به
مناسبت روز جهانی مخالفت با اعدام
آمار و ارقام مجازات اعدام
عفو‌بین‌الملل / برگردان: نیلوفر شاه‌محمدی
۱. کشورهای الغاگر و نگهدارنده مجازات اعدام
در حال حاضر دو سوم کشورهای جهان مجازات اعدام را عملاٌ یا قانوناٌ لغو
کرده‌اند. آخرین اطلاعات سازمان عفو بین المللی نشان می‌دهد که:
- ۹۰% کشورها مجازات اعدام را برای تمام جرایم لغو کرده‌اند.
- ۱۱ کشور، مجازات اعدام را برای تمام جرایم به جز در موارد استثنا
برای جرم‌های خاص مثلا برای زمان جنگ لغو کرده‌اند.
- ۳۲ کشور جهان عملا مجازات اعدام را لغو کرده‌اند اگرچه هنوز اعدام
در قوانین آنها موجود است ولی عملا در طول ۱۰ سال گذشته و بیشتر،
مجازات اعدامی صورت نگرفته است و به نظر می‌رسد که برای عدم اجرای
مجازات اعدام سیاستهای خاصی را پایه گذاری کرده‌اند.
-در حقیقت در مجموع ۱۳۳ کشور جهان قانوناٌ یا عملاٌ مجازات اعدام را
لغو کرده‌اند.
- ۶۴ کشور همچنان مجازات اعدام را در قوانین خود حفظ و اعمال می‌کنند
اما در حقیقت تعداد کشورهایی که واقعا در هر سال زندانیان را اعدام
می‌کنند بسیار کمتر است.
۲. پیشترفت در راستای لغو جهانی مجازات اعدام
از سال ۱۹۹۰، ۵۰ کشور جهان مجازات اعدام را برای تمامی جرایم لغو کردند
مانند کشورهایی در آفریقا من جمله لیبریا، روندا و گوته دلویر)، از
کشورهای آمریکایی، کشورهایی چون کانادا، پرتغال و مکزیک و از کشورهای
آسیایی بوتان، فیلیپین و ساموآ و از کشورهای اروپا و آسیای میانه
آلبانی ، مولدوا، مونته نگرو ، سیبری و ترکیه .
۳. حرکتهایی در راستای باز آفرینی مجازات اعدام
زمانی که مجازات اعدام فسخ می‌شود به ندرت باز گردانده می‌شود. از سال
۱۹۹۰ تنها ۴ کشور که مجازات اعدام را منسوخ کرده بودند اقدام به
شناسایی دوباره ی این مجازت کردند که دو کشور نپال و فیلیپین دوباره
این مجازات را منسوخ کردند و در دو کشور دیگر گامبیا و گینه نو هیچ
اعدامی انجام نشد.
۴. احکام اعدام واعدامها
در سال ۲۰۰۶، حداقل ۱۵۹۱ نفر در ۲۵ کشور اعدام و ۳۸۶۱ نفر در ۵۵ کشور
محکوم به اعدام شدند که اینها تنها کمترین آمار در دسترس می‌باشند و
آمار حقیقی بسیار بالاتر از این آمار می‌باشد.
در سال ۲۰۰۶ ، ۹۱% مجازاتهای اعدام در کشورهای چین ، ایران، پاکستان،
عراق، سودان و آمریکا صورت گرفته است.
بر طبق گزارشات ، سازمان عفو بین المللی تخمین می‌زند که در حدود ۱۰۱۰
نفر در این سال در چین اعدام شدند . اگرچه ارقام حقیقی بسیار بالاتر
از این آمار است و منابع موثق خبر ازآن می‌دهد که بین ۷۵۰۰ تا ۸۰۰۰ نفر
در سال ۲۰۰۶ اعدام شدند.
در ایران ۱۷۷ نفر، در پاکستان ۸۲ نفر و در عراق و سودان هر کدام ۶۵ نفر
و ۵۳ مورد اعدام در ۱۲ ایالات امریکا انجام شده است.
آمار جهانی برای به دست آوردن آمار و ارقام حقیقی تعداد افراد اعدام
شده بسیار دشوار است اما بر طبق گزارشات گروه‌های حقوق بشر، گزارشات
رسانه ایی و آمار رسمی موجود، آمار تخمینی تا پایان سال ۲۰۰۶ ، بین
۱۹۱۸۵ تا ۲۴۶۴۶ نفر بوده است.
۵. شیوه‌های اعدام
از سال ۲۰۰۰، مجازاتهای اعدام به طرق زیر صورت می‌گرفته است:
- گردن زدن(بریدن سر)- عربستان صعودی
- صندلی الکتریکی- آمریکا
- حلق آویز کردن- مصر، ایران، ژاپن، اردن، پاکستان، سنگاپور و دیگر
کشورها
- تزریق مرگ آور- چین، گواتمالا، تایلند، آمریکا
- تیرباران- بلاروس، سومالی، تایوان، ازبکستان، ویتنام و ...
