اسفنديار صفاري

فشار بر روزنامه نگاران اصلاح طلب در آستانه انتخابات افزون شده است. يک روز بعد از آنکه دفترسياسي سپاه در نشريه اش مدعي رسيدن اطلاعات تازه اي از "سربازان جنگ نرم" شد، وزير ارشاد ادعا کرد "بحث احضار خبرنگاران را نشنيده" اما توصيه کرد "بهتر است خود روزنامه نگاراني که به هلند سفر کرده اند به مردم توضيح دهند که چه اقداماتي انجام داده اند و با چه افرادي ملاقات کرده اند."

"سربازان جنگ نرم" تازه ترين اسمي است که هفته نامه صبح صادق، ارگان مطبوعاتي دفتر سياسي سپاه بر روزنامه نگاران ايراني نهاده است. اين نشريه که دو ماه پيش از قول وزير اطلاعات، از "احتمال افتادن خبرنگاران روزنامه ها و خبرگزاري هاي اصولگرا در دام سرويس هاي جاسوسي بيگانه" خبر داده بود، اين بار مدعي شده است روزنامه نگاران ايراني در حين گذراندن دوره آموزشي در هلند با اليزابت چني ديدار کرده اند تا مقدمات براندازي نرم جمهوري اسلامي را فراهم کنند.

در حالي که انجمن صنفي روزنامه نگاران ايران به طور رسمي مسئوليت سفر آموزشي 21 روزنامه نگار عضو اين انجمن به هلند را پذيرفته و اعلام کرده اين روزنامه نگاران از ميان 100 روزنامه نگار عضو اين انجمن به قيد قرعه و به شکل علني به اين سفر آموزشي اعزام شده اند، صبح صادق مي نويسد: "در اوايل آبان ماه، از سوي انجمن صنفي روزنامه نگاران، 21 نفر از روزنامه نگاران و خبرنگاران شاغل در روزنامه ها ونشريات موسوم به اصلاح طلب، گزينش و انتخاب شدند تا در آمستردام هلند، كارگاههاي آموزشي را زير نظر اساتيد رسانه اي اروپا طي نمايند".

ارگان دفتر سياسي سپاه، بهروز گرانپايه سرپرست گروه اعزامي راچنين معرفي کرده است: "در سال 81 به جرم جاسوسي و نظرسازي در موسسه آينده بازداشت شده بود". اين ارگان نظاميون در ادامه نوشته: "اعزام روزنامه نگار ايراني به هلند در حالي انجام شد كه در ارديبهشت ماه سال جاري نيز تعدادي از روزنامه نگاران و مديران روزنامه هاي اصلاح طلب، براي ديدار با اليزابت چني به هلند سفركرده بودند".

ارگان دفتر سياسي سپاه، همچنين فرح کريمي عضو ايراني الاصل پارلمان هلند را ميزبان اين روزنامه نگاران معرفي کرده و نوشته است: "درآن سفر نيز برنامه هاي چند موسسه اروپايي و هلندي براي راه اندازي يك شبكه تلويزيوني فارسي زبان، شبكه راديويي زمانه، چند نشريه خبري و تحليلي، روزنامه هاي آنلاين و پشتيباني از ايجاد وبلاگ هاي شخصي در ايران توسط فرح كريمي و اليزابت چني تشريح شده بود".

صبح صادق در عين حال فرح كريمي را "از اعضاي حزب سبز هلند كه رابطه نزديكي با صهيونيست ها دارد" معرفي کرده و با "مرموز" نشان دادن سفر رسمي و علني کريمي به تهران مدعي شده که او در ايران " با سران تعدادي از گروههاي سياسي ديدارهاي مخفيانه اي داشته است".

ارگان دفتر سياسي سپاه در ادامه انجمن صنفي روزنامه نگاران ايران را نيز بي نصيب از اتهامات خود نمي گذارد و ضمن غيرقانوني خواندن آن مي نويسد: "در اين ميان، اعضاي هيات مديره انجمن صنفي روزنامه نگاران ايران كه درساليان گذشته كارنامه تاريكي از خود بر جاي گذاشته اند، بايد پاسخگوي اين اعزام ها و ارتباط گيري هاي مشكوك و سئوال برانگيز باشند".

