پرونده هسته اي را چه کسي مي بندد؟

هاشمی درقم، بازرسان در لویزان

هاشمي رفسنجاني، پس از شرکت در"جلسه مهم" روز هاي پاياني هفته گذشته به قم رفت و با تک تک مراجع ديدارهاي خصوصي به عمل آورد. يک روز پس از بازگشت هاشمي به تهران، محمد رضا تابش، عضو فراکسيون اقليت مجلس از تشكيل تيم هسته اى كشور كه در آن سران حكومتى و شخصيت هاى برجسته سياسى حضور دارند، خبر داد.

جلسه مهم در تهران

تنها چند ماه پس از انتصاب علي لاريجاني به عنوان دبير شوراي امنيت ملي، و اندکي پس از آنکه محمود احمدي نژاد با سخنان تندش درباره برخي از مسائل بين المللي، روند مذاکرات هسته اي را به سوي مقابله دنيا با جمهوري اسلامي کشاند، سفر هاشمي رفسنجاني به دو شهر مذهبي که پايگاه اصلي روحانيون حاکم بر ايران است، مورد توجه ناظران سياسي قرار گرفته است. اين سفرها زماني از اهميت بيشتري برخوردار شدند که در ميانه سفر به مشهد، رسانه هاي داخلي از فراخوان هاشمي توسط رهبر جمهوري اسلامي به تهران خبر دادند. تيمور علي عسگري نخستين کسي بود که خبر ناتمام ماندن سفر هاشمي به مشهد را منتشر کرد.او به خبرنگاران پارلماني گفت: "علت ناتمام ماندن سفر هاشمى رفسنجانى به مشهد فراخوانده شدن وى از سوى مقام رهبرى براى شركت در يك جلسه مهم بوده است." على عسگرى در خصوص بازگشت هاشمى رفسنجانى به تهران، پيش از اتمام سفرش به مشهد همچنين اظهار داشت: "آقاى هاشمى براى حضور در جلسه مهمى از سوى رهبرى فراخوانده شد و به همين دليل يك روز زودتر و پيش از اتمام سفر به تهران بازگشت." او با آنکه از علت فراخواني هاشمى رفسنجانى اظهار بى اطلاعى کرد، اما جلسه اى را كه رئيس مجمع تشخيص مصلحت نظام براى آن فراخوانده شد، مهم خواند. يک روز بعد از انتشار خبر بازگشت هاشمي به تهران، رسانه ها بار ديگر از سفر او به قم خبر دادند. در عين حال محمدرضا تابش نماينده اردكان و دبير فراكسيون اقليت مجلس از تشكيل تيم هسته اى كشور كه در آن سران حكومتى و شخصيت هاى برجسته سياسى عضو هستند، خبر داد. او با اشاره به سفر ناتمام هاشمى رفسنجانى به شهر مشهد گفت: "جلسه مهمى درباره مسائل هسته اى كشور با حضور سران و شخصيت هاى مهم سياسى كشور تشكيل شده و قرار است از همه ظرفيت هاى نظام براى تعادل بخشيدن به وضعيت پرونده هسته اى و ايجاد اجماع ملى استفاده كنند." تابش اگر چه از حضور خاتمى و كروبى در اين تيم ابراز بى اطلاعى كرد، اما خبر داد که اغلب شخصيت هاي حکومتي در آن عضويت دارند.

قم مهمتر از مشهد

هاشمي رفسنجاني در سفر به قم علاوه بر سخنراني در جمع روحانيان، ديدارهاي مهم و خصوصي با بسياري از مراجع و روحانيان بلند پايه را نيز در دستور کار قرار داد. او در اين ديدارها به صورت جداگانه با فاضل لنكراني، موسوي اردبيلي، مكارم شيرازي، صافي گلپايگاني، نوري همداني، محمدتقي بهجت، ميرزا جواد تبريزي، يوسف صانعي،مشكيني، جوادي آملي و نماينده آيت الله سيستاني گفتگو کرد. اگر چه محتواي اين مذاکرات در اختيار رسانه ها قرار نگرفت، اما بسياري از کارشناسان معتقدند که آينده پرونده هسته اي ، موضوع اين مذاکرات بوده است.
نکته ديگر اما بي سابقه بودن حضور هاشمي در بيت مراجع قم بود، چرا که او در دو دهه گذشته کمتر به ديدار روحانيان بلند پايه رفته و به مانند رهبر جمهوري اسلامي بيشتر ديدارها و ملاقات هاي او در دفترش در تهران صورت گرفته است.

در اين ميان انتشار محتواي مذاکرات او با رييس مجلس خبرگان نيز مورد توجه برخي از ناظران سياسي قرار گرفته است. هاشمي رفسنجاني در ديدار با آيت الله مشکيني، پرونده هسته اي را يك تجربه الهي دانست و تاکيد کرد که پرونده هسته اي ايران در شرايط تازه اي قرار گرفته و بايد با هوشياري، مقاومت و تدبير از اين مرحله سخت عبور كرد.او خطاب به مشکيني گفت: "در حال حاضر با موضع گيري هاي كشورهاي غربي پابه ميدان تازه اي گذاشته ايم كه بايد با تجربه و با اطمينان خاطر گام برداريم در غير اين صورت به ضرر نظام خواهد بود." هاشمي تاکيد کرد: "در اين زمينه به هوشياري احتياج داريم."