- سنگسار- ایران و افغانستان
۶-استفاده از مجازات اعدام برای کودکان بزهکار
معاهدات بین المللی حقوق بشر، هر گونه مجازات مرگ و اعدامی را برای
افراد زیر ۱۸ سال (در موقع ارتکاب جرم) منع می‌کند. کنوانسیون حقوق
سیاسی و مدنی، کنوانسیون حقوق کودکان، منشور حقوق و رفاه کودکان آفریقا
، کنوانسیون حقوق بشر آمریکا همگی دارای تبصره‌هایی شامل این مضمون می‌باشند.
بیش از ۱۰۰ کشور که تنها برای برخی جرایم خاص مجازات اعدام را در قوانین
داخلی شان دارند ، قوانینی که منحصرا شامل اعدام کودکان بزهکار می‌باشد
را از قوانین خود خارج کرده اند, اما در هر حال معدود کشورهایی به
اعدام کودکان بزهکار ادامه می‌دهند.
از سال ۱۹۹۰، ۱۰ کشور افغانستان، چین، جمهوری دموکراتیک کنگو، ایران،
نیجریه، پاکستان، عربستان سعودی، سودان، آمریکا و یمن که ۵۸ زندانی
که افراد زیر ۱۸ سال در زمان ارتکاب جرم را اعدام کردند، شناسایی شدند.
آمریکا ، یمن، چین و پاکستان هم اکنون حداقل سن اعدام را به ۱۸ سال
درقوانینشان افزایش دادند. آمریکا و ایران هر کدام بیشترین تعداد اعدام
را نسبت به مابقی کشورها دارند و ایران هم اکنون بیشتر از کل تعداد
اعدام‌های امریکا از سال ۱۹۹۰، یعنی ۱۹ کودک را اعدام کرده است. در سال
۲۰۰۶، ۶ کودک مجرم در ایران و یک نفر در پاکستان اعدام شدند.
۲ کودک بزهکار در ایران، یک نفر در عربستان سعودی، یک نفر در یمن و یک
نفر در افغانستان در سال ۲۰۰۷ اعدام شدند.
۷. مجادلات و گفتگو‌های بازدارنده
مطالعات علمی نتواسته است شواهد و دلایل قابل قبولی مبنی بر موثر بودن
مجازات اعدام نسبت به مجازاتهای دیگر به دست آورد. مطالعات اخیر در
مورد یافته‌های موجود در رابطه ی بین مجازات اعدام و میزان آدمکشی که
در سال ۱۹۹۸ در سازمان ملل انجام و در سال ۲۰۰۲ به روز شده است اضافه
می‌کند: "پذیرفتن این فرضیه که مجازات اعدام از میزان ارتکاب قتل نفس
نسبت به مجازاتهای دیگر می‌کاهد، غیر قابل قبول است. "
۸. تاثیر فسخ مجازات اعدام در میزان جرایم
ررسی شواهد و تحقیقات انجام شده در رابطه بین تغییرات حاصله در استفاده
از مجازات اعدام و میزان آدم کشی نشان می‌دهد که کشورهایی که عملا یا
قانوناٌ مجازات اعدام را فسخ کرده‌اند نباید نگران تغییرات ناگهانی و
فاحشی در نمودار جرایم خود باشند.
آمار جرایم اخیر در کشورهایی که مجازات مرگ را فسخ کرده‌اند نتوانسته
است ثابت کند که این لغو اثرات زیانباری را برای آن جامعه به دنبال
داشته است. برای مثال در کانادا در سال ۱۹۷۵ در ازای هر ۱۰۰هزار نفر،
آمار قتل در حدود ۰۹/۳ که یک سال قبل از لغو مجازات اعدام این میزان
به ۴۱/۲ در سال ۱۹۸۰ کاهش یافت و از آن پس شاهد کاهش عمده‌ای از میزان
جرایم بودیم و در سال ۲۰۰۶ یعنی ۳۰ سال پس از فسخ مجازات اعدام میزان
آمار قتل در ازای هر ۱۰۰ هزار نفر ۸۵/۱ درصد است که در حقیقت ۴۰%
نسبت به آمار سال ۱۹۷۵ کاهش یافته است.
۹. موافقت نامه‌های بین‌المللی برای فسخ مجازات اعدام
یکی از مهمترین پیشترفتهای سالهای اخیر، اتخاذ معاهدات بین المللی بوده
است که به موجب آن کشورها متعهد به حذف مجازات اعدام از قوانینشان می‌شوند.
از جمله چنین معاهدات:
-دومین پروتکل اختیاری کنوانسیون بین المللی حقوق سیاسی و مدنی که
توسط ۶۳ ایلات تصویب و ۸ کشور دیگر آن را امضا کرده و خاطر نشان کردند
که بعدا به جمع طرفین این قرارداد چند جانبه خواهد پیوست.
- پروتکل کنوانسیون حقوق بشر آمریکا شامل فسخ مجازات اعدام که توسط ۸
ایالت تصویب و دو ایالت دیگر هم آن را امضا کردند.
- پروتکل شماره ۶ حمایت از حقوق بشر و آزادی‌های اولیه اروپا که توسط
۴۶ کشور اروپایی تصویب و توسط یکی دیگر آنها امضا شد.
-پروتکل شماره ۱۳ کنوانسیون حمایت از حقوق بشر و آزادی‌های اولیه
اروپا که توسط ۳۹ کشور اروپایی تصویب و توسط ۶ کشور دیگر به امضا رسید.
پروتکل شماره ۶ کنوانسیون حقوق بشر اروپا، موافقت نامه‌ای است که
مجازات اعدام را در زمان صلح لغو می‌کند. دومین پروتکل اختیاری
کنوانسیون بین المللی حقوق مدنی و سیاسی و پروتکل کنوانسیون حقوق بشر
آمریکا فسخ کامل مجازات اعدام را تصریح کرده اما برای کشورهای مایل به
حفظ این مجازات در هنگام جنگ این استثنا را قایل می‌شوند.
پروتکل شماره ۱۳ کنوانسیون حقوق بشر اروپا فسخ قطعی و بی‌قید و شرط
مجازات اعدام را در تمامی شرایط تصریح می‌کند.
۱۰. اعدام افراد بیگناه
تا زمانی که قانون مجازات اعدام در قوانین کشورها وجود دارد، احتمال
اعدام افراد بیگناه اجتناب ناپذیر است.
از سال ۱۹۷۳ ، ۱۲۴ مجرم محکوم به اعدام، پس از اثبات بیگناهی‌شان آزاد
شدند.
در سال ۲۰۰۴ ، ۴ مورد مشابه و در سالهای ۲۰۰۶ و ۲۰۰۷ هر کدام یک مورد
مشابه وجود داشت. این احکام نادرست ناشی از تحقیقات و گزارشات نا درست
نیروی پلیس و افسران تحقیق، شهادت غیرقابل اطمینان شهود، شواهد عینی،
اعترافات یا عدم ارائه‌ی ادله کافی بود. دیگر زندانیان آمریکایی در
حالی به کام مرگ می‌رفتند که در بی‌گناهی آنها همچنان شبهه وجود داشت.
که از این میان ایالت فلوریدا با بیشترین تعداد افراد بری شده از
مجازات اعدام - ۲۲ نفر - دارای بالاترین درصد اشتباه بوده است.
فرماندار ایالت ایلنوی(ایالتی در شمال مرکزی امریکا)، جورج رایان مهلت
قانونی را برای اعدام‌های ژانویه ۲۰۰۰ اعلام کرد. این تصمیم وی منجر
به برائت 13 زندانی شد. در همان دوران، ۱۲ سرخپوست زندانی دیگر اعدام
شدند. در ژانویه ۲۰۰۳ فرماندار رایان ۴ محکوم اعدامی را عفو و و
تمامی ۱۶۷ زندانی محکوم به اعدام دیگر را شامل تخفیف مجازات قرار داد.
مسئله‌ی احتمال اعدام افراد بیگناه تنها محدود به کشور آمریکا نیست.
- در تانزانیا حسن محمد متپکا که در سال ۲۰۰۴ به جرم تجاوز و قتل دختر
خوانده‌اش محکوم شده بود توسط دادگاه تجدید نظر مبری شد.
- در جامائیکا کارن مک‌هارگ در سال ۲۰۰۶ توسط دادگاه تجدید نظر تبرئه
شد.
۱۱. مجازات اعدام در آمریکا
در سال ۲۰۰۴، دادگاه عالی نیویورک قانون مجازات اعدام ایالتی را مغایر
با قانون اساسی دانست و در اوایل سال ۲۰۰۷ این قانون جایگزین شد. در
سال ۲۰۰۶، پارلمان نیوجرسی یک مهلت قانونی را در آن ایالت اعلام نمود و
کمسیونی را برای بررسی همه جانبه ی مجازات اعدام تاسیس کرد. در گزارش
نهایی این کمسیون در ژانویه ۲۰۰۷، این کمیته فسخ مجازات اعدام را
پیشنهاد کرد.
۵۳۰ زندانی در ۱۲ ایالت آمریکا در سال ۲۰۰۶ اعدام شدند و از سال ۱۹۷۷
در پی ادامه‌ی مجازات اعدام تا پایان این سال، ۱۰۵۷ نفر اعدام شدند.
در حدود ۳۳۵۰ زندانی از ژانویه ۲۰۰۷ محکوم به اعدام شدند.
۳۸ ایالت از ۵۰ ایالت آمریکا مجازات اعدام در قوانینشان موجود است.
برگرفته از: