خلبان و کارکنان مهرآباد، عامل سقوط سي 130

هيچ فرمانده نظامي مقصر شناخته نشد

سرانجام زير فشار افکارعمومي، گزارش فني سقوط هواپيماي 130 حامل صد خبرنگار منتشر شد، و بدون نام بردن از فرماندهان نظامي و مديران سازمان هاي درگير، خلبان کشته شده و هشت نفر از کارکنان رده پائين بخش مراقبت فرودگاه مهرآباد را مقصر اعلام داشت.

در هفت ماهي که از سقوط پرسروصداي هواپيماي سي 130 حاصل خبرنگاران که عازم محل يک مانور نظامي بودند مي گذرد، کشمکش زيادي بين مسوولان نظامي و وزارت راه در جريان بود. در ابتداي کار کميسيون هاي متعددي توسط مجلس و سازمان هاي ناظر برپا شد که مسوولان نظامي با اشاره به محرمانه بودن بعضي از فعاليت هاي خود از همکاري با آنان سرباز زدند. از سوي ديگر فرماندهي نيروي هوائي سپاه پاسداران که کوتاه مدتي در سقوطي ديگر فرمانده شان کشته شد، در بيانيه ها و مصاحبه هاي خود اطلاعات منتشر شده را تکذيب کردند. با وجود اين پي گيري خانواده کشته شدگان هواپيماي سي 139 و مطبوعات سرانجام پرونده را به سازمان قضايي نيروهاي مسلح فرستاد. اين سازمان ديروز با صدور اطلاعيه اي نتايج تحقيقات خود را اعلام داشت.

در اين اطلاعيه آمده با تاکيد بر گزارشي ۹۳ صفحه اي و اشاره به ساعت ها بررسي تاکيد شده که چهار نفر از کارکنان وزارت راه و ترابري و چهار نفر از مسئولان و کارکنان بخش مراقبت پرواز فرودگاه مهرآباد در وقوع حادثه مقصرند و اتهام آنان هم قتل غيرعمد و ايراد صدمه بدني است.

نام اين متهمان که قبلا اعلام شده بود که با قرار وثيقه آزاد شده اند در اطلاعيه سازمان قضائي نيروهاي مسلح ذکر نشده، و تنها اکتفا شده است به اين که آنان به اهمال، سهل انگاري، بي مبالاتي و عدم رعايت نظارت دولتي مقررات ايمني مربوط به پرواز و هوانوردي متهم اند.

در اطلاعيه همچنين اشاره اي به کمبود قطعات و لوازم يدکي هواپيما [ناشي از تحريم آمريکا] ديده نمي شود. اين بخش در گزارش هاي پيشين هم ناگفته گذاشته مي شد و حتي زماني که رييس جمهور سابق در ابراز همدردي با خانواده کشته شدگان آمريکا را به دليل محروم گذاشتن ايران از قطعات هواپيماها به "جنايت بشري" متهم کرد يکي از روزنامه هاي جناح راست از وي انتقاد کرد که با گفتن اين سخن قصد دارد اهميت تحريم هاي آمريکا را يادآور شود.

در بيست و هفت سالي که از تحريم اقتصادي ايران توسط دولت ايالات متحده که بعد از اشغال سفارت و گروگان گيري اتفاق افتاد ميگذرد، دولت هاي ايران گرچه در مجامع بين المللي عوارض اين تحريم را بازگو مي کنند اما درتبليغات داخلي خود از اشاره اي به آن ابا دارند و معتقدند که با گفتن اين سخنان از ضريب مخالفت مردم با آمريکا کاسته مي شود.
با اين همه گزارش سازمان قضائي نيروهاي مسلح به نکاتي اشاره کرده که قبلا سعي در پنهان کردن آن مي شد از جمله اعتراض خلبان اصلي پرواز به پرواز هواپيمائي که داراي نقص فني بوده است. در گزارش فاش شده که ستوان بابک گوهري با گزارش اشکالات فني در سيستم ناوبري هواپيما حاضر به پرواز نشده بود، اين همان خبري است که در اولين روزهاي سقوط اعلام شد اما بلافاصله با تکذيب مسوولان نظامي روبرو گرديد. در آن زمان گفته مي شد که خلبان سرانجام با تهديد و اجبار فرماندهان خود دست به کاري که خطر آن را گوشزد کرده بود زده است. اما در گزارش ذکر شده که بعد از تعويض سيستم ناوبري هواپيما ستوان گوهري خود حاضر به پرواز شده است.