ارگان دفتر سياسي سپاه با گنجاندن اخبار ديگري مبني بر راه اندازي "دفتر حمايت از دموكراسي و آزادي هاي مدني" از سوي وزارتخارجه امريکا در دوبي مدعي شده که "در حال حاضر 6 نفر از نيروهاي نخبه وزارت خارجه آمريكا در دبي مستقر شده اند تا ضمن برقراري ارتباط با 200 هزار ايراني مستقر در دبي، كارگاههاي آموزشي براي ايجاد انقلابهاي رنگين و مخملين، شبيه آنچه در اكراين و گرجستان به وقوع پيوست، راه اندازي نمايند". صبح صادق هدف از افتتاح اين دفتر را "ساماندهي روزنامه نگاران داخلي و اپوزيسيون خارجي جهت راه اندازي نهضت نافرماني مدني در ايران" عنوان کرده است.

ارگان مطبوعاتي دفتر سياسي سپاه در پايان با تاکيد بر لزوم بررسي جوانب اين سفر، پرسيده است: "وظيفه وزارتخانه هايي چون ارشاد و اطلاعات در اين موارد چيست؟ آيا نظارتي بر عملكرد چنين انجمن هايي وجود دارد يا خير؟"

خبرنگاران اجازه بگيرند

21 روزنامه نگاري که از سوي انجمن صنفي روزنامه نگاران براي طي دوره آموزشي راهي هلند شده بودند، براي رضايت خاطر گردانندگان صبح صادق، هنگام بازگشت به ايران نزديک به 5 ساعت در فرودگاه مهرآباد توقيف و بازجويي شدند. مامورين هرچه داشتند، اعم از پاسپورت، دوربين، ضبط، کامپيوترهاي شخصي، دفتر تلفن و ساير وسايل آنها را ضبط کردند. سپس از آنها تعهد گرفتند تا در بازجويي هاي مجدد حضور پيدا کنند. امري که مورد اعتراض انجمن صنفي روزنامه نگاران قرار گرفت. اين انجمن صنفي دو روز پيش نيز در اعتراضي ديگر از احضار تلفني اين روزنامه نگاران به وزارت اطلاعات خبر داد. بدر السادات مفيدي، دبير انجمن صنفي روزنامه نگاران در همين ارتباط اعلام کرد احضار روزنامه نگاران بايد به وسيله احضاريه کتبي دادگاهي صالحه صورت بگيرد. علاوه بر اين انجمن مي خواهد تا در زمان بازجويي از اين روزنامه نگاران يک نماينده از طرف انجمن در محل حاضر باشد. وي بارديگر تاکيد کرد که انجمن صنفي روزنامه نگاران مسئوليت رسمي اعزام سفر آموزشي اين روزنامه نگاران را بر عهده مي گيرد، و حاضر است در هر مرجع قانوني پاسخ گو باشد.

با اين وجود و برغم همه سرو صدايي که احضار اين روزنامه نگارن برانگيخت، وزير ارشاد روز گذشته در جمع خبرنگاران و در پاسخ به خبرنگاري که از او درباره "علت احضار جمعي از روزنامه نگاران توسط وزارت اطلاعات كه از سوي انجمن صنفي روزنامه نگاران به هلند سفر كرده بودند"، توضيح خواست، گفت: "من احضاررا نشنيده‌‏ام". و وقتي آن خبرنگار خطاب به صفار هرندي گفت: "من يكي از روزنامه نگاراني هستم كه به هلند سفر كرده‌‏ايم و پس از بازگشت از سوي وزارت اطلاعات احضار شده‌‏ام"، صفار هرندي گفت: "خوب است خود آن روزنامه نگاران به مردم توضيح دهند كجاها رفتند؟ چه كارهايي كردند؟ با چه كساني ملاقات كردند؟ اگر همين را توضيح دهند وزارت اطلاعات كاري نخواهد داشت".

وقتي خبرنگار خطاب به صفار هرندي گفت که "قبل از سفر، وزارت اطلاعات در جريان اين سفر بود، و خبرنگاران و روزنامه‌‏نگاران نيز از طرف انجمن صنفي به هلند سفر كرده‌‏اند چرا بايد چنين برخوردي با آنها شود؟" وزير ارشاد گفت که با اين حال "از معاونت مطبوعاتي چيزي سئوال نشده است."

