منفی تر شدن 88 درصدی تراز تجاری غیرنفتی ایران
سرمایه، مریم موسی پور: تراز تجاری غیرنفتی ایران در سال 86 نسبت به سال 81، 88 درصد منفی تر شده است.مقایسه تراز تجاری غیرنفتی ایران در سال 81 با سال 86 نشان می دهد که تراز تجاری ایران در سال 86، 5/15 میلیارد دلار منفی تر شده واز رقم 6/17 میلیارد دلار به 1/33- میلیارد دلار رسیده است که رشد منفی 88 درصدی را نشان می دهد.در سال 81، صادرات غیرنفتی 6/4 میلیارد دلار و واردات 2/22 میلیارد دلار بود اما در سال 86 صادرات غیرنفتی با 230 درصد افزایش به 2/15 میلیارد دلار بدون احتساب میعانات گازی رسید.
در همین مدت نیز واردات
از2/22 میلیارد دلار با افزایش 5/117
درصدی به 3/48 میلیارد دلار رسید.
این در حالی است که تراز تجاری غیرنفتی
ایران نیز طی 10 ماهه سال 1387، 62/31-
میلیارد دلار است.(جدول1)
بنابر گزارش گمرک ایران، صادرات غیرنفتی
در 10 ماهه سال جاری بدون احتساب صادرات
میعانات گازی
15 میلیارد و 149 میلیون و 63 هزار دلار
است که نسبت به مدت مشابه سال قبل 80/20
درصد رشد داشته است. طی این مدت 26 میلیون
و 180 هزار تن انواع کالا بدون احتساب
میعانات گازی صادر شد که نسبت به مدت
مشابه سال قبل 22/2 درصد کاهش داشته است.
صادرات غیرنفتی کشور با احتساب میعانات
گازی 32 میلیون و 15 هزار تن و به ارزش 19
میلیارد و 476 میلیون دلار بوده است.
گفتنی است در 10 ماهه سال جاری نیز 46
میلیارد و 773 میلیون دلار انواع کالا
وارد کشور شد که افزایش
27 درصدی را نسبت به مدت مشابه سال قبل
نشان می دهد. وزن کالاهای وارداتی در این
مدت 35 میلیون و 129 هزار تن بود که 84/9
درصد نسبت به مدت مشابه سال قبل رشد کرد.
رشد منفی تراز تجاری و وابستگی اقتصاد به
نفت
محسن بهرامی ارض اقدس معاون وزیر سابق
بازرگانی و رئیس کمیسیون بازرگانی اتاق
بازرگانی تهران، رشد منفی تراز تجاری را
حکایت از سرعت وابستگی کشور به درآمدهای
نفتی می داند.
وی در گفت وگو با «سرمایه»، تصریح کرد: «با
آنکه در برنامه چهارم و همچنین در احکام
برنامه چشم انداز 20 ساله، بر کاهش
وابستگی به درآمدهای نفتی تاکید شده است
اما نگاهی به ترکیب واردات طی سال های
اخیر حکایت از افزایش حجم کالاهای مصرفی و
واسطه ای نسبت به کالاهای سرمایه ای دارد
که چنین روندی در منفی تر شدن تراز تجاری
موثر است.»
او ادامه داد: «ورود کالاهای سرمایه ای به
کشور حتی با استقراض در نهایت به نفع
جامعه است زیرا با درآمدزایی به رشد
اقتصادی کشور کمک می کند اما ورود کالاهای
مصرفی و واسطه ای تنها ما را بدهکارتر می
کند.»
بهرامی با اشاره به واردات حجم عظیمی از
میوه طی سال های اخیر گفت: «متاسفانه دولت
به دلیل نگرانی از ایجاد تورم، واردات
کالاهای مصرفی را پیش گرفت تا اقتصاد را
با مصرف دلار نفتی اداره کند اما این کار
در نهایت به اشتغال کشور صدمه وارد می کند.»
به گفته او با واردات هر میلیارد دلار به
کشور هزار فرصت شغلی از دست می رود.در این
میان بهرامی با اشاره به رشد همزمان
صادرات و واردات در کشور، تصریح کرد: «صادرات
ما نیز با نام صادرات غیرنفتی انجام می
شود در حالی که 10 قلم عمده اقلام صادراتی
ما به غیر از چند کالا، کالاهای پایه نفتی
و مشتقات نفتی است بنابراین
این قیمت بالای نفت و مشتقات آن بود که
رقم صادرات را افزایش داد که پیش بینی می
شود با توجه به بحران مالی جهان، سهم این
بخش در صادرات غیرنفتی کاهش یابد.
گفتنی است براساس آمار گمرک ایران طی 10
ماهه سال جاری، پروپان مایع شده با 942
میلیون و 700 هزار دلار و 22/6 درصد از کل
ارزش صادرات رتبه اول را در بین اقلام
صادراتی به خود اختصاص داده است.همچنین
متانول با 767 میلیون و 800 هزار دلار و
با اختصاص 07/5درصد از ارزش در رتبه دوم،
گازهای نفتی و هیدروکربورهای گازی به شکل
مایع شده با 755 میلیون و 400 هزار دلار و
99/4 درصد در رتبه سوم بوتان مایع شده با
613 میلیون و 800 هزار دلار و با 05/4
درصد در رتبه چهارم و پسته تازه یا خشک
کرده با
588 میلیون دلار و با اختصاص
88/3 درصد از کل صادرات رتبه بعدی را به
خود اختصاص داده است.
دیگر اقلام عمده صادراتی نیز شامل اتیلن
با 73/3 درصد، پاراکسیلن با
20/3درصد، گاز آمونیاک بدون آب با 40/2
درصد، فرش و سایر کف پوش های نسجی با
31/2درصد و کاتد و قطعات کاتد از مس تصفیه
شده با 30/2درصد بوده است و درمجموع سهم
10 قلم کالای فوق الذکر از کل صادرات
غیرنفتی در 10 ماهه سال جاری 15/38درصد از
کل ارزش و
64/28 درصد از کل وزن بود.
در این میان تراز تجاری نفتی ایران نیز با
شرکای تجاری طی سال های 1382 لغایت 9 ماهه
سال 1387 براساس آمار گمرک از روند مثبتی
برخوردار بوده است اما در سال جاری پیش
بینی می شود به علت کاهش شدید قیمت نفت در
بازارهای جهانی تراز تجاری نسبت به سال
قبل با کاهش روبه رو شود و در پی آن قیمت
مواد پایه نفتی و مشتقات نفت نیز در
صادرات غیرنفتی کاهش یابد.(جدول2)
همچنین با توجه به کاهش قدرت خرید جهانی
پیش بینی می شود سهم برخی کالاهای سنتی
مانند پسته و فرش نیز که از جمله اقلام
لوکس در جهان به حساب می آیند نیز در
صادرات غیرنفتی ایران کاهش یابد.
همچنین به گفته محمد نهاوندیان رئیس اتاق
بازرگانی و صنایع و معادن ایران از آنجا
که هزینه مبادله ایران در واردات به علت
عوارض ناشی از تحریم بالاتر است اثر کاهش
قیمت های صادراتی فوری و به صورت کامل
تجربه می شود اما کاهش در قیمت کالاهای
وارداتی با تاخیر و کمتر از آن دیده خواهد
شد و بنابراین این نگرانی جدی وجود دارد
که با بحران مالی به وجود آماده در جهان
در نهایت رابطه مبادله به ضرر ما تغییر
یابد.
بنابراین باید منتظر ماند و دید که در
آینده ای نه چندان دور بحران مالی جهانی
چه تاثیری بر روند صادرات و واردات ایران
و در نتیجه تراز تجاری آن خواهد داشت