محمود سرابي
روز: صنايع توليد گوشت در ايران با مشكل جديدي مواجه شده است. اين مشكل ناشي از نبود دارو و واكسن براي مبارزه با بيماري هاي دام و طيور است. از اين رو هر روزه تعداد زيادي از دام ها و طيور در 53 هزار واحد توليد كننده گوشت تلف مي شوند. اين مساله جدا از تهديد اين صنعت از سوي بيماري آنفلوانزاي فوق حاد پرندگان است.
از نظر توليد كنندگان صنايع غذايي و شركت هاي دارويي اما مشكل اصلي ناشي از "تحريم" ايران و عدم امكان واردات واكسن و داروست. امري که مسوولين دولتي همواره آن را تكذيب كرده و شايعه دلالان بازار سياه خوانده اند.
دكتر مجتبي نوروزي، رئيس سازمان دامپزشكي كشور كه سازمانش مسووليت اين حوزه از فعاليت هاي توليدي را بر عهده دارد، از جمله اين مسئولين دولتي است که تاثير تحريم بر توليدات اين عرصه را تكذيب کرده و مشكلات فعلي را ناشي از رانت خواري دانسته است.
وي در همين ارتباط به خبرگزاري ايسنا گفته است: "پخش و توزيع دارو ها و واكسن توسط چهار شركت انجام مي شد كه دو هزار ميليارد ريال گردش مالي اين شركت ها است و اينها توزيع را در انحصار خود دارند".
اظهاراتي که به سرعت توسط معاون وي تكذيب شد. دكتر وارسته نژاد در مقام دفاع از رئيس و در برابراعتراض شركت هاي وارد كننده دارو، تصريح كرد: "بيش از 26 شركت واردات دارو و واكسن را در اختيار دارند از اين رو انحصاري در اين بخش وجود ندارد".
اما رئيس سازمان دامپزشكي كه مشكلات نبود دارو را ناشي از دلال بازي اين شركت ها مي دانست، در همان زمان اعلام كرد كه دستور تاسيس شركت هاي توزيع استاني صادر شده است. در برابر، توليد كنندگان صنعت دامي كشور تاسيس اين شركت ها را گامي در راستاي دولتي كردن بخشي خصوصي دانستند و طي نامه اي خطاب به وزير جهاد كشاورزي تاكيد كردند: "اين مشكلات ناشي از انحصار گرايي و دلال بازي نيست بلكه ناشي از عدم ورود دارو و نبود امكان واردات است".
اين بحث در حالي مطرح شد که طرح دولت در بخش صنايع غدايي و توليد فراورده هاي گوشتي به گونه اي بود كه فعاليت بخش خصوصي را در آن به حداقل مي رسانيد. بر اساس بند 6 طرح تاسيس شركتهاي پخش استاني، اين سوال مطرح مي شد "در صورتي كه شركت هاي پخش نخواهند با شركت هاي پخش استاني همكاري كنند و اقدام به تاسيس شعبه ي مستقل خود نمايند وضعيت چه خواهد شد؟"
به گفته ي نماينده ي يكي از اين شركت هاي خصوصي توزيع، دولت قصد دارد همه ي شركت هاي خصوصي را وادار به همكاري با شركت استاني کند. از اين رو در بندهاي ديگر اين طرح پيش بيني مي شد كه شركت ها براي توزيع يا بايد شعبه ي استاني داشته باشند و يا با شركت استاني همكاري كنند. اما اين طرح شرايط تاسيس شعبه ي استاني براي شركت هاي سراسري را چنان سخت كرده است که همگي مجبور به همكاري با شركت هاي استاني شوند.
از سوي ديگررئيس سازمان دامپزشكي در تازه ترين اظهارات خود كه اول ديماه مطرح شد، باز هم بر نظر خود تاكيد ورزيدو به خبرگزاري ايسنا گفت: "در حال حاضر تنها 4 شركت اقدام به توزيع داروي دامپزشكي مي كنند ولي به زودي با همكاري بخش خصوصي توزيع دارو ها به صورت استاني اجرا خواهد شد".
تاسيس شركت هاي استاني توزيع دارو برنامه اي است كه سازمان دامپزشكي براي شكستن انحصار حدود 30 شركت توزيع در صدد انجام آن است و به اين طرح نيز عنوان "اصلاح ساختار توزيع داروهاي دامپزشكي" داده است.
از جمله شرايطي كه شركت هاي توزيع سراسري براي تاسيس شعبه ي استاني بايد رعايت كنند، در اختيار داشتن 500 متر سالن مدرن و سردخانه و نيز ساختمان اداري كه هر دو در تملك شركت توزيع باشد و نيز استخدام چندين مهندس و كارمند است. سازمان دامپزشكي با اعلام اينكه گردش مالي اين شركت ها بالاست، استخدام اين افراد را در توان آنان مي داند. اما اين مساله اعتراض شركت هاي خصوصي را بر انگيخته است. مدير يكي از اين شركت هاي توزيع در اين مورد مي گويد: "اساسا توزيع دارو با هيچ مشكلي مواجه نيست و به هيچ وجه نيازي به اين همه سرمايه گذاري هم ندارد بلكه مشكل اصلي اين است كه هيچ دارو و واكسني براي توزيع وجود ندارد. تحريم مالي و بانكي جلوي هر گونه واردات اين دارو ها را از اروپا گرفته است".
اما او معتقد است اين طرح اجرا مي شود چون پشتيبانان بسيار قدرتمندي در دولت دارد.
صنعت توليد فرآورده هاي گوشتي ايران بعد از صنعت نفت دومين حوزه به لحاظ درآمد و ارزش مبادلات مالي است. درآمد سالانه 70 هزار ميليارد توماني براي فعالان اين عرصه، دولت را براي اينكه سهمي از اين پول ببرد وسوسه كرده است.