برگزاری دادگاه سیاسی را محکوم می‌کنیم

شنبه، 10 مرداد 1388

آن‌چه از نقض گسترده‌ی حقوق‌بشر در طی یک ماه گذشته در ایران اتفاق افتاد با هیچ کدام از قوانین داخلی حکومت ایران و  قوانین بین‌المللی که ایران آن‌را امضا کرده و نسبت به آن تعهد دارد منطبق نبوده و نیست. مجموعه فعالان حقوق‌بشر در ایران پیش‌تر به نحوه‌ی بازداشت و شکنجه‌ی زندانیان در راستای پروژه‌های اعتراف‌گیری هشدار داده بود و از مسئولان قضایی خواسته بود این شکل از نقض حقوق‌بشر را در ایران پایان داده و نسبت به رعایت حقوق متهمان توجه کند.

متاسفانه نه تنها به این موضوع مهم هم‌چون گذشته توجهی نشد، بل‌که دستگاه‌های امنیتی با اختیارات تام و فراقانونی خود در اقدامی غیرانسانی به تشکیل دادگاهی فرمایشی مبادرت کردند. امروز در حالی یک‌صد تن از متهمان حوادث اخیر به دادگاهی که ناظران رسانه‌یی آن تنها از رسانه‌های هوادار دولت بودند، محاکمه شدند که دردادگاه برگزار شده هیچ نشانی از معیارهای قانونی و حقوق‌بشری وجود نداشت. همه‌ی این‌ها در حالی است که روند بازداشت این افراد از ابتدا تا کنون و در تمامی مراحل بازجویی و پرونده‌سازی بر خلاف موارد قانون اساسی هم‌چون اصل‌های 23 و 32 و 35 و 37 و 38 و 39 بوده است.
 چه‌گونه ممکن است کسانی که از ابتدای حوادث بعد از 22 خرداد در زندان بوده‌اند در اتفاقات به وجود آمده نقشی داشته باشند؟ چه‌گونه می‌توان اعتراض میلیون‌ها نفر از مردم ایران را به برگزاری چنین دادگاهی که در آن حتا وکیل متهمان از آن خبر نداشته است به انقلاب مخملی نسبت داد؟ دادگاهی که در آن وکیل متهمان نتوانسته در دادگاه حاضر باشد و او را به دادگاه راه نداده‌اند چه‌گونه می خواهد دادگاهی برای اجرای عدالت باشد؟ چه‌گونه روزنامه‌نگاران و خبرنگاران بر اساس کار حرفه‌یی‌شان متهم شده و نسبت به وظیفه‌ی شغلی خود ایمن نیستند و باید در چنین دادگاهی محاکمه بشوند؟
 صد‌ها تن از آزاد شده‌گان حوادث اخیر بعد از خروج از زندان پرده از شکنجه‌ها و فشارهای زیاد بر روی خود و دیگر زندانیان برداشته‌اند و سخن گفته‌اند که با هیچ منطق و قانونی سازگار نیست. وضعیت زندان‌ها آن‌قدر بحرانی است که مجبور به تعطیلی بازداشت‌گاهی هم‌چون کهریزک می‌شوند و وضعیت زندانیان آن‌قدر وخیم است که آن‌ها را از جلوی چشم نماینده‌گان مجلس که برای بازدید به اوین رفته‌اند دور می‌کنند.هم‌چنین وضعیت زندانیان آن‌قدر مبهم است که دستگاه‌های مسئول از قبول مسئولیت یک بازداشت‌گاه سر باز می‌زنند و بسیاری از بازداشت‌گاه‌ها حتا در داخل خود زندان اوین از دسترس قوه‌ی قضاییه دور مانده است و رئیس آن اختیارات کافی برای اداره و  نظارت بر آنان را در اختیار ندارد.
مجموعه فعالان حقوق‌بشر در ایران برگزاری این دادگاه که در آن متهمان پس از محدویت‌هایی هم‌چون عدم ارتباط با خانواده و وکیل و فشارهای غیر انسانی وادار به اعتراف علیه خود کرده‌اند را غیرقانونی خوانده و نگه‌داری و محکومیت متهمان این پرونده را در زندان بر خلاف موازین حقوق‌بشر و تعهدات بین‌المللی حکومت ایران می‌داند. بنابر گفته‌ی خانواده‌ها متهمان حاضر در دادگاه مجبور به مصرف قرص‌هایی بوده‌اند که هوشیاری آنان را مختل کرده است. از نظر این مجموعه متن کیفرخواست ارائه شده در این دادگاه فاقد وجهه‌ی حقوق‌ بوده و بیش‌تر بیانیه‌یی توهین‌آمیز نسبت به معترضان در ایران است.
مجموعه فعالان حقوق‌بشر در ایران با محکوم کردن این دادگاه و رد اتهام‌های مطرح شده علیه فعالین سیاسی و مدنی و علیه متهمان حاضر در دادگاه و خارج از دادگاه که نام‌شان آورده شده است، خواهان آزادی هرچه سریع‌تر و بدون قید و شرط تمامی زندانیان سیاسی و عقیدتی است. این مجموعه این دادگاه و نحوه‌ی تشکیل این دادگاه را به هیچ عنوان منطبق بر قانون و موازین حقوق‌بشر نمی‌داند و آن را دادگاهی سیاسی بر علیه اعتراض‌های مسالمت‌آمیز مردم ایران می‌داند.

دبیرخانه مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران

تهران - 10 مرداد 1388

----

ستوده: بی‌طرفی قاضی دادگاه زیر سؤال است

امیر زمانی فر

۱۳۸۸/۰۵/۱۱

رادیو فردا: ساعت ۹:۱۰ بامداد روز شنبه دهم مرداد، محاکمه صد نفر در ایران آغاز شد. دادگاه متهمانی که خبرگزاری فارس از آن با نام «دادگاه متهمان آشوب و اغتشاش» نام برد.

متهمانی که بسیاری از آنان از چهره‌های سرشناس سیاسی در ایران طی سال‌های پس از انقلاب بوده‌اند؛ بهزاد نبوی، عضو شورای مركز سازمان مجاهدين انقلاب اسلامی، محسن ميردامادی، دبيركل جبهه مشاركت، محسن امين‌زاده، عضو شورای مركزی حزب مشاركت، محمد عطريانفر، عضو شورای مركزی حزب كارگزاران، محمدعلی ابطحی، عضو شورای مركزی مجمع روحانيون مبارز تنها برخی از این چهره‌ها هستند.

نسرین ستوده، وکیل مدافع شماری از زندانیان سیاسی در ایران به پرسش‌هی رادیو فردا در ارتباط با برگزاری این دادگاه پاسخ داده است.

رادیو فردا: خانم ستوده، روند رسیدگی به اتهامات این متهمان را چطور ارزیابی می‌کنید؟

نسرین ستوده: ابتدا اجازه دهید به عنوان یکی از اعضای جامعه وکالت اعلام کنم که بسیاری از وکلا و افکار عمومی جامعه ایران بابت نمایشی که شروع شده، بسیار نگران هستند. اینکه با ایجاد رعب و وحشت علیه کسانی که برای خدمت جامعه ایران سال‌ها کار کرده‌اند و با برگزاری محاکمات، دست به ایجاد رعب و وحشت بزنند تا جلوی جنبشی که ماه‌ها است در ایران آغاز شده، گرفته شود.

خانم ستوده، اطلاع دارید که آیا وکلای افرادی که اتهامات آنها توسط خبرگزاری‌های داخلی ایران منتشر شده است، به آنها دسترسی داشتند یا نه؟

کلیه وکلای کسانی که طی ۵۰ روز گذشته بازداشت شده‌اند، علیرغم مراجعات مکرر به دادگاه انقلاب هرگز نتوانستند با موکلان خود ملاقات داشته باشند، هرگز نتوانستند پرونده آنها را در شرایط عادی مطالعه کنند، هرگز نتوانستند خودشان را برای دفاع از موکلانشان آماده کنند.

ناگهان شنبه صبح با اعلام خبرگزاری فارس گفته شد که حدود ۱۰۰ نفر قرار است محاکمه شوند، بی آنکه به وکلای آنها ابلاغ شده باشد، بی‌آنکه تشریفات قضایی در این پرونده‌ها رعایت شده باشد، (بی آنکه) قانونی که خود جمهوری اسلامی ایران به تصویب رسانده، در مورد این متهمان رعایت شود.

اگر نسبت به وکلای آنها چنین سختگیری اعمال شده و بسیاری از وکلا را طی همین ۵۰ روز بازداشت کردند و روانه زندان کردند، چگونه افکار عمومی می‌تواند متقاعد شود که آنها در شرایط عادی قرار دارند که  دست به چنین اقرارهایی می‌زنند.

مشاهده ظاهر هر یک از این افراد، که در واقع باید گفت از خدمتگزاران جامعه ایران هستند، نشان می‌دهد که در شرایط بسیار سختی به سر برده‌اند. بنابراین قانون ایران هم این را می‌گوید که اقرار تحت فشار و اکراه کاملاً بی‌اعتبار است. اگر چنین اقرارهایی هم صورت گرفته باشد، که ما در صحت و سقم آن هنوز تردید داریم، قانوناً چنین اقرارهایی اعتباری ندارد.

خانم ستوده در مورد قاضی پرونده که گویا آقای صلواتی است...

بله...

در مورد ایشان و سابقه‌شان اطلاعاتی دارید؟

از مهم‌ترین ویژگی‌های قاضی در هر نظام قضایی، بی‌طرفی اوست. متأسفانه ایشان در پرونده‌های متعددی بی‌طرفی را رعایت نکرده‌اند و نمونه بسیار بارز این موضوع پرونده آقای کبودوند بود که بدون اینکه یک برگ، حتی یک برگ، مبنی بر اثبات مجرمیت ایشان در پرونده وجود داشته باشد، ۱۰ سال حبس برای ایشان تعیین کردند، که این بی‌طرفی ایشان را کاملاً زیر سؤال می‌برد.

افکار عمومی در ایران انتظار داشت که قبل از رسیدگی به اتهاماتی که به آزادیخواهان زده می‌شود، به جنایاتی که در سوله‌های کهریزک رخ داده رسیدگی شود. حتی اگر این اتهامات علیه آزادیخواهان قرار است مورد رسیدگی قرار گیرد، باید به دست قاضی بی‌طرف و عادلی سپرده شود. به نظر می‌رسد این اتفاق نیافتاده است.

از طرف دیگر ما در موارد متعددی، به ویژه در دادگاه‌های انقلاب، با این مشکل مواجه بودیم که دادگاه‌های انقلاب به محض اعلام اداره اطلاعات و امنیت کشور، مبنی بر انتصاب اتهامی به فرد، بدون درخواست هیچگونه دلیل و مدرکی، حکمی صادر کرده‌اند که به نظر می‌رسد آن حکم مورد درخواست اداره اطلاعات و امنیت بوده است.

درحالی که دستگاه قضایی نباید اینطور عمل کند. دستگاه قضایی باید در پی اعلام اداره اطلاعات و امنیت، از آنها مدارک کافی درخواست کند. قاضی که در دستگاه قضایی مبادرت به صدور حکم می‌کند، کارمند اداره اطلاعات و امنیت نیست تا بدون درخواست هرگونه مدرک جرمی، کسی را که به نظر اداره اطلاعات و امنیت مجرم است، به مجازات برساند.

----

نیکبخت: محاکمه عجولانه ارزش قانونی و قضایی ندارد

محمد ضرغامی

۱۳۸۸/۰۵/۱۱

رادیو فردا: جلسه رسیدگی به اتهام‌های برخی از چهره‌های سرشناس سیاسی صبح شنبه دهم مرداد ماه بدون اطلاع قبلی به وکلای آنان در سالن اجتماعات دادگستری تهران برگزار شد.

این عده که به تعداد آنها اشاره‌ای نشده است در روزهای پس از انتخابات ریاست جمهوری ایران بازداشت شده‌اند.

خبرگزاری نیمه رسمی فارس از این افراد با عنوان عوامل اغتشاش و آشوب نام برده و با استناد به متن کیفر خواست معاون دادستان تهران آنها را متهمان پروژه شکست خورده انقلاب مخملی نامیده است. ریاست این جلسه را ابوالقاسم صلواتی بر عهده داشت.

محمدصالح نیکبخت وکیل دادگستری که وکالت برخی از این متهمان سیاسی را بر عهده دارد به پرسش‌های رادیو فردا در مورد این دادگاه پاسخ گفته است.

رادیو فردا: آقای نیکبخت دلیل محاکمه این شمار از متهمان بدون حضور وکلای آنها چیست؟

محمد صالح نیکبخت: من قبلاً بارها به عنوان وکیل تعدادی از متهمان این پرونده اعلام وکالت کرده بودم ولی هرگز نه اجازه ملاقات با موکلین را پیدا کرده بودم و نه از جلسه امروز باخبر شدم. در مراجعات قبلی به ما گفتند که جلسه روز شنبه مربوط به «اراذل و اوباشی» است که در سطح خیابان‌ها دستگیر شده‌اند و ارتباطی با موکلین شما ندارد.

به همین جهت من امروز نزدیک ساعت ۱۱:۳۰، آنهم وقتی از تلویزیون نشان دادند، از جریان امر مطلع شدم و وقتی هم مراجعه کردم، چون در بسته شده بود، دیگر ما را به داخل راه ندادند. وکلای دیگری را دعوت کرده بودند که حتی جلسه محاکمه [موکلان] آنها هم نبود. به هرحال ظاهراً ما را مناسب ندانستند در این جلسه شرکت کنیم.

این وکالتی که گفتید به رویت متهمانی که قرار بود وکالتشان را داشته باشید، رسیده بود؟

خیر. نه من ملاقات کرده بودم و نه وکالتنامه من به رویت آقایان رسیده بود. مضافاً اینکه من برای آخرین بار روز ۳۱ تیرماه، طی یک نامه سه صفحه‌ای مجدداً نام و اسامی موکلین خودم را اعلام کردم و خواهان ملاقات با آنها و تنظیم وکالتنامه شدم که عبارت بودند از آقایان ابطحی، نبوی، میردامادی، امین‌زاده، تاج‌زاده، عبدالله رمضان‌زاده، محسن صفایی فراهانی و آقای مازیار بهاری، خبرنگار ایرانی کانادایی نیوزویک در ایران. اما به آن نامه هم پاسخ داده نشد.

مجدداً همان نامه را تایپ کردم، برای اینکه ممکن بود فرصت خواندن نامه دستنوشته را نداشته باشند، که راحت‌تر خوانده شود، روز چهارم برای دادستانی تهران فکس کردم. که متأسفانه تا امروز به من ابلاغ نکردند که وقت این دادگاه است و از طرف دیگر امروز وقتی با آقای مرتضوی دادستان تهران صحبت کردم، گفتند که ما روز شنبه و روز جمعه کوشش کردیم با شما تماس بگیریم. البته تلفن‌های موبایل من، تلفن خانه من و تلفن‌های دیگری که داریم مانند تلفن منزل همه ریسیور دارند و می‌توانند از طریق دستگاه ضبط پیام، پیغام بگذارند ولی متاسفانه چنین اعلامی به من نشده بود.

آیا این رویه‌ای طبیعی است که در جلسه افتتاحیه دادگاه وکیل متهم حضور نداشته باشد؟

نه، این رویه نیست. بلکه باید وکیل را قبل از جلسه دادگاه احضار کنند تا بتواند پرونده را بخواند و بداند که موکل به چه اتهامی محاکمه می‌شود، دلایل اتهامی چیست، با خود موکلش صحبت کند که «این حرف‌های شماست، قبول داری یا قبول نداری، در شرایط عادی این حرف‌ها را زدی، یا در شرایط غیرعادی».

همه اینها باید با موکل هماهنگ شود، قانون هم به وکیل اجازه دهد اگر چنانچه آماده دفاع باشد، برای دفاع آماده شود و گرنه حق دارد [تقاضای] استهمال کند برای اینکه جلسه دادگاه تجدید شود تا بتواند زمینه دفاع را فراهم کند.

پس در این شرایط شما پرونده موکل‌هایتان را نخوانده‌اید، یعنی نمی‌دانید موارد اتهامی چیست؟

نه پرونده هیچکدامشان را نخوانده‌ام. وکالتنامه‌های من را هم که داده‌ام امضا نکرده‌اند. با هیچکدامشان هم صحبت نکرده‌ام. تنها موردی که به درخواست من توجه شده با آقای مهندس بهزاد نبوی که نزدیک به ۴۰ روز بازداشت بود، دو سه روز پیش اجازه داده شد به مدت چند دقیقه با همسرش صحبت کند.

با این شرایط الان آن طور که آقای مرتضوی به شما گفتند که می‌توانید در دادگاه حضور پیدا کنید؟

اگر در دادگاه حاضر شوم باید روال قانون را رعایت کنم و از دادگاه بخواهم که به من اجازه و فرصت داده شود که پرونده‌ها را بخوانم. یک محاکمه عجولانه هیچگونه ارزش قضایی و قانونی ندارد و افرادی که بخواهند وکیل داشته باشند، و ممانعت بشود از گرفتن وکیل، طبق مصوبه مجمع تشخیص مصلحت نظام، (در دوره‌ای بود که آقای هاشمی رفسنجانی مثل حالا مورد حمله قرار نمی‌گرفت)، هر محاکمه‌ای که بدون وکیل برگزار شود و اجازه داده نشود که وکیل در جلسه دادگاه دفاعیات خودش را به عمل بیاورد یا ممانعت شود از پذیرش وکیل، غیرقانونی است و دیوانعالی کشور حق دارد کل آن را مجدداً پرونده را برای رسیدگی اعاده دهد به دادگاه صالح.