آن خبرنگار در جمع ديگر خبرنگاران براي وزير ارشاد توضيح داد که "خبرنگار روزنامه ايران كتباً اين درخواست را از وزارت اطلاعات كرده بود و آنها پاسخ مكتوب دادند كه سفر مشكلي ندارد"، اما وزير ارشاد در پاسخ گفت: "آن خبرنگار براي خودش اجازه گرفته بوده و از جانب ما اجازه‌‏اي نبوده است".

صفار هرندي در پاسخ به اين سئوال آيا وزارت ارشاد مخالف اين سفر بوده گفت: "هويت آنجاهايي كه از دوستان مطبوعاتي براي بازديد دعوت مي‌‏كنند بايد شناخته شده باشد، اگر دستگاههاي حكومتي و سازمانهايي كه مرتبط با كشورما هستند به صورت قانوني ارتباط بگيرند و در چارچوب پروتكل‌‏هاي سفرها باشد يك امر طبيعي و مشخص است". در پاسخ خبرنگاران تاکيد کردند که "اين سفر در چارچوب تعاملات انجمن هاي صنفي روزنامه نگاران بوده است"، اما صفار هرندي گفت: "اگر صنف‌‏هامي‌‏خواهند ارتباط داشته باشند قاعدتاً نبايد سراز سازمانهاي دولتي آن كشور در بياورند".

وزير ارشاد سپس خبرنگاران را به ارتباط گرفتن با دستگاه هايي متهم کرد که قصد "تاثير گذاري" دارند و گفت: "ارتباط گرفتن با دستگاههايي كه كارشان اين است كه تاثير بگذارند روي اموال كشورهاي ديگر و طرحي براي متحول كردن كشورها را در دستور كار دارند، كار حرفه‌‏اي روزنامه نگاري نيست". وزير ارشاد سپس حرف آخرش را زد: "اين فعاليت بعضي سرويس‌‏ها است كه به تعبيري عين آن را نمي‌‏گويم".

در اينجا خبرنگار به وزير ارشاد گفت: "شما هم همان اتهامات روزنامه سياست روز را مطرح مي‌‏كنيد؟" و وزير پاسخ داد: "من فكر مي‌‏كنم اگر همين سفرنامه خود را دوستان بگويند خيلي از مسايل روشن مي شود". آقاي وزير حرف خبرنگار را نشنيد که گفت: "وزارت اطلاعات همه مطالب سفر را از ما گرفته و ما چيزي براي نوشتن نداريم".

بخش پاياني سخنان وزير ارشاد اما مو به مو تکرار همان حرف هايي بود که صبح صادق و سياست روز نوشته بودند: "كساني در خارج از مرزها طراحي دارند و برآوردشان اين است كه براي جابجايي اوضاع و احوال داخلي ايران روي چند دسته بايد كار كنند، يك دسته هم روزنامه نگاران هستند، اين هم چيز تازه شناخته شده‌‏اي نيست، سالهاست اعلام كردند". وي آنگاه با بيان اينكه مدل‌‏هاي آنها در برخي كشورها جواب داده است، گفت: "فكر كرده‌‏اند در ايران هم مي‌‏توانند اين مدلها را پياده كنند، اما به نظر بهترين گروهي كه مي‌‏تواند پاسخ آنها رابدهند خود روزنامه نگاران هستند كه به آنها بفهمانند در كشوري كه انقلاب شده و مردم پاي انتخاب حكومت ايستاده‌‏اند نه انقلاب نارنجي، زرد و سبز كارگري مي‌‏افتاد، نه طراحي هايي از اين نوع مي‌‏تواند تاثير گذار باشد".

همين حمايت معکوس وزير ارشاد از خبرنگاران باعث شد که ديروز خبرنگاري از او بپرسد: "توقيف چند نشريه را در دستور کار داريد" و صفار هرندي گفت: "روزنامه شما طنز است يا جدي؟ اگر طنز بوديد پاسخ مي دادم".

