دستور العمل برخورد با چهارشنبه سوری صادر شد

چهارشنبه سوری: جرم خاص

آيا مقامات حکومتي بار ديگر در صدد ايجاد محدوديت در برگزاري چهارشنبه سوري بر آمده اند؟ اين سئوالي بود که ديروز بعد از تشکيل جلسه ستاد پيشگيري از جرائم خاص به رياست سعيد مرتضوي، در ايران مطرح شد. ستادي که با حضور رييس كل دادگستري استان تهران، دادستان عمومي و انقلاب تهران، معاونان دادستاني، برخي از سرپرستان نواحي دادسرا، مسوولان نيروي انتظامي تهران بزرگ، پليس امنيت عمومي تهران بزرگ، نماينده سازمان اطلاعات استان تهران و بسيج سپاه پاسداران انقلاب اسلامي تشکيل شد، و دستور جلسه اش چهارشنبه سوري بود.

اين ستاد با تصويب دستور العملي 5 ماده اي اعلام کرد که به نيروي انتظامي و ساير ضابطان و از جمله بسيج و اطلاعات استان تهران مجوز برخورد با کساني که دادستان تهران "سوء استفاده کنندگان از هيجانات مردم" و "مزاحمان نواميس مردم" خوانده را داده است.

شهرداري تهران از برگزاري چهارشنبه سوري در برخي از پارک ها و فرهنگسراها خبر داده و ستاد پيشگيري از مردم دعوت کرده اجازه ندهند "چهارشنبه سوري به انحراف" كشيده شود و بهانه‌اي به دست "افراد و گروه‌هاي فرصت‌طلب" بدهد تا به "اغراض فاسد و از پيش تعيين شده خود برسند". عليرضا آوايي، رييس كل دادگستري تهران در اين مورد مي گويد: "مردم از حكومت‌ها توقع اجراي عدالت و برقراري امنيت را دارند،هرچند اجراي همزمان اين دو توقع بسيار مشكل است؛ زيرا گاهي در مقام تعارض قرار مي‌گيريم". ولي:" بايد راهكاري بيانديشيم كه خلاف دين و قانون عمل نشود."

نماد کفر، نشان طاغوت

چهارشنبه سوري، از همان نخستين سال هاي پس از انقلاب، مورد غضب بنيادگرايان اسلامي ايران قرار گرفت.به همين دليل آنها با تمام امکانات حکومتي تلاش کردند اين رسم ديرين را به عنوان نماد کفر از ميان بردارند. به همين خاطر بود که در آن سال ها نه تنها در رسانه ها حکومتي، برگزاري چهارشنبه سوري را مورد نکوهش قرار مي دادند بلکه هر ساله ماموران حکومتي در آخرين سه شنبه سال با جوانان که بيشترين طرفداران برگزاري چهارشنبه سوري هستند، درگير مي شدند. جوانان و نوجوانان دهه شصت خاطرات تلخي از مقابله حکومت انقلابي با برگزار کنندگان چهارشنبه سوري که تمام تلاش شان افروختن آتشي و پريدن از آن بود، در خاطر دارند. با اين همه چهارشنبه سوري فراموش نشد و ايرانيان، به ويژه جوانان، نه تنها گفتن "زردي من از تو، سرخي من از تو" را از ياد نبردند، بلکه با توجه به روانشناسي مردم ايران، اين آيين را به صورتي گسترده تر برگزار کردند؛ تا اينکه بالاخره حکومت را تا حدودي به عقب نشيني واداشتند. زمستان 82 وقتي شوراي شهر تهران با ترکيبي از اعضاي آبادگر اعلام کرد که شهرداري تهران مقدمات برگزاري چهارشنبه سوري را فراهم خواهد کرد، بسياري از رسانه ها از پذيرش رسمي چهارشنبه سوري توسط مقامات جمهوري اسلامي خبر دادند. بخش فارسي بي بي سي در همان روز ها در گزارشي با عنوان چهارشنبه سوري سرانجام رسميت يافت نوشت: "امسال براي نخستين بار چهارشنبه سوري از سوي حاکميت مذهبي ايران به رسميت شناخته شد و با وجود مخالفت برخي روحانيون بلندمرتبه، به مردم اجازه داده شد آزادانه در محلات مختلف و برخي مکان هايي که از پيش تعيين شده بود، اين مراسم را برپا کنند."

پريدن از آتش قدرت

با اين همه در همان روزها برخي از فعالان اجتماعي معتقد بودند اجازه برگزاري رسمي چهارشنبه سوري از سوي آبادگران، بيش از هر چيز انگيزه اي سياسي دارد.شاهد اين ادعا، زمان بود .وقتي در روزهاي پاياني سال 83 محمد باقر قاليباف و محمود احمدي نژاد هر دو خود را براي رياست جمهوري نامزد کردند. اين ماجرا زماني علني تر شد که مرتضي طلايي، فرمانده نيروي انتظامي تهران بزرگ، در اظهاراتي، ضمن خبر دادن از بروز برخي تغييرات در رويکرد نيروي انتظامي، از جمله مقابله با مراسم چهارشنبه سوري، از محمدباقر قاليباف، فرمانده وقت نيروي انتظامي و نامزد انتخابات بعدي رياست جمهوري، به عنوان آغاز کننده "تحولات گسترده و عميق در نيروي انتظامي" ياد کرد. احمدي نژاد، شهردار وقت تهران هم که قرار بود با چراغ خاموش در انتخابات رياست جمهوري حضور داشته باشد، و ياران آبادگرش از درگيري با مردم پرهيز کردند و "شهر در دست بچه ها" به يکپارچه آتش بدل شد. آتشي که هيزمش، اعتراض مردمي است.

آئيني که اعتراض شد

چهارشنبه سوري اين سال ها اما ديگر چهارشنبه سوري پريدن از آتش و قاشق زني نيست. قريب به سه دهه ممنوعيت، همراه با اعتراضات تلنبار شده مردم، مواد انفجاري را به جاي بته نشانده، از چند روز مانده به چهارشنبه سوري، ده ها هزار کيلو مواد انفجاري در سراسر کشور توزيع و توليد مي شود. هر چند برخي هم هستند که در پشت پرده توزيع ده ها تن مواد انفجاري، دست برخي از نهادهاي قدرتمند را مي بينند.

حالا مسئولين با استناد به ترقه بازي، راه تازه اي براي برخورد با جوانان و نوجوانان کشور يافته اند. سال گذشته به همين علت درگيري هاي پراکنده اي ميان جوانان و ماموران در برخي از شهر ها گزارش شد،اما به نظر مي رسد امسال قضيه جدي تر است. حالا وقتي هياتي تشکيل مي شود که رياست آن بر عهده سعيد مرتضوي است، مي توان نتيجه گرفت که قرار است از برگزاري چهارشنبه سوري، به شکل گسترده جلوگيري کنند. و يعني اينکه آنها دريافته اند که نهي ايدئولوژيک ديگر توان مقابله با ميليون ها جوان ايراني را ندارد، و به روال معمول به جاي برخورد منطقي و قانوني، به راه حل سرکوب روي آورده اند. در اينجا نيز کسي مايل نيست علت تبديل اين جشن به اعتراض را بررسي کند، اما ظاهرا همه در سرکوب متفق القولند.

از همين رو از چند هفته پيش فهرست بلند بالايي از مقامات اجرايي، انتظامي و قضايي نسبت به خطرات برگزاري چهارشنبه سوري هشدار داده اند. البته فرمانده قبلي نيروي انتظامي، حالا در مقام شهردار تهران اعلام کرده است که: "اگر افراد مراسم چهارشنبه سوري خود را به شكل تعريف خاص كه براي ديگران مزاحمت ايجاد نكنند،انجام دهند٬ هماهنگي هايي در فرهنگ‌سرا و مجموعه شهرداري و نيروي انتظامي انجام شده تا بتوانند به راحتي در اين مراسم حضور داشته باشند." اما مديران دادگستري استان ها از "برخورد" سخن گفته اند. جانشين فرمانده نيروي انتظامي تهران بزرگ در همين راستا اعلام كرده: "در پي ارايه آموزشهاي لازم، جهت مشاركت عمومي شهروندان در راستاي پيشگيري از حوادث مربوط به چهارشنبه آخر سال، در صورت تخلف از مقررات برابر قانون عمل مي‌شود." دادستان تهران نيز دراين باره هشدار داده و گفته: " برخي از افراد در چهارشنبه پايان سال از هيجانات مردم سوء استفاده كرده و مرتكب جرايمي مانند شرب خمر، قمه كشي، مزاحمت براي نواميس مردم، تظاهرات مستانه، ايجاد رعب و وحشت مي‌شوند كه اين اعمال از مصاديق مواد 618، 619 و 620 قانون مجازات اسلامي است كه اين گونه افراد تا پايان تعطيلات نوروز در بازداشت به سر خواهند برد و پس از صدور قرار مجرميت و كيفرخواست توسط دادسرا، مجازات سنگين در مورد آنان اعمال تا موجب عبرت خود و سايران ‌شود."

دادستان تهران هم چنين با اشاره به اتهام جديد "سوء استفاده از شادي" تاکيد کرده که: "سوء استفاده كنندگان از شادي مردم در چهارشنبه پايان سال تحت تعقيب قرار مي گيرند." سيد عليرضا آوايي، رييس كل دادگستري تهران نيز گفته: "مردم از حكومت‌ها توقع اجراي عدالت و برقراري امنيت را دارند "که البته" اجراي همزمان اين دو توقع بسيار مشكل است." او به طور تلويحي برگزاري چهارشنبه سوري را اخلال در امنيت اجتماعي خوانده و تاکيد کرده که: "راهكاري بيانديشيم كه خلاف دين و قانون عمل نشود."

بيست و پنج سال برخورد ايدئولوژيک با يک آئين باستاني، در سال هاي اخير به شکل ناهنجاري هايي در برگزاري چهارشنبه سوري خود را نشان داد، حالا معلوم نيست نتيجه قرار دادن برگزاري چهارشنبه سوري در رديف جرائم خاص چه باشد.