گزارش قضائي در عين حال تاکيد کرده که هواپيما با همان خلبان اصلي و بعد از پنح ساعت تاخير و با ديد کم به پرواز درآمد [ ديد کم ناشي از آلودگي هواي تهران است که در گزارش اشاره اي به آن نشده ] اما ده دقيقه پس از پرواز، خلبان با تشخيص نقص فني در يکي از موتورهاي چهارگانه هواپيما اعلام وضعيت اضطراري مي کند و به فرودگاه باز مي ‌گردد اما در فاصله 4.2 مايلي (6.7) کيلومتري باند فرود و در حالي که ارتفاع پرواز هواپيما براي فرود کاهش يافته بوده، هواپيما از مسير اصلي به سمت چپ منحرف مي شود.

گزارش در عين حال ستوان گوهري را مقصر خوانده چرا که "متوجه انحراف به چپ هواپيما نبوده، و در فاصله ۵/۳ مايلي (5.6) کيلومتري وضعيت خود را به بخش کنترل پروازهاي نظامي، طبيعي اعلام مي ‌کند اما با ادامه‌ پرواز و نزديک شدن به زمين، متوجه انحراف مسير مي شود و بدون توجه به اينکه يکي از موتورهاي بال راست هواپيما از کار افتاده و با سرعت کم به منظور تصحيح مسير، اقدام به گردش بيش از حد به سمت راست مي کند که اين عمل وي موجب واماندگي هواپيما مي شود که در نتيجه، هواپيما به سمت چپ بر مي گردد و بسوي زمين شيرجه شديد مي رود.

بازپرس دادسراي نظامي تهران به اين نتيجه رسيده که انحراف هواپيما از مسير خود در هنگام فرود ناشي از اهمال و سهل انگاري کارکنان پايگاه هوايي مهرآباد در تعويض سيستم ناوبري هواپيما بوده و فرماندهان مربوطه نيز بر عملکرد آنان نظارت صحيحي ند‌اشته اند.

در گزارش سازمان قضائي نيروهاي مسلح ذکر شده که علاوه بر خلبان مأموران کنترل رادار و برج مراقبت و مسئولان اداره مراقبت پرواز فرودگاه مهرآباد نيز مرتکب سهل انگاري شده اند، چراکه وظيفه داشته ‌اند هواپيماي داراي نقص فني را که در حين فرود اضطراري بوده تا زمان نشستن بر باند فرودگاه تحت نظارت و مراقبت دقيق قرار دهند و هرگونه انحرافي را به خلبان تذکر دهند اما به عقيده بازپرس پرونده، اين افراد به وظايف قانوني خود بدرستي عمل نکرده ‌اند و مسئولين اداره مراقبت پرواز نيز مديريت صحيحي بر کارکنان اين اداره نداشته اند.

سابقه ماجرا
ظهر روز پانزدهم آذر سال گذشته ناگهان خبري مانند صاعقه در تهران پخش شد. و به دنبال آن گروه هاي کثيري از مردم راهي مهرآباد شدند و بعد از اطلاع از سقوط هواپيما در جنوب مهرآباد و برخوردش به ساختمان هاي مسکوني کارکنان نيروي هوائي خود را به شهرک توحيد رساندند که ماموران آتش نشاني در آن جا مشغول کار بودند. در اين حال راديو ايران براي نخستين بار اعلام داشت که يک فروند هواپيماي ترابري سي 130 نيروي هوايي ايران در حالي که براي انتقال دهها خبرنگار و شماري از نفرات نظامي جهت تهيه گزارش از رزمايشي نظامي راهي جنوب ايران بود دقايقي پس از بلندشدن از فرودگاه مهرآباد تهران دچار سانحه شد و روي منطقه اي مسکوني در نزديکي فرودگاه مهرآباد سقوط کرده است.

طي اين حادثه علاوه بر 97 سرنشين هواپيما [هشتاد و سه نفر از خبرنگاران و عکاسان]، نه رهگذر و ساکن محل برخورد نيز در روي زمين کشته و شمار زيادي زخمي شدند.

آن گونه که در اطلاعيه سازمان قضائي نيروهاي مسلح آمده، ستوان بابک گوهري که خلبان هواپيماي سي 130 بوده در روز حادثه اشکالاتي فني در سيستم ناوبري (هدايت) هواپيما گزارش مي کند و حاضر نمي شود با اين هواپيما پرواز کند.
هواپيما که حجم زيادي سوخت نيز در آن وجود داشت به بلوک ۵۲ شهرک توحيد برخورد و خرابي هائي به بار آورد اما وسعت خرابي ها و افزايش مجروحان به دليل انفجار مهيب بعد از آن اتفاق افتاد. به ترتيبي که به 36 واحد مسکوني و بيست خودرو خسارت وارد آمد.