رييس مجمع تشخيص مصلحت بر خلاف علي لاريجاني، احمدي نژاد و بسياري از اصولگرايان، در ارتباط با پرونده هسته اي مي گويد: "حتي كمترين احتمال رفتن پرونده ايران به شوراي امنيت براي ما اهميت بسيار دارد." اما مهم ترين نکته در سخنان هاشمي با مشکيني، اعتراف او به اين نکته است که جمهوري اسلامي اکنون در جريان پرونده هسته اي بر سر يک دو راهي ايستاده است: "آنها از ما مي خواهند تسليم شويم كه براي ما مشكل است، اگر مقاومت كنيم هم بايد هزينه زيادي بپردازيم، به هرحال اين پرونده يك تجريه الهي است كه اميدواريم از آن سربلند بيرون بياييم." او البته اظهار اميدواري مي کند که جمهوري اسلامي با اتخاذ تصميم هاي تازه اي، مانع از رفتن پرونده ايران به شوراي امنيت شود: "قصد شوراي امنيت تسليم شدن ايران در برابر كشورهاي غربي از جمله آمريكاست كه من در اين خصوص احساس خطر مي كنم...اگر پرونده ايران به شوراي امنيت برود و حكمي مطابق ميل غرب صادر شود، اين حكم به ضرر نظام جمهوري اسلامي ايران تمام خواهد شد كه در اين صورت ما بايد بهاي سنگيني را بپردازيم ... ما بايد تلاش كنيم كه جمهوري اسلامي ايران در مسيري آرام و منطقي به تمامي اهدافش در خصوص داشتن سوخت فناوري هسته اي، دست يابد."

آينده رهبري

بخش ديگري از مذاکرات هاشمي رفسنجاني در قم نيز به انتخابات آينده مجلس خبرگان رهبري اختصاص داشته است. او مجلس خبرگان ر ا "مقوم نظام و ياور رهبري" دانسته و گفته است که: "طرح جسورانه و شجاعانه مسائل ضروري نظام در مجلس خبرگان ضروري است، ولي طرح برخي موضوعات را به نفع خبرگان نمي دانم، زيرا بالاترين نهاد است و ظرفيت هاي آن در جاي ديگري وجود ندارد."

اوهم چنين در جريان ديدار از دبيرخانه دائمي مجلس خبرگان، در خصوص انتخابات آتي خبرگان و مسائل مربوط به اين نهاد با ابراهيم اميني مسوول دبيرخانه دائمي مجلس خبرگان مذاکراتي داشته است. هاشمي رفسنجاني در اين ديدار با اشاره تلويحي به اعضاي شوراي نگهبان، گفته است: "طرح برخي مسائل در خصوص خبرگان را به صلاح نمي دانم. شايد اگر ديگران جاي ما بودند مشكلاتشان را در بوق مي كردند و مسئولان مربوطه را استيضاح مي كردند."

اگر چه رسانه هاي داخلي بيش از مذاکرات هسته اي هاشمي با روحانيان بلند پايه قم، بحث هاي اخير درباره انتخابات مجلس خبرگان را هدف سفر هاشمي به قم دانسته اند، اما برخي ديگر از ناظران سفر هاشمي به مشهد و قم را نشانه هايي مي دانند بر اينکه جمهوري اسلامي در آستانه تصميم مهمي قرار گرفته، که بيش از هر چيز به پرونده هسته اي مربوط مي شود.

خبر مهم، در روز هاي آينده

به دنبال رويدادهاي مهم چند روز اخير، روز گذشته يک روزنامه نزديک به دولت اعلام کرد که مقامات ايراني اجازه بازديد از تاسيسات هسته اي لويزان را به بازرسان هسته اي داده اند.اين روزنامه به نقل از يک منبع آگاه خبر داد که مسولان ايراني هفته گذشته و به دنبال برگزاري جلسه مهم شخصيت هاي نظام در نامه اي که به دفتر معاون محمد البرادعي فاکس کرده اند از او خواسته اند براي بازديد از تاسيسات هسته اي لويزان به ايران سفر کند.

روز گذشته نيز هاشمي رفسنجاني اعلام کرد که جمهوري اسلامي حاضر به تعامل باآژانس بين المللي انرژي اتمي و دادن تضمين هاي لازم است. همزمان اعلام شد که علي لاريجاني به لندن سفر خواهد کرد. و به نظر مي رسد تمام اين تصميم گيري ها، از سوي سران جمهوري اسلامي، از نتايج جلسه مهم هفته گذشته باشد. روزنامه القبس چاپ لبنان نيز همزمان خبر داد که: " بيت رهبري شاهد يک نشست بسيار مهم بود که در آن فرماندهان ارشد نظامي ونيز مسئولين عاليرتبه کشوري حضور داشتند... اين نشست به حدي مهم وسرنوشت ساز بود، که هاشمي رفسنجاني رئيس مجمع تشيخص مصلحت نظام را بر آن داشت تا سفر خود را به مشهد نيمه تمام گذارده وبه تهران باز گردد."

اگر چه مسئولان ايراني تاکنون ارجاع پرونده هسته اي به شوراي امنيت را بي اهميت تلقي مي کردند، و از اين سخن مي گفتند که در صورت ارجاع پرونده به اين شورا، از نفت به عنوان ابزاري براي مقابله بهره خواهند گرفت؛ اما يک اتفاق ديگر در روزهاي اخير نشان داد که خيلي هم نمي شود روي اين اهرم حساب کرد. اين اتفاق سفر امير عبدالله به پکن و انعقاد قرار داد پر ارزشي با اين کشور بود.عربستان همچنين در صدد انعقاد يک قرارداد نفتي با هند است. آنها هم چنين اعلام کرده اند که در صورت تحريم نفتي ايران حاضرند با افزايش توليد خود جاي خالي نفت ايران را پر کنند.
شايد همه اين عوامل باعث شده مقامات ايراني در صدد اتخاذ تدابير تازه اي براي گذشتن از آن چه هاشمي آن را "گردنه اي خطرناک" ناميده، برآيند.