلامي رأي بدهند، مي‌‏گويند من فردا به جمهوري اسلامي رأي آري مي‌‏دهم، هر كس هم به اسلام علاقه دارد، بايد رأي آري بدهد." اين مدرس موسسه تحت مديريت مصباح يزدي در قم هم چنين گفته: "معتقدم اگر امام خميني واقعا به رأي مردم متكي هستند و مشروعيت را از رأي مردم مي‌‏گيرند، بايد مي‌‏گفتند هرچه رأي مردم باشد، آن را مي‌‏پذيرم و قبول دارم." او خاطرنشان كرده: [فرمايش امام مبني بر اينكه "ميزان رأي ملت است"، در اوج تبليغات و خرابكاري‌‏هاي رواني جهان غرب بر ضد انقلاب مطرح شد. امام خميني هم از سر درك شرايط زمان گفتند "ميزان رأي ملت است"، يعني ميزان رأي ملت امام خميني در برابر مخالفين غربي ايران مطرح شد، نه اينكه ميزان در مشروعيت، رأي ملت است و نتيجه مشروعيت حكومت در ديدگاه امام، رأي مردم نيست. در حالي كه در نظام‌‏هاي سياسي غرب ملاك مشروعيت حكومت، رأي مردم است.] غرويان همچنين گفته: "متاسفانه حوزه‌‏هاي علميه ما آن چنان كه بايد مطلوب نظام‌‏مان باشد، سياسي نشده‌‏اند. به گونه‌اي كه برخي همچنان در دروس خارج فقه به بحث‌‏هاي عبادي بسنده مي‌‏كنند."
غرويان هم چنين در پاسخ به اين پرسش كه آيا طرح شعار تحقق حكومت و دولت اسلامي، بر اساس همين تفسير از ديدگاه امام خميني است، گفته: "هر كس كه حكومت عدل علوي و حكومت اسلامي را مطرح مي‌‏كند، معلوم نيست كه تفسيرش از آن نوع حكومت همان چيزي باشد كه امام مد نظرشان بوده است، آنها چيزهاي كلي مطرح مي‌‏كنند كه بايد به صورت جزئي به آن پرداخته شود."

واکنش ها

اظهارات محسن غرويان اما با پاسخ تند برخي از نزديکان رهبر پيشين جمهوري اسلامي مواجه شد. رييس دفتر آيت الله خميني در پاسخ به غرويان گفت: [كساني كه اعتقادي به جمهوري اسلامي ندارند و از اول با امام و جمهوري اسلامي مخالف بودند، امروز مباحثي در خصوص "حكومت اسلامي" بدون "جمهوريت" را مطرح مي‌‏كنند.] آيت‌‏الله محمد توسلي ضمن رد سخنان غرويان همچنين گفت: "امام از ابتدا معتقد به جمهوري اسلامي بود و لذا وقتي به بهشت زهرا آمد، جمهوري اسلامي را مطرح كرد و فرمودند؛ جمهوري اسلامي نه يك كلمه كم و نه يك كلمه زياد."
وي با اشاره تلويحي به مصباح يزدي و شاگردانش گفت: "آنهايي كه از اول با امام خوب نبودند و امام را تخطئه مي‌‏كردند، امروز مي‌‏خواهند جمهوريت را حذف كرده و حكومتي كه خود به آن معتقدند به نام امام در جامعه ترويج دهند كه همه اينها دروغ است، امام تنها به "جمهوري اسلامي" نه يك كلمه كم و نه يك كلمه زياد معتقد بود و مشروعيت حكومت را بر اساس آراي مردم مي‌‏دانست." وي ادامه داد: "اعتقادات امام با آرا مردم در كتاب صحيفه نور ايشان به صراحت آمده است، امام مشروعيت نظام را راي مردم مي‌‏دانست و در عمل نيز به آن معتقد بود، لذا در 12 فروردين نظام جمهوري اسلامي را در معرض رأي مردم گذاشت و 2/98 درصد مردم به آن رأي آري دادند."
عضو شوراي مركزي مجمع روحانيون مبارز همچنين گفت: "صداي امام در مورد اينكه جمهوري اسلامي نه يك كلمه كم و نه يك كلمه زياد هنوزدر گوش ما است."

صدوقي، نماينده ولي فقيه و امام جمعه يزد هم به در پاسخ به اظهارات غرويان گفت: "امام به جمهوريت و آرا مردم معتقد بودند و هيچ گاه بدون شناخت دقيق از يك موضوع صحبت نمي‌‏كردند." او ضمن رد نا آگاهي آيت الله خميني از مفهوم جمهوريت گفت: "امام با علم بر اينكه جمهوريت چيست و نقش آرا مردم در نظام جمهوري اسلامي چيست، بر جمهوري اسلامي تاكيد كرد."

تند ترين پاسخ به محسن غرويان اما از سوي آيت‌‏الله سيدمحمد موسوي بجنوردي داده شد.او گفت: "تعجب مي‌‏كنم كساني پيدا شوند و بگويند امام به جمهوري و رأي ملت معتقد نبوده است، من ربع قرن با امام بودم و اغلب نظرات علمي ايشان را مي‌‏دانم اما جرات نمي‌‏كنم مساله‌‏اي را به امام نسبت بدهم و بگويم امام اين گونه مي‌‏گفت. بنابراين بايد مواظب صحبت‌‏هايمان باشيم و تقوي را پيشه خود كنيم." عضو شوراي مركزي مجمع روحانيون مبارز و از نزديکان آيت الله خميني هم چنين گفت: "اساسا هر صاحب‌‏نظر و شخصيت بزرگ علمي يك سيره نظري و يك سيره عملي دارد كه در خصوص سيره نظري افراد نظرات خود را در مجلس درس و سخنراني بيان و شرح مي‌‏دهند، لذا بر اساس آن نظرات مي‌‏توانيم نسبت دهيم كه تئوري ايشان چيست، سيره عملي نيز مبين و مفسر نظرات اين شخصيت علمي است." وي افزود: "امام جز شخصيت‌‏هاي جامع‌‏الاطرافي بود كه هم سيره نظري و آرا و انديشه‌‏هايش را در درس‌‏ها، جلسات، مصاحبه‌‏ها و سخنراني‌‏هايش بيان مي‌‏كرد و هم عملكردش بيانگر انديشه‌‏اش بود."

موسوي بجنوردي با بيان اينكه يكي از انديشه‌‏هاي مهم در بين فقهاي شيعه در دوران اخير مساله سيستم حكومت اسلامي است، گفت: "مرحوم ميرزا نائيني حكومت اسلامي را در مدل سلطنت مشروطه بيان كرد، يعني اصل حكومت اسلامي را بيان و با مدل سلطنت مشروطه تطبيق داد كه آخوند خراساني نيز همين نظر را داشت، اما امام مساله حكومت اسلامي را با مدل جمهوريت تطبيق داد."

وي با تاكيد بر اينكه آيت الله خميني جمهوريت را در مقابل حكومت اسلامي قرار نداد، اظهار داشت: "حكومت اسلامي يعني اسلام در امر حكومت پياده شود و قوانين و مقررات بر اساس كتاب، سنت و اسلام بوده، حاكم، عادل باشد و اساس كار مديران جامعه عدالت باشد." عضو شوراي مركزي مجمع روحانيون مبارز خاطر نشان كرد: [امام نظريه تازه‌‏اي در مورد حكومت اسلامي در مقابل همه فقها بيان كردند، در اسلام سيستم حكومت داريم، در نظام اسلامي و حكومت اسلامي، سيستم حكومت، "قانون" است و آن كسي كه در جامعه اسلامي حكومت مي‌‏كند، قانون است؛ قانوني كه بر اساس كتاب، سنت و موازين اسلام تدوين شده است.] وي افزود: "قواي سه‌‏گانه شاكله حكومت اسلامي را تشكيل مي‌‏دهند و ولي فقيه به معناي مجتهد جامع‌‏الاشرايط، عادل، مدير، شجاع و آگاه به امور زمان در راس حكومت اسلامي قرار مي‌‏گيرد."

موسوي بجنوردي در ادامه مي گويد: "هر مجتهد جامع‌‏الاشرايطي كه اين صفات را دارد، صلاحيت دارد ولي‌‏فقيه شود اما مجتهدي كه مردم با او بيعت مي‌‏كنند، حاكم مي‌‏شود و بقيه فقها لازم است از او تبعيت كنند." وي تاكيد كرد: "ولي فقيه عبارت است از مجتهد جامع‌‏الشرايط آگاه به امور زمان، شجاع و مدبر كه انتخاب و بيعت مردم با او باشد كه امام به اين اصل معتقد بود و آن را در سيره عملي‌‏اش پذيرفته بود." او همچنين با اشاره به سخنان غرويان گفت: "امام فردي نبود كه آرايش را به شكل‌‏هاي مختلف بيان كرده و ملاحظات سياسيون دنيا و افراد مختلف را بكند، امام مماشات نمي‌‏كرد و نظرات و تئوري‌‏هاي خود را بر اساس سياست‌‏هاي خارجي دنيا عوض نمي‌‏كرد." وي با بيان اينكه مدير مجله فيگارو در حضور من نزد امام آمد و با ايشان مصاحبه كرد، گفت: "مدير اين مجله از امام پرسيد؛ اگر شما به قدرت رسيديد و خواستيد حكومت تشكيل دهيد، سيستم حكومت‌‏تان چه خواهد بود كه امام فرمود، حكومت عدل علي و اسلامي و متعاقب آن فرمود جمهوري اسلامي. خبرنگار پرسيد جمهوري به كدام معنا؟ آيا مردم راسا انتخاب مي‌‏كنند يا اينكه مردم پارلمان را انتخاب مي‌‏كنند و پارلمان رييس‌‏جمهور را؟ كه امام فرمودند، همان سيستم خودتان كه مردم انتخاب مي‌‏كنند."

وي افزود: "شخصيت‌‏هاي بزرگي كه در جوامع اسلامي و دنيا منشا اثر هستند، اين گونه حرف نزنند كه امام اين را مي‌‏گفت و آن را قبول نداشت، اين گونه حرف زدن خيلي جرات مي‌‏خواهد."

موسوي بجنوردي با اشاره به ظهور طيفي از روحانيان که با آيت الله خميني نيز نزديکي نداشته اند، ادامه داد: "اگر عقيده شخصي خودشان است، بگويند ما از بيانات امام، اين گونه فهميده‌‏ام اما آن را به امام نسبت ندهند. متاسفانه اين يكي از بدبختي‌‏هاي ماست كساني كه بعد از رحلت پيامبر حرف‌‏هايي را به ايشان نسبت مي‌‏دادند كه بزرگاني چون علي و ابن عباس مي‌‏گفتند ما اينها را نشنيده‌‏ايم. اين يكي از مشكلات ماست و بايد ترتيبي داده شود تا هر كس نتواند به امام هر چيزي را كه مي‌‏خواهد نسبت بدهد. ما بايد بدانيم تمام حركات و سكنات نخبگان ما ثبت مي‌‏شود و فردا بايد پاسخ‌‏گو باشيم كه اميدوارم خداوند همه ما را به طريق مستقيم هدايت كند." موسوي بجنوردي با تاكيد بر اينكه امام اهل تعارف نبود، گفت: [زماني كه امام مي‌‏فرمايد، "ميزان راي ملت است"، اين تعارف نيست. امام به اين حرف معتقد بود. امام جمهوري اسلامي را به راي مردم گذاشت. اگر عقيده نداشت مي‌‏گفت حكم مي‌‏كنم، زيرا علاوه بر رهبر جامعه بودن، مرجع تقليد مردم هم بود اما امام اين مساله را به رأي ملت گذاشت. مردم آزاد بودند بگويند آري يا نه. امام آن موقع مي‌‏توانست حكومت اسلامي را بدون جمهوريت هم به راي بگذارد اما امام، جمهوري اسلامي را مطرح كردند.] وي ادامه داد: "بعد از اينكه مردم به جمهوري اسلامي رأي دادند و مجلس خبرگان قانون اساسي را انتخاب كردند، عده‌‏اي از علما، دانشمندان و معتمدان ملت، قانون اساسي را كه از اسلام ملهم بود، نوشتند، اما امام همين را نيز به رأي ملت گذاشتند. امام به رأي ملت معتقد بود و هيچ‌‏كس نمي‌‏تواند اين مساله را زير سئوال ببرد."

حکومت اسلامي مصباح

به دنبال واکنش تند نزديکان رهبر پيشين جمهوري اسلامي، اما هفته نامه پرتو که توسط شاگردان مصباح يزدي منتشر مي شود در شماره اخيرش با انتشار متن يکي از سخنراني هاي مصباح يزدي به نقل از او نوشت: "تشکيل حکومت اسلامي يک واجب عمومي و از ضروريات دين است.هم چنين حفظ نظام و جلوگيري از اختلال آن يکي از واجبات عقلائيه به شمار مي آيد. زيرا بدون وجود حکومت اسلامي احکام اسلام اجرا نمي شود و دين حفظ نمي شود. مخصوصا در اين زمان که جهان وضع نابساماني دارد." مصباح يزدي در سخنراني اخيرش که در موسسه تحت مديريت خود انجام داده هم چنين "حکومت اسلامي را حکومتي دانسته که وجودش ضروري و لازم است و در رأس آن بايد يک ولي فقيه باشد. البته تنها فقاهت کافي نيست براي آنکه آن چيزي که منشا لزوم حکومت است چيزهاي ديگري هم هست. اگر اهل تدبير نباشد، مصالح جامعه را درک نکند و با مشکلات آشنا نباشد نمي تواند دستور بدهد." محمدتقي مصباح يزدي هم چنين تاکيد کرده که: "ولي فقيه يعني جانشين امام معصوم، يعني كسي كه مي‌خواهد حق را تعيين كند، او گاهي مصلحت مي‌بيند بگويد شما راي بدهيد، هر چه شما رأي داديد من قبول مي‌كنم." اما: "او دستور مي‌دهد كه راي بدهيد چه كسي رييس جمهور باشد، انتخابات رياست جمهوري اعتبارش به رضايت اوست، مصلحت ديده كه در اين شرايط مردم راي بدهند."

رييس "موسسه آموزش و پژوهشي امام خميني" همچنين با اشاره به تصويب قانون اساسي توسط آيت الله خميني خاطرنشان مي کند: "اينکه امام قانون اساسي را تصويب کرد يعني اينکه من دستور مي دهم که اين گونه عمل کنيدو اعتبار پيدا مي کند چون او امضا کرده است. و اگر امضا نکرده بود هيچ اثري نداشت. اگر تمام مردم هم رأي مي دادند هيچ اعتبار قانوني و شرعي نداشت."

مصباح درباره آينده جمهوري اسلامي مي پرسد: "بعد از امام چه بايد کرد؟راهکار عقلايي اينجا رجوع به خبرگان است.دو راه وجود دارد: مراجعه به آراي عمومي که مردم بيايند مستقيم رأي بدهند و کسي را تعيين کنند.يا چند مرحله اي باشد و مردم خبرگان را تعيين کنند و خبرگان رهبري را معرفي کنند. فعلا اين راه در قانون اساسي آمده و امام اين را تاييد کرد. ما خيالمان راحت است اعتبار قانون اساسي به اعتبار امضاي اوست... چون امضاي ولي فقيه بوده معتبر است مادامي که ولي فقيه ديگري آن را تغيير ندهد."

برخي ناظران مي گويند انتشار سخنان اخير مصباح و برخي از همفکرانش توسط رسانه هاي نزديک به او نشان مي دهد که مصباح يزدي و نزديکان او در صدد علني کردن روياي خود براي تشکيل حکومت اسلامي هستند، حکومتي که راي ملت در آن ميزان نخواهد بود: [حاکم اسلامي دستور مي دهد که راي بدهيد چه کسي رئيس جمهور باشد، انتخابات رياست جمهوري اعتبارش به رضايت اوست، اما حقيقت آن است كه آنها دارند پيشنهاد مي‌كنند و مي‌گويند كه ما اين فرد را مي‌خواهيم اما "الامر عليكم"، شما بايد نصب كنيد ، نخواستي نصب نكن.]