امید معماریان
o.memarian@roozonline.com

بحران دستگیری 15 ملوان انگلیسی به دست نیروهای ایرانی، با آزادی روزگذشته آنها بالاخره پایان یافت. آزادی افراد یاد شده با دستور مستقیم رییس جمهوری و يک روز پس از آن صورت گرفت که برخي منابع خبري، از "ابتکار" رييس جمهور ايران براي حل مساله ملوان ها خبر داده بودند.

طی سه روز گذشته نشانه هایی ازتلاش دو طرف برای حل مسالمت آمیز ماجرا وآزادی اسيران بريتانيايي ها مشاهده شده بود و روز سه شنبه، اظهارات توني بلر نخست وزير انگليس انتشار يافته بود از حساس بودن 48 ساعت بعد در مذاکرات ايران و بريتانيا بر سر گروگان ها سخن مي گفت. احمدی نژاد درکنفرانس مطبوعاتی خود ديروز خود گفت که انگلیس درنامه ای به وزارت خارجه اعلام کرده است که دیگر ورود به قلمرو ايران تکرار نمی شود.

ملوانان بريتانيليي درحالی که کت وشلوار به تن داشتند، پس ازکنفرانس مطبوعاتی رییس جمهوری دربرابر خبرنگاران حاضر شدند . روزنامه واشنگتن پست درخصوص آزادی آنها نوشت: " باآزادی پانزده ملوان انگلیسی، رییس جمهور تندروایران باردیگر خود را درعرصه بین المللی درنقطه مورد علاقه اش بازیافت: شاد از قدرت افزاینده تهران ونطق برای قدرت های جهانی درباره بدرفتاری شان."

کریم سجادپور تحلیلگرمسائل ایران در موسسه کارنگی که چهارسال در موسسه بین المللی بحران مسئول میز ایران بود درمقاله ای که "پست گلوبال" منتشرشده است، درخصوص هزینه هایی که ایران درقبال این دستگیری متقبل شده ، آورده است: " از نقطه نظر دیپلماتیک تهران ممکن است که گمان کند اروپایی ها را تادیب کرده است تا درخصوص اینکه درکنسرت آمریکا علیه ایران مشارکت کنند، باردیگر فکرکنند، اما درحقیقت این اثرمعکوسی داشته است. به جای انشقاق دراتئلاف کشورهای غربی برعلیه ایران به وسیله جداکردن اروپایی ها ازآمریکایی – استراتژی موفقی که ایران درزمان ریاست جمهوری محمد خاتمی برگزیده بود- ایران اعتماد بیشتری را از اروپایی ها سلب کرده است، اعتماد به اين که یک رهبری عاقل رام برای مصالحه دیپلماتیک وجود دارد."

نمایش آزادی ملوانان انگلیسی برای دولت محمود احمدی نژاد، همچون نمایشی ازفتح وپیروزی ترتيب يافته بود، چرا که برای یکی ازمعدود دفعات پس ازروی کارآمدن وی، مجموعه ای از وزاری کشور، اطلاعات، نمایندگان مجلس ومشاورین وی حضور داشتند. احمدی نژاد درپایان مصاحبه مطبوعاتی خود به خبرنگاران گفت که درمراسم آزادی ملوانان انگلیسی شرکت کنند تا بدین وسیله خبرنگاران وعکاسان بتوانند به تهیه گزارش بپردازند. ملوانان یاد شده به احتمال زیاد امروز تهران را به مقصد انگلیس ترک خواهند کرد. آنها پس ازاین جلسه به مقامات انگلیسی درتهران تحویل داده شدند تا مقدمات خروج شان ازکشور فراهم آید. دفتر تونی بلر از آزادی ملوانان یاد شده استقبال کرده و اظهار داشته است که به بررسی روش وزمان آزاد سازی ملوانان خود خواهد پرداخت.

جلسه آزادی ملوانان انگلیسی، برای احمدی نژاد که اخیرا سفر به نیویورک رای برای بیان اظهاراتش ازدست داده بود یک موهبت به شمار می رفت. چرا که همه دوربین ها وچشم ها درسراسرجهان به این جلسه دوخته شده بود که پس ازاظهارات تونی بلر که رنگ وبوی اولتیماتوم داشت، ببینند واکنش دولت تهران چه خواهد بود.