رضا علوي کيست؟

در پروژه اخير که براي روزنامه نگاران در حال تدارک است، تاکنون سه نام بيش از همه به چشم مي خورد: روزنامه سياست روز، هفته نامه صبح صادق و صفار هرندي. روزنامه سياست روز همان روزنامه اي است که در حالي که روزنامه نگاران اعزام شده به دوره آموزشي در هلند در آستانه عزيمت به وطن بودند، در گزارشي مجعول ادعا کرد نمايندگان هيات مديره انجمن صنفي روزنامه نگاران در اردوي هلند با حضور در مراکز غير اخلاقي خود را سرگرم مي‌کنند اين روزنامه که مدير مسوولي آن بر عهده علي يوسف پور، سرپرست سابق وزارت رفاه و تامين اجتماعي و معاون فعلي يكي از وزيران و از موسسان انجمن روزنامه نگاران مسلمان است، در گزارش خود با اشاره به اينکه انجمن صنفي روزنامه‌نگاران ايران با حمايت فدراسيون بين‌المللي روزنامه‌نگاران جهان (IFJ) كارگاه آموزشي روزنامه‌نگاري مدرن به مدت دو هفته در هلند برگزار مي‌كند، ادعا کرده بود که: "مطابق برنامه‌ريزي‌هاي انجام شده توسط هيات مديره انجمن صنفي روزنامه‌نگاران ايران، اعضا براي اينكه بتوانند به راحتي و بدون ترس از كنترل احتمالي به فاحشه‌خانه‌ها بروند، از اتوبوس تور پياده شدند، از قبل هم براي بازگشت آنها بليت قطار خريداري شده بود تا هر كسي هر موقع كه دلش خواست بتواند به محل اقامت در شهر هيلورسون بازگردد". خبرگزاري ايرانيوز درواکنش به اين گزارش نوشت: "موضع گيري برخي چهره هاي نامتعادل كه خود را منتسب به دولت مي دانند - نسبت به اين نهاد صنفي - به طور كلي از دايره اخلاق و ادب و شرع خارج شده است".

نويسنده مقاله اخير هفته نامه صبح صادق، ارگان مطبوعاتي دفتر سياسي سپاه و محل کار سابق محمد حسين صفار هرندي نيز از سر اتفاق شخصي است به نام رضا علوي که از دست اندرکاران روزنامه سياست روز نيز هست و بارها يادداشت ها و سر مقاله هاي او در روزنامه سياست روز به چاپ رسيده است.

رضا علوي همان کسي است که دو ماه پيش وقتي زمزمه استيضاح يا برکناري صفارهرندي از وزارت ارشاد شنيده مي شد، در هفته نامه صبح صادق از قول وزير اطلاعات خبر داد که: "احتمال افتادن خبرنگاران روزنامه ها و خبرگزاري هاي اصولگرا در دام سرويس هاي جاسوسي بيگانه" وجود دارد. و همچنين اينکه: "اخبارو گزارشات جديدي از گستره فعاليت سفارتخانه هاي خارجي درتهران به دست آمده كه بر مبناي آن، برقراري ارتباط و جذب روزنامه نگاراني كه در رسانه هاي اصولگرا مشغول به كارهستند در دستور كار قرار گرفته است".

رضا علوي در آن مقاله که عنوان "دام جديد" را بر پيشاني داشت، نوشته بود: "در ديداري كه وزير اطلاعات اخيرا با جمعي ازاصحاب مطبوعات داشته است از سرمايه گذاري هاي جديد سفارتخانه هاي خارجي بر روي طيفي از خبرنگاران و روزنامه نگاران خبرداده و گفته است: در تحليل جديد سرويس هاي امنيتي بيگانه، سرمايه گذاري بر روي خبرنگاران اصلاح طلبي كه اولا در كنترل نيروهاي امنيتي داخلي قرار دارند و ثانيا ارتباط نزديكي با مراكز حساس نظام ندارند و ثالثا با وجود برخي منابع موجود در ميان تجديدنظرطلبان كه اخبار دست اول تري را مي رسانند، ديگر نياز چنداني به مهره هاي سوخته و دست چندم احساس نمي شود، فايده چنداني ندارد".

اين نويسنده مشترک هفته نامه صبح صادق و روزنامه سياست روز، در آن مقاله درباره چگونگي به دام انداختن "خبرنگاران اصولگرا" نوشته بود: "دعوت از اصحاب قلم و مطبوعات به بهانه برگزاري جشن ملي، آشنايي با نخبگان، تبادل فرهنگي، آموزش زبان، اعطاي بورس هاي مطالعاتي و... كه در محل اين سفارتخانه ها برگزار مي شود از جمله شگردهايي است كه در ماه هاي اخير به كار بسته شده است".

رضا علوي، همان کسي است که وقتي در صبح صادق از شرق انتقاد کرد، هفته بعدش آن روزنامه توقيف شد. روزنامه نگاران اگر چه با نام رضا علوي آشنا هستند، اما او را نمي شناسند؛ فقط مي دانند او در جايي کار مي کند که روزگاري محمد حسين صفار هرندي کار مي کرد، همان گونه که امروز برادر او مرتضي صفار هرندي در آن جا به کار مشغول است.

زندان بزرگ روزنامه نگاران

از شواهد پيداست که "پروژه" ديگري در انتظار روزنامه نگاران ايران است. روزنامه نگاراني که به گزارش سازمان گزارشگران بدون مرز رکورد دار دستگيري و زندان هستند. اين سازمان در تازه ترين بيانيه خود در اين ارتباط اعلام کرد: "جمهوري اسلامي از سال ۱۳۷۹ بزرگترين زندان روزنامه نگاران و وب نگاران در خاورميانه است". در اين بيانيه مي خوانيم:

"از تير ماه ۱۳۸۴ با به قدرت رسيدن رئيس جمهور احمدي نژاد و هيات دولت اش که اکثريت آن را فرماندهان سابق سپاه پاسداران و يا ماموران وزارت اطلاعات تشکيل داده اند، سرکوب روزنامه نگاران به اشکال نامريي و ظريف اما همچنان سرسختانه ادامه دارد. کمتر شدن تعداد روزنامه نگاران زنداني به معناي کاهش سرکوب و اعمال فشار بر مطبوعات و روزنامه نگاران از سوي مسئولان حکومتي نيست. احضار و دستگيري ادامه دارد همچنان ادامه دارد، روزنامه نگاران دستگير شده پس از چند روز و يا چند هفته بدون مشخص شدن زمان براي محاکمه و بدون حکم قطعي از زندان «آزاد» مي شوند. اما هر لحظه مي توانند دوباره احضار و يا به زندان بازگرداننده شوند. پرونده هاي در دست بررسي و يا محکوميت هاي به زندان، همچون شمشير داموکلس بر بالاي سر روزنامه نگار نگاه داشته و مانع ادامه زندگي حرفه اي آنها مي شود. دولت احمدي نژاد و دستگاه قضايي سراسر ايران را به زندان بزرگي براي روزنامه نگاران تبديل کرده اند."

بيانيه مي افزايد: "اکثريت روزنامه نگاران مستقلي که با رسانه هاي دولتي همکاري نمي کنند، از سوي مسئولان حکومت نشانه گرفته شده اند و به بهانه هاي مختلف از فعاليت و مشغول به کار شدن آنها جلوگيري مي شود. همزمان اين بخش از روزنامه نگاران از سوي دستگاه قضايي تحت تعقيب قرار مي گيرند و براي «آزادي» تا هنگام محاکمه بدون تعيين زمان مجبور به پرداخت وثيقه هاي سنگين مي شوند، در دادگاه ها گاه تا ۶۰۰ ميليون تومان نيز براي روزنامه نگار وثيقه تعيين شده است. روزنامه نگاران به اصطلاح «آزاد» شده نيز از هر سو تحت فشار قرار مي گيرند و اجازه کار نمي يابند. از سويي در هراسند که انتشار مطلبي ناخوش آيند براي حکومت، دوباره براي آنها احضار و دادگاه و زندان را در پي داشته باشد و از سوي ديگر مديران رسانه ها براي بکار گيري اين روزنامه نگاران تحت فشار و تهديد قرار مي گيرند. مواردي پيش آمده که با دستگيري روزنامه نگار، روزنامه اي که در آن کار مي کرده است نيز تعطيل شده است