حسن موحد

مجموعه فشارهاي بين المللي ناشي از بحران هسته اي، نابساماني هاي اقتصادي حاصل عملکرد اقتصادي دولت، و تنش هاي سياسي ايجاد شده در داخل حکومت بر اثر خط مشي بي اعتناي احمدي نژاد نسبت به ساير جريانات محافظه کار، بسياري از نيروهاي معتقد به نظام جمهوري اسلامي ايران را به فکر چاره جويي براي وضعيت پيچيده موجود انداخته است.

در بعد اقتصادي، آنچنانکه اكونوميست در تازه‌ترين گزارش خود پيش‌‌بيني كرده، از سال 2006 رشد اقتصادي ايران روي نوار نزولي قرار گرفته و در سال 2007 به 4 و 6 دهم درصد مي‌رسد.

رشد اقتصادي ايران براي سال‌هاي 2008 تا 2011 به ترتيب 4، 3 و 6 دهم، 3 و4 دهم و 3 و 3 دهم درصد پيش‌بيني شده است. ‌ ميزان تورم كالا‌هاي مصرفي در سال 2006 نيز15 و 8 دهم درصد برآورد شده است و اين رقم در سال 2007 به 16 درصد افزايش خواهد يافت. نرخ تورم در سال‌هاي 2008 تا 2011 نيز به ترتيب 15 و 5، 15، 15 و 14 و 8 دهم درصد پيش‌بيني شده است. ‌تراز حساب‌هاي جاري ايران در سال 2006 معادل 5 و 7 درصد توليد ناخالص داخلي ايران در اين سال بوده است. بر اساس پيش‌بيني اكونوميست اين رقم در سال‌هاي 2007 و 2008 کماکان مثبت و به ترتيب معادل 3 و 1 درصد توليد ناخالص داخلي خواهد بود، اما از سال 2009 تراز حساب‌هاي جاري ايران منفي خواهد شد و در سال 2009 به منفي 8 دهم درصد مي‌رسد. اين رقم در سال‌هاي 2010 و 2011 به ترتيب به منفي 2 مميز 2 ، و منفي 3 مميز2 دهم درصد مي‌رسد.
‌
آمارهايي که در روزهاي اخير از سوي بانک مرکزي منتشر شده اند، نشان مي دهد، که نرخ تورم به بيش از 12 درصد رسيده است، و پيش بيني هم مي شود که بايد در انتظار بالا رفتن نرخ تورم باشيم. پاره اي از اقتصاد دانان مستقل عقيده دارند، که نرخ واقعي تورم، بالاتر از نرخي است، که دولت محمود احمدي نژاد ارائه مي کند، و در اين ارتباط، به گراني قابل ملاحظه اغلب اجناس و کالاهاي روزمره مورد استفاده مردم اشاره مي کنند

نگراني هاي اقتصادي - هسته اي

شايد نگراني هاي ناشي از شرايط اقتصادي است كه به زعم روزنامه "تهران امروز" ديپلماسي هسته‌اي ايران در مسكو و مونيخ جهت رسيدن به توافقي چند ضلعي در قالبي تلفيقي از طرح البرادعي و پيشنهاد روسيه، با اندكي اصلاح و در چارچوب توافقات پيشين لاريجاني ـ سولانا، قوت بخشيده است.

برخي معتقدند که ديپلماسي هسته اي جديد ايران، بيشتر ناشي از تحركات بين المللي است كه براساس آن آژانس بين المللي انرژي اتمي بعضي از کمک هاي فني خود را به ايران معلق ساخته و تهران را براي پنهان کردن بعضي فعاليت هاي اتمي مشخص و کوتاهي در پاسخ دادن به بعضي پرسش ها در باره برنامه اتمي خود مورد انتقاد قرار داده است.

تحركات اخير ديپلماتيك ايران همزمان با انتشار اخباري صورت گرفته که حاکي از افزايش تحرک جنگ طلبان آمريکايي دارد. برخي مقامات ارشد دفاعي آمريکا مدعي شده اند بمب هاي به کار رفته عليه نيروهاي آمريکايي به دستور دولت ايران براي افراطيون در عراق فرستاده شده اند كه طي استفاده ازآن ها دست کم صد وهفتاد سرباز ائتلاف در عراق از سال ۲۰۰۴ به بعد از بين رفته اند. آنها سپاه قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامي ايران را مسئول شناخته اند.

اين اتهامات در شرايطي اعلام مي شد که همزمان با برگزاري کنفرانس امنيت جهاني مونيخ، حجم بزرگي از اخبار و تصاوير مربوط به کشته شدن سربازان امريکايي با سلاح هاي ساخت ايران و کارت عضويت يکي از افسران سپاه با عکس وي منتشر شدند.

سخنراني شديداللحن صدراعظم آلمان که بتازگي از خليج فارس و ديدار با رهبران عرب منطقه بازگشته عليه دولت ايران، همزمان با ورود علي لاريجاني دبير شوراي عالي امنيت جمهوري اسلامي و همراهانش به کنفرانس - با تاكيد براين كه ايران بدون هيچ دوز و کلکي بايد قطعنامه شوراي امنيت را بپذيرد- فشار بر روي ديپلمات هاي ايراني حاضر در مونيخ را مضاعف کرد. نيويورک تايمز و واشنگتن تايمز طي اخبار و گزارش هايي، عملا حوادث وتحولات عراق را به ايران پيوند زده و آمريکا را درحال جنگ در دو جبهه نشان دادند. سناتور امريکايي "اسکلتون"، رئيس کميته تسليحات امريکا در سناي اين کشور نيز، خواهان واکنش ديپلماتيک در مرحله اول و هر واکنش ديگري از جانب کاخ سفيد در مرحله بعدي شد.

در همين راستا، سايت "يو.اس.اي.تودي" عکس هاي سلاح هاي کشف شده ساخت ايران درعراق را به همراه نقشه انتقال اسلحه از ايران به عراق منتشر کرد. سايت مذکور مدعي شد: "شواهد زيادي نشانگر پشتيباني ايران از گروه‌هاي راديکال شيعي و همچنين آموزش و حمايت آنها درعراق است. سپاه قدس تروريست‌ها را زير نظر خود آموزش داده و پول و انواع تسليحات در اختيارشان مي گذارد. طي شصت روز گذشته ايراني ها و عراقي هاي بازداشت شده اعتراف کرده اند که ايران شبهه نظاميان عراقي را مورد حمايت مالي و تسليحاتي خود قرار داده است."

رويکرد احتياط آميز احمدي نژاد؟

به نظر مي رسد مجموعه تحولات هفته هاي اخير، از احمدي نژاد تندرو، فردي محتاط تر ساخته است. او خبر خوش اتمي وعده داده شده را در جشن سالگرد انقلاب ايران مطرح نكرد که شايد نشان از آن داشت که او نيز مي داند بايد در چارچوب مذاکرات ولايتي درمسکو و لاريجاني درمونيخ حركت كند. برخي منابع معتقدند که گفت و گوهاي ولايتي در مسکو، حول نظر مثبت ولاديمير پوتين، رييس جمهوري روسيه، به پيشنهاد محمد البرادعي، مدير کل آژانس بين الملل انرژي اتمي، براي حل بحران اتمي جمهوري اسلامي ايران بوده است. البرادعي پيشنهاد کرده است که تهران، فعاليت اتمي و شوراي امنيت سازمان ملل متحد، تحريم هاي خود عليه ايران را به حال تعليق در آورند. وي در عين حال، تاکيد داشته که طرفين براي يافتن راه حلي درزمينه برنامه اتمي با يکديگر مذاکره کنند. دراين ميان هرچند پوتين در کنفرانس مونيخ به شدت نسبت به بلند پروازي آمريكا حمله كرد ولي سياست هاي ايران را حول عدم تعليق غني سازي زير سوال برد.

در چنين شرايطي است که آيت الله العظمي منتظري مي گويد: "فشارهاي بين المللي برسربحث انرژي هسته اي يكي از عوامل ايجاد مشكلات اقتصادي شده است. ما هم اعتقاد داريم كه انرژي هسته اي حق ما است، اما آيا ما حق وحقوق ديگري نداريم كه برسرآن اين همه هزينه بپردازيم؟ ما نبايد با شعارهاي تند و بدون پشتوانه، ديگر كشورها را عليه خود تحريك كنيم. تندرويه ا به ضرر ملت وكشور است ودودش در چشم مردم مي رود. بايد در بحران ازهمه ظرفيت هاي، نخبگان، ‌واهل بصيرت استفاده كرد."

گفته مي شود اكبر هاشمي رفسنجاني در سفر اخير به قم شرايط حساس كشوررا با مراجع تقليد درميان گذاشته است؛ آن هم در حالي كه رييس جمهور ايران احمدي نژاد به دليل برخورد با مراجع برسر مسايل مختلف قادرنشده راه قم را درپيش گرفته تا حمايت آنان را كسب كند. اين موضوعي بود كه روزنامه حزب الله به صراحت به آن اشاره كرد. هاشمي رفسنجاني درسخناني در سيماي جمهوري اسلامي که خاطرات دوران انقلاب را بازگو مي كرد از برکناري بني صدر از رياست جمهوري سخن گفت، به نحوي كه برخي ناظران از آن بوي شبيه سازي شرايط فعلي ايران را استشمام کردند. وي گفت: "مساله بني‌صدر از مواردي بود كه بين ما و حضرت امام اختلاف نظر پيش آمد، نه اين كه بني‌صدر را آدم صالحي نمي‌دانستيم؛ بني صدر از همرزمان ما بود، وقتي هم كه به ايران آمد، ما وي را وارد شوراي انقلاب كرديم؛ اما در اين مدتي كه با آقاي بني‌صدر كار كرده بوديم، به اين نتيجه رسيده بوديم كه وي براي رياست جمهوري مناسب نيست ..."

آيا سران حكوت ايران همين نزاع را برسر دولت كنوني ايران دارند؟ روزنامه حزب‌الله در سرمقاله خود با توصيف شرايط امروزين كشور و حضور مردم در راهپيمايي 22 بهمن به دولت احمدي نژاد حمله كرد و نوشت: "به هيچ‌وجه نبايد اين حماسه حضور به معني مهر تاييدي بر تمامي اقدامات و تصميمات اجرايي و وضعيت موجود در كشور ترجمه شود و هيچ مدير و مسوولي حق ندارد مصادره به مطلوب كند و اين اجتماع عظيم مردم را پشتوانه تمامي تصميمات خود بداند و براي اثبات رضايت مردم از عملكرد خود و نهاد مربوطه به اين حضور ميليوني استناد كند... در اين راهپيمايي اصل نظام بار ديگر مورد تاييد قرار مي‌گيرد و اين بار شرمندگي مقامات و مديران كشور را كه كليد معضلات معيشتي مردم در دستان آنهاست، بيشتر مي‌كند، آنگاه كه مشاهده مي‌كنند تعداد بسياري از اقشار ضعيف و متوسط جامعه در حالي كه با معضلات و گرفتاري‌هاي بسياري همچون گراني مسكن، ارزاق عمومي و... دست و پنجه نرم مي‌كنند، با اين حال شور انقلابي خود را حفظ كرده و با مشتان گره كرده در روز 22 بهمن به سيل خروشان مردمي مي‌پيوندند و از اساس اين انقلاب حمايت مي‌كنند."

آيا دولت تحت کنترل "مديران و مسوولان" احمدي نژاد، سرانجام براي حفظ "اساس انقلاب" قرباني خواهد شد؟