شروع جلسه نیز درنوع خود بی نظیر بود. این ازاولین جلسات کنفرانس خبری طی سالهای گذشته بود که طی آن به یکی از افراد نظامی نشان لیاقت داده می شد. طبق روال معمول، اهدای مدال لیاقت خود طی مراسمی جداگانه صورت می گیرد. درهم آمیختن مراسم اهدال مدال لیاقت، کنفرانس خبری وآزادی ملوان های انگلیسی، معجونی بود که محمود احمدی نژاد را به صحفه اول روزنامه نیویورک تایمز برد. او با اعطاي نشان لياقت درجه‌ ‌٣ به ناوسالار يكم پاسدار ابوالقاسم آمانگاه، فرمانده‌ مرزبانان دستگير كننده انگليسي گفت که ‌پانزده نفر از ملوانان انگليسي دستگير شده، از سوي نظام جمهوري اسلامي ايران مورد عفو قرار گرفتند. او گفت که "آزادي اين ملوانان را به مردم انگليس هديه مي‌كند و از دولت بلر مي‌خواهد كه نظاميان مزبور را به جرم پذيرش و بيان حقيقت مجازات نكند."

طی روزهای گذشته این شایعه قوت یافته بود که دستگیری ملوانان یادشده پاسخی دربرابردستگیری پنج ایرانی دستگیرشده درعراق درماه ژانویه است که به گفته مقامات آمریکایی ازاعضای سپاه پاسداران هستند، اگر چه مقامات ایرانی موکدا گفته اند که آنها دیپلمات هستند. آزادی جلال شرفی دبیر دوم سفارت ایران دربغداد براین شایعه ها دامن زد. با این وجود مقامات ایرانی وغربی ازاین که قراراست مبادله ای صورت گیرد، اظهار بی اطلاعی کردند واخبار مربوط به این زمنیه را نادرست خواندند.

وزیر اطلاعات درحاشیه نشست خبری روزگذشته به خبرنگاران گفت که ملوانان انگلیسی معاوضه نشده اند: "اين دو امر هيچ ارتباطي با هم ندارد؛ مساله عراق ربطي به اين داستان ندارد و ايران براساس رأفت اسلامي، همانطور كه رييس جمهور اعلام كردند اين اقدام را صورت داد؛ و يك هديه به ملت انگليس بوده و معاوضه‌اي در كار نبوده است." او همچنین درخصوص گم شدن یک آمریکایی درجزیره کیش نیز گفت که اطلاعی از این موضوع ندارد. موضوع دیگری که گم ودستگیرش تبعه های خارجی را همراه با بازداشت درخانه یک محقق فرانسوی درتهران، عملا به پدیده شایعه این روزهای ایران تبدیل کرده است. او همچنین گفت که ایران تلاشش را برای آزادی افراد دستگیر شده درعراق می کند. با این وجود تصریح کرده که ازطرف آمریکا اقدام موثری دراین خصوص انجام نشده است.

آزادی ملوانان انگلیسی تاثیرمستقیمی روی قیمت نفت خام دربازارهای جهانی گذاشت به نحوی که بلافاصله بعد ازاعلام خبریاد شده بهای نفت نزدیک به 1.5 دلاردرهربشکه کاهش یافت. بهای نفت خام طی روزهای گذشته به بیش از65 دلار درهربشکه رسیده بود.

درمراسم کنفرانس خبری رییس جمهوری این افراد حضور داشتند: الهام سخنگوي دولت، جوانفكر مشاور مطبوعاتي رييس‌جمهور، سعيدلو معاون اجرايي رييس‌جمهور، پرويز داوودي معاون اول رييس‌جمهور، تعدادي از نمايندگان مجلس، منوچهر متكي وزير امور خارجه، حسيني سخنگوي اين وزارتخانه، غلامحسين اژه‌اي وزير اطلاعات، حسين صفار هرندي وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي، مصطفي پورمحمدي وزير كشور، نجار وزير دفاع، مهدي چمران رييس شوراي شهر، مشايي رييس سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري، علي‌اكبري رييس سازمان ملي جوانان، ثمره هاشمي معاون وزير كشور و صادق محصولي مشاور رييس‌جمهور و تعدادي ديگر از مشاوران و شيخ‌الاسلامي رييس دفتر رييس‌جمهوری.

(عکس: علی رضا ستکبار، ایسنا)