فاجعه کوی دانشگاه
محمد مسعود
سلامتی
اشاره
: فاجعه کوی دانشگاه
بزرگترین حادثه درتاریخ جنبش دانشجویی ایران چه
قبل و چه بعد ازپیروزی انقلاب 57 است. گرچه گفته
اند حوادث تاریخی را نمی توان درزمان خود مورد
بررسی قرارداد واین چه بخاطرلزوم احاطه یافتن
برکلیه زوایای پیدا و پنهان موضوع باشد وچه به سبب
امکان طرح نظرات بدون نیازبه واهمه ازعواقب آن، که
ازجهاتی نیزاین نکات دراین قضیه صادق است اما به
علت فقدان یک روایت غیرحکومتی ازاین ماجراونیازبه
این مهم نوشتارذیل که ماحصل تلاش های دانشجویی است
راجهت نشر برگزیده ام . پرواضح است که این واقعه
چون هررخداد مهم سیاسی نشات گرفته ازعلل وعوامل
وپیش زمینه هایی بود که اگرنه بطورجامع اما برای
تنویرافکارشمه ای اززمینه های جنبشی که متفاوت
ازدیگرتحرکات دودهه اخیربود را قید می کنم. لازم
به ذکراست گزارش واقعه کوی پس ازآنکه بدستمان رسید
برای اولین باربطوراجمالی درروزنامه گزارش
روزمنتشرشده بود و دلیل اجمال آن نیزعجله ای بود
که در انتشاراین گزارش صورت گرفت . درواقع ازبیم
اینکه هرآن روزنامه توقیف شود مانع ازپرداخت کافی
آن گردید اما متن مفصل تربرای انتشاردرتیرماه سال
79 (دوماه پس ازتوقیف روزنامه) تحت عنوان" ققنوس
آزادی" جهت اخذ مجوزانتشاربه وزارت ارشاد وقت
سپرده شد . البته تاکنون که 6سال می گذرد ، خبری
ازمجوزنشرنشد. متاسفانه به سبب به تاراج رفتن نسخ
دیگرآن گزارش درحملات متعدد به دفترتشکل ومنازلمان
اکنون صرفا با اتکا به متن روزنامه وبا تنقیح
وملحقات آن به بازگویی می پردازم.
رخدادهای
پیش از حادثه
4خرداد
درسالگرد
میتینگ چهارم خرداد پارک لاله که با هجوم عناصرضد
آزادی تجمع مسالمت آمیزبه تنش و درگیری شدید
منجرشده بود جبهه متحد دانشجویی تصمیم گرفت مراسمی
برگزارنماید. این باربه دلیل دراختیارداشتن
نشریه(هویت خویش) امکان مناسب تری جهت پوشش خبری
وتبلیغی دردست بود. مکان دانشگاه تهران درنظرگرفته
شد. آنروزها نبض جریان دانشجویی درآنجا می زد.
هویت خویش درشماره مورخ اول خرداد 78 بیانیه جبهه
متحد دانشجویی را با عنوان میتینگ دانشجویان ومردم
دردفاع اززندانیان سیاسی وعقیده امیرانتظام –
کدیور ودفاع ازحریم دانشگاه ودانشجو منتشرکرد.
دربخشی ازاین بیانیه آمده بود: "هنوزناله آزادی
وآزادیخواهی ازکنج زندانها بگوش می رسد.
هنوزاظهاراندیشه گناه نابخشودنی
است....هنوزآثارچکمه های خشونت وتمامت خواهی جای
جای این سرزمین ازعرصه علم ودانشگاه تاصفحات قلم
وآوردگاه سخن مهرسکوت می نشانند وبا هجوم وحشیانه
به حریم دانشگاه ، دانشجویان دانشگاه زاهدان رابا
پنجه بوکس وچاقو مورد ضرب وشتم قرارمی دهند .
باردیگرآزادی به مسلخ می رود یا به نام دین یا
انگارتوطثه یاانگ بی بند وباری..."
درابتدا
قراربود مهندس طبرزدی سخنران مراسم باشد اما به
دلیل ممانعت ازورود وی به دانشگاه پرویزسفری طی
سخنانی به دفاع ازحقوق شهروندی وحق آزادی بیان
پرداخت. دراین مراسم که حدود دوهزارنفرحضورداشتند
مخالفان آزادی سعی بسیار کردند تا مراسم را برهم
زنند امابهرحال سخنرانی پایان یافت ووقتی محمد رضا
کثرانی مشغول قرائت قطعنامه گردید شدت هجوم
بیشترشد به نحویکه وی نتوانست قطعنامه را به پایان
برد.اما برغم تشنج آفرینی ها نفس برگزاری مراسم
برای گروهی که معروف بود اگرتصمیم به برگزاری
مراسمی بگیرد درهرشرایطی به انجام خواهد رساند
حائزاهمیت بود . فشارها تنها ازسوی گروه حرفه ای
تشنج آفرین نبود بلکه حراست و شورایی از درون
دانشگاه هم به کمک آمده بودند.
انجمن
دانشجویی دانشگاه تهران ازگروههای تشکیل دهنده
جبهه متحد دانشجویی دراعتراض به اعمال فشارشورایی
موسوم به صدورمجوز دربیانیه ای که درروزنامه نشاط
مورخ 8/4/78 منتشرشد آورده :" برگزارکنندگان
میتینگ ازتشکلهای دانشجویی ودانشجویان دانشگاه
تهران بودند که می خواستند درخانه خود صحبت کنند
آیا اعضای شورای صدورمجوزنیزنمایندگان دانشجویان
هستند یا ازحوزه وسایرمراکزاداری وامنیتی به
دانشگاه مامورشده تاازفعالیت دانشجویان جلوگیری
کنند؟"
5 خرداد
جو
اعتراضات دانشجویی هرروزبیش ازپیش شدت می یافت
.فردای آنروز دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد
تهران مرکزی دراعتراض به وضعیت حاکم برمدیریت
دانشگاه وعدم توجه به خواسته های صنفی – سیاسی خود
دست به تجمع وراهپیمایی زدند .آنها می خواستند
بدانند که پولهای آنان ویارانه های دولتی ظرف 17
سال گذشته آیا صرف تجارت شده درحالیکه دانشجویان
ازلحاظ رفاهی وامکانات آموزشی درمضیقه اند؟ اهمیت
چنین اعتراض آن بود که تشکلهای خودجوش دراین
دانشگاه هیچگونه امکان نشو ونما نداشت. تجمع 4
خرداد دانشگاه تهران و5 خرداد دانشگاه آزاد منجربه
بازداشت شماری ازدانشجویان شد . دراعتراض به این
موضوع جبهه متحد دانشجویی اولتیماتوم 5 روزه داد
تا دانشجویان بازداشتی آزاد شوند واعلام کرد
درصورت عدم آزادی آنان روز9 خرداد مجددا دردانشگاه
تهران دست به میتینگ اعتراضی خواهد زد.
9خرداد
اینباراقدامات امنیتی تشدید شد دربهای ورودی
دانشگاه تهران تحت کنترل درآمده ودرب اصلی دانشگاه
بسته شده وبرآن زنجیرنهادند. خودروهای نیروی
انتظامی مقابل درب اصلی دانشگاه صف کشیدند ومینی
بوسهایشان درکوچه های اطراف مستقربودند. برغم پوشش
مناسب واحد تبلیغات جبهه متحد که طی چند مرحله تا
صبح روزمراسم انجام شد اماپیش از ظهر عواملی کلیه
آثاردعوت به میتینگ را ازاطراف وداخل دانشگاه
زدودند ودرمکان برگزاری نوشته بودند میتنیگ جبهه
متحد برگزارنمی شود.آنها به این نتیجه رسیده بودند
برگزارکنند گان به هرنحوی شده خود را به محل
خواهند رساند پس باید کاری می کردند که جمعیت
نتواند وارد شود تا خود بخود وبدون صرف هزینه
مراسم منتفی شود.