|
خلیج فارس، قربانى سياست خارجى دولت
علی مهتدی
۱۷ مهر ۱۳۸۸
جنبش راه سبز (جرس): خالد مشعل رییس دفتر سیاسی جنبش حماس در آخرین سخنرانی خود که در قلعه صلاح‌الدین دمشق ایراد شد، گفت: "اميدوارم همه کشورهاى اسلامى از شمال آفريقا، مصر، عربستان، سوريه، خليج عربى، ايران، اندونزى تا مالزى در يک صف در برابر دشمن بايستند".
اینکه مشعل به عنوان مسئول بلندپایه یکی از بزرگ ترین هم‌پیمانان ایران از عبارت "خلیج عربی" به جای "خلیج فارس" استفاده کند، خیلی جