انزواي رسانه اي به نفع کيست؟

نوبت به پرونده سازي براي خبرنگاران خارجي رسيد

اگر دو هفته پيش و به دنبال توقيف فعاليت سي ان ان، اين شبکه توانست به دستور محمود احمدي نژاد بارديگر فعاليت خود را در ايران ادامه دهد، اما در روزهاي اخير برخي از سايت ها و روزنامه هاي نزديک به دولت با بهايي خواندن کريستين امان پور،گزارشگر ايراني الاصل سي ان ان، دور جديدي از پرونده سازي براي خبرنگاران خارجي در ايران را آغاز کرده اند.

حسين شريعتمداري، مدير مسئول روزنامه کيهان، روز گذشته اعلام کرد که حضور خبرنگاران خارجي در ايران، عادلانه نيست. او هم چنين گفت خبرنگاران خارجي در ايران آزادند، درحاليکه خبرنگاران ايراني در امريکا از امکانات و آزادي برخوردار نيستند. شريعتمداري، اخبار منتشره از سوي رسانه هاي خارجي درباره ايران را دروغ دانست و گفت: بارها پيش آمده كه برخي خبرنگاران و رسانه هاي خارجي اخبار كذب و خلاف واقع از كشورمان منتتشر كرده اند كه متاسفانه هيچ اعتراض و برخوردي از سوي مسئولين صورت نگرفته است، با توجه به اينكه حق اعتراض در قوانين رسانه اي همه كشورها وجود دارد."

اين اظهارات در حالي مطرح مي شود که در روزهاي اخير سايت فارسي بي بي سي در سراسر کشور فيلتر شده و يک سايت نزديک به دولت هم برخي از مقامات وزارت خارجه را به ارتباط مشکوک با خبرنگار رويتر در تهران متهم کرده است.

از زهرا تا کريستين

بعد از کشته شدن زهرا کاظمي، خبرنگار کانادايي ايراني الاصل، تحت نظارت سعيد مرتضوي، که منجر به اعتراض شديد دولت کانادا شد، کمتر کسي فکر مي کرد مقامات جمهوري اسلامي در صدد ايجاد محدوديت هاي رسمي براي همه خبرنگاران رسانه هاي خارجي بر آيند. اما از ابتداي کار دولت جديد، و با افزايش فشارهاي بين المللي بر ايران، نشانه هايي از ايجاد محدوديت هاي تازه براي رسانه هاي خارجي هويدا شد.اين نشانه ها که پس از پخش نخستين مصاحبه کريستين امان پور بامحمود احمدي نژاد در نيويورک، بروز يافت در ماه هاي بعد به تدريج پر رنگ و پر رنگ تر شد. تا اينکه در آستانه دومين نشست خبري احمدي نژاد با رسانه ها، که دو هفته پيش برگزار شد، بار ديگر رسانه هاي خبري نزديک به دولت ضمن مشکوک خواندن فعاليت خبرنگاران خارجي در ايران، شروع به درج اخباري بر عليه گزارشگر بي. بي. سي کردند. بعد وقتي سي ان ان در ترجمه بخشي از سخنان احمدي نژاد دچار اشتباه شد، رسانه هاي نزديک به احمدي نژاد بلافاصله خواستار برخورد با امان پور شدند. ساعاتي بعد نيز، هيات نظارت بر مطبوعات با انتشار اطلاعيه اي خبر توقيف فعاليت هاي شبکه خبري سي ان ان را منتشر کرد. عذرخواهي سي. ان. ان از اشتباه پيش آمده در ترجمه بخشي از سخنان احمدي نژاد اما باعث شد تا رييس دولت در اقدامي که رسانه هاي نزديک به او آن را "لطف احمدي نژاد به سي. ان. ان" نام دادند، در نامه اي به هيات نظارت بر مطبوعات مجوز ادامه فعاليت سي. ان. ان را صادر کند. پس از آن سايت هاي خبري نزديک به دولت، ضمن برجسته کردن اقدام احمدي نژاد از او خواستند که در برابر دادن اجازه فعاليت به شبکه هاي خارجي در کشور، امتياز هايي نيز دريافت کند. در يکي از همين سايت ها خطاب به احمدي نژاد آمده است: "دريافت مجوز فعاليت خبرنگاران كشورمان در خاك آمريكا حداقل امتياز لازم براي صدور مجوز ادامه فعاليت سي.ان.ان است."

پرونده باز

اگر چه توقيف فعاليت سي. ان. ان در ايران تنها چند ساعت طول کشيد، اما پس از گذشت چند هفته، رسانه هاي نزديک به دولت همچنان به افشاگري درباره گزارشگر ايراني الاصل اين شبکه مشغول اند. در روز هاي اخير همه رسانه هاي نزديک به رييس دولت، اخباري را در باره پيشينه خانوادگي امان پور منتشر کرده اند. آنها نوشته اند: "پدر کريستين امانپور اهل سروستان فارس است؛ به يکي از خانواده‌هاي بهائي اين خطه تعلق دارد و با برخي از خانواده‌هاي سرشناس بهائي خويشاوند است. او معروف بود به کاپيتان امانپور زيرا در زمان رضا شاه و اندکي پس از شهريور 1320 در نيروي دريايي اشتغال داشت. جوان خوش‌ تيپ و سر و زبان‌دار و قالتاقي بود. در تهران ساکن شد. پس از شهريور 1320 از نيروي دريايي کنارش گذاشتند ولي همچنان با نام کاپيتان امانپور شناخته مي‌شد. به کمک خويشان و دوستان متنفذش به خدمت دولت درآمد و شد مأمور خريد غله. در زمان جنگ جهاني دوّم به دليل قحطي گندم کمياب بود و دولت کشاورزان را موظف کرده بود که محصول خود را به دولت بفروشند. کاپيتان اما هر وقت به مأموريت مي‌رفت با کيف پر از پول به تهران برمي‌گشت. رشوه مي‌گرفت و اجازه مي‌داد که کشاورزان گندم را احتکار کنند. از اين طريق ثروتمند شد و تپه‌اي خريد در منطقه کنوني فرشته تهران که اکنون بزرگ‌راه از کنار آن رد مي‌شود. اين تپه معروف شد به تپه امانيه."

آنها هم چنين به چگونگي ازدواج پدر امان پور با مادرش، و چگونگي روزنامه نگار شدن کريستين نيز پرداخته اند: "امانپور در زماني که در خارج از ايران بود با يک زن انگليسي ازدواج کرد و از او صاحب دو دختر شد: ليزي و کريستين. امانپور مدتي در تهران با زن انگليسي و دو دخترش زندگي کرد ولي بعد آن‌ها را هم رها کرد. در نتيجه خانم انگليسي و دو دختر به لندن بازگشتند. ليزي خانم، که اکنون توليد کننده فيلم است و با شبکه چهار تلويزيون انگليس کار مي‌کند، در دانشگاه رودآيلند آمريکا در رشته روزنامه‌نگاري ثبت‌نام کرد و شهريه را پرداخت کرد ولي کمي بعد پشيمان شد. دانشگاه حاضر نشد پول شهريه را پس بدهد ولي پذيرفت که کس ديگري را به جاي ليزي خانم بپذيرد. در نتيجه، کريستين خانم به آمريکا رفت و به جاي خواهرش روزنامه‌نگاري خواند و به اين ترتيب تصادفاً شد روزنامه‌نگار. کريستين در سال 1983 در سي. ان. ان. به عنوان خبرنگار شاغل شد و در زمان جنگ بوسني به شهرت رسيد. کريستين امانپور در سال 1998 با جيمز روبين، سخنگوي سابق وزارت خارجه آمريکا، که او نيز يهودي است، ازدواج کرد."

علاوه بر اين برخي ديگر از سايت هاي نزديک به دولت نيز کريستين امان پور را وابسته به صهيونيسم خوانده ،و فهرستي ديگر از اتهامات را نصيب گزارشگر سي. ان. ان کرده اند. و ظاهرا همه اين اطلاعات وقتي مهم شد که او در کنفرانس خبري احمدي نژاد، گفت مردمي که از آنها حرف مي زند هيچ تغييري در زندگي خود نديده اند و در جواب سوالاتش گفته اند که سخنان احمدي نژاد فقط شعار است.

مغضوبان تازه

جريان امور نشان مي دهد که دولت جديد، ابتدا با تشديد فشار بر مطبوعات و رسانه هاي نيمه مستقل داخلي، توانست صداي خبرنگاران داخلي را يا خاموش کند و يا به حداقل برساند. در مرحله بعد نوبت به رسانه هاي اينترنتي ايراني رسيد. فيلترينگ روز، انتخاب از اين جمله بود، و حالا نوبت خارجي هارسيده است. سايت فارسي بي. بي. سي که از هفته گذشته در ايران فيلتر شد، در سال هاي اخير تنها رسانه خارجي بود که مصاحبه با آن در داخل ممنوع نبود. و در روزهاي اخير رسانه هاي نزديک به دولت، اين تهاجم را به ديگر رسانه هاي خارجي هم تسري داده اند. علاوه بر سي. ان. ان و بي. بي.سي خبرگزاري رويترز هم اين روزها آماج حملات تازه اي قرار گرفته است. روز گذشته همزمان با اظهارات شريعتمداري درباره کوتاهي مسئولان نسبت به کسب اجازه فعاليت آزادانه براي رسانه هاي خارجي، سايت خدمت خبر داد که "يک مقام وزارت خارجه، که منبع خبري خبرنگار رويتر بوده از اين وزارت خانه اخراج شده است." سايت خدمت همچنين نوشت: "پس از آنكه سايت خدمت طي گزارشي، از همكاري گسترده و مخفيانه يك مقام بلندپايه در اداره اطلاعات و اخبار وزارت خارجه با پريسا حافظي خبرنگار ايراني تبار رويترز خبر داد و آقاي آصفي [سخنگوي وزارت خارجه] هم مطابق معمول به تكذيب آن پرداخت، سايت خدمت بنابر رسالت خبري مفروض خود اقدام به افشاي زواياي ديگري از روابط اين دو نفر كرد كه بازهم با عكس العمل مشابه از سوي آقاي سخنگو مواجه شد"اين سايت در ادامه خبر داده است که: [اكنون پس از گذشت 3 هفته، آقاي "م" بالاخره از مسووليت خود بركنار شده است].

الجزيره در تعليق

راستگرايان، برنامه محدود کردن فعاليت رسانه هاي خارجي را اما پيش از آن تدارک ديده بودند. يک سال قبل، و به دنبال اعتراضات پياپي برخي از رسانه هاي نزديک به راستگرايان، فعاليت هاي شبکه الجزيره در ايران ممنوع شد.اين ممنوعيت البته پس از اعتراضات سازماندهي شده و اقدام برخي از رسانه هاي نزديک به راستگرايان بر عليه الجزيره هنگامي به اجرا در آمد که اين شبکه از جريان حوادث يک سال پيش اهواز، گزارش هايي را منتشر کرد. در همان زمان ابتدا برخي از رسانه هاي تحت امر، تندروان شبکه الجزيره را مسئول دامن زدن به حوادث خوزستان قلمداد کردند. اندکي بعد اين اتهام از سوي برخي مقامات سياسي نيز تکرار شد، و در نهايت کار به جايي رسيد که فعاليت هاي اين شبکه در ايران به حالت تعليق در آمد. اندکي پيش از توقف فعاليت هاي الجزيره در ايران، يکي از خبرگزاري هاي نزديک به راستگرايان در باره الجزيره نوشته بود: " اکنون مشخص شده که راهبرد واقعي اين شبکه پس از 7 سال فعاليت در راستاي ايجاد تفرقه ميان کشورهاي اسلامي، ارائه چهره مخدوش از اسلام راستين، بزرگ نمائي خطراسلام براي غرب، منزوي ساختن مسلمانان مقيم غرب و آمريکا و سر انجام ايجاد فتنه هاي مذهبي ميان کشورهاي منطقه است."

بايد منتظر ماند و ديد نفر بعدي در اين صف کيست؟