مخبر کمیسیون اقتصاد در گفت و گو با روز:

سال پرحادثه ای در پیش داریم

نمایندگان در آخرین لحظات مجبور شدند از سر ناچاری به لایحه رای دهند. این استدلال ایرج ندیمی مخبر کمیسیون اقتصاد پس از تصویب بودجه است. با او که از منتقدین لایحه بود گفت و گویی کرده ایم که می خوانید.

بودجه به هر حال در میان اختلافات شدید نمایندگان تصویب شد، اما گویا منجر به استعفای دو تن از نمایندگان هم شد.
بله استعفای یکی از نمایندگان را که می دانم. این بودجه به دنبال بحث هایی که در ارتباط با آن مطرح بود و تضاد هایی که در بخش هایی بین دولت و مجلس، و حتی بین بخشی از مجلس با بخش دیگر وجود داشت ـ در این میان اعمال نظرهایی هم بصورت مستقیم و غیر مستقیم شد ـ تصویب شد. آنها به اصطلاح از سیاست خسته کردن و کش دادن استفاده کردند و در نهایت بررسی به کمیته ای سپرده شد. بنابر این روش هایی که بکار گرفته شد، عمدتا روش های معقولی نبود و منجر به اعتراضات زیادی شد. اما طبیعی است که این نحوه بودجه ریزی، اساسا به نجات کشور منجر نخواهد شد. ما در نهایت مجبور خواهیم شد با هرچه دولت می گوید موافقت و یا با هر چه دولت می گوید مخالفت کنیم. به هر حال در مجلس، وقت محدودی هم داریم و حق طرح مسایل را نمی یابیم. این باعث می شود نتوانیم از حقوق مردم دفاع کنیم. این مسئله، سبب اعتراض ما نسبت به بودجه شده است. بودجه ای که مسایل آن بصورت فردی پیگیری می شود و یا ردیف های جدیدی ارایه می شود. ردیف هایی که متعلق به افراد است و بسیاری اصلا هیچ توجیهی ندارند. برخی از ردیف ها هم صرفا به دلیل روابط ویژه اشخاصی با بدنه اجرایی کشور در نظر گرفته شده است. همچنین در پرداختن به مباحث بودجه ای، روش های دیمی، سنتی و هیاتی بکار گرفته می شود. من گمان می کنم حتی بیش از دو سوم نمایندگان از بودجه راضی نیستند.

از سر ناچاری

دو سوم رقم عجیبی است در حالی که بودجه دو سوم رای نمایندگان حاضر را اخذ کرد.
رأی دادن در مجلس دلایل مختلفی دارد. شاید بیشترین دلیل رای دادن، از سرناچاری است. یعنی همواره نمایند گان می گفتند ناچاریم رأی بدهیم.

ناچاری از چه چیزی؟
این ناچاری هم به مسایل داخلی کشور و هم مسایل سیاسی و موقعیت خارجی کشور مربوط می شود. همچنین در زمینه اداره کشور با توجه به اینکه هر سال مالی از اول فروردین تعریف می شود عملا در پرداخت ها و... با مشکل مواجه خواهیم شد. به هر حال صد ها موضوع دیگر سبب می شود رای ندادن نمایندگان باعث ایجاد مشکل شود. ما هیچ راهی جز تغییر قانون نداریم.

تغییر قانون برای تغییر زمان دادن سال مالی؟
بله مثلا هر سال مالی را از آبان هر سال تعریف کنیم تا مشکلات آخر سال ایجاد نشود و بودجه نیز با فرصت بیشتری بررسی شود

برنامه ای در این زمینه مطرح است؟
بله، من طرحی را آماده و به کمیسیون تدوین آیین نامه ارایه کرده ام. اگر در بهار آینده به این پیشنهاد ترتیب اثر دهند، عملا با توجه به پیشنهادهایی که من و آقای خوش چهره ارایه داده ایم می توانیم بخشی از آن را عملی کنیم ولی اگر نشد مجبوریم طرحی فوریت دار ارایه دهیم.

شما گفتید در نهایت بخشی از بودجه در کمیته ای بررسی شد. این کمیته چه جایگاهی داشت؟
کمیته قانونی نبود، غیر قانونی بود. به دلیل نداشتن وقت و نیز خسته شدن نمایندگان، کمیته ای را به نیابت تشکیل دادند تا مثلا در زمان فوق العاده، شب یا جمعه و... به بررسی آن بپردازد و بر این اساس کمترین وقت را در صحن بگیرد.

اشکالات بودجه

این کمیته فقط به دلیل کمبود وقت تشکیل شد؟
کمبود وقت بود، اما گاهی چون اختلاف نظر و مخالفت ها هم زیاد بود و می گفتند آخر سال است و وقت نداریم و نمی توانیم به توافق برسیم، همه چیز را به این کمیته واگذار کردیم.

منتقدین به بودجه در مجلس خواسته هایی داشتند که همه بر آورده نشد. حالا شما که از جمله این منتقدین هستید گمان می کنید بودجه چه پیامدهایی را به دنبال خواهد داشت؟
این بودجه چند اشکال دارد. اول اینکه به لحاظ سیاسی هیچ تعریفی را برای سال آینده ارایه نداده است. اصلا در بودجه نیامده که سال آینده ما مشکلی با شورای امنیت سازمان ملل داریم یا نه و اگر داشته باشیم چه آثاری دارد و مثلا اگر LC گشایش نشود چه نتایجی را به دنبال خواهد داشت. همین طور در مورد ارزان و یا گران شدن نفت هیچ بحثی نشده است.

بودجه سایه مگر ارایه نشد؟
نه. عملا با عدم ارایه بودجه دیگر به مجلس و تنها اکتفا به همین لایحه، در سال آینده یا این بودجه را اجرایی نخواهیم دید و یا اینکه مجبور می شوند متمم ارایه دهند. البته این در شرایطی است که وضعیت کشور حفظ شود و اتفاق ویژه ای بوقوع نپیوندد. در حالی که در شرایط حاضر هم با مشکلات بسیاری از جمله کمبود و نبود لوازم یدکی و کالاهای سرمایه ای مخصوصا برای صنعتگران روبرو هستیم، این روند به ورشکستگی آنها منجر می شود. البته اگر با تحریمی فراتر از آمریکا مواجه شویم مشکلات بسیار بیشتر است. البته آرزو می کنیم چنین اتفاقی نیفتد اما با آرزو نمی توان زندگی کرد. باید تدبیر داشت.

تورم در سال آینده چه سرنوشتی خواهد یافت؟
مطمئنا ما در سال آینده با مشکلات بسیاری از جهت تورم مواجه خواهیم شد و کمترین دلیل آن هم وابستگی بودجه به درآمد نفت است. البته این در حالیست که ما با نوعی تورم که ناشی از روابط تجاری ما با دنیا است نیز روبرو خواهیم بود. یعنی ما کشوری هستیم که بیش از 40 میلیارد دلار با دنیا روابط تجاری داریم و با توجه به هزینه های جدید، هزینه های ما افزایش خواهد یافت. عملا هم توزیع پول نفت در کوتاه مدت موجب خوشحالی مردم و در بلند مدت موجب کاهش ارزش پول می شود. از این جهت به گمانم سال پر حادثه ای را در پیش داریم، مگر اینکه مسایل خارجی ایران به خوبی حل شود.

به عنوان آخرین سئوال، بحث آن یک میلیارد تومان برای هر نماینده چه بود؟
پیشنهادی بود که آقای دکتر سبحانی داد. ایشان از قانونگرا ترین نمایندگان مجلس هستند. پیشنهاد این بود که برای هر نماینده یک میلیارد تومان بودجه تعیین شود و این بودجه در اختیار دولت باشد.اما از آنجایی که نمایندگان با مردم در ارتباط هستند، بر اساس اولویت هایی که مردم مطرح می کنند برای ساخت پل، مدرسه، کارخانه، جاده، مسایل بهداشتی و.... به صورت اختصاص به وزارتخانه متولی هزینه شود. این وجه اصلا به دست نمایندگان نمی رسید، بلکه فقط با نظر نمایندگان هزینه می شد. این مساله اکنون هم انجام می شود اما بطور "رابطه" مند. آقای دکتر سبحانی قصد داشت این مساله را ضابطه مند کند. در غیر این صورت اکنون هم اگر نماینده ای نامه ای بنویسد که مثلا ساخت فلان پل را تسریع کنید به نحوی انجام می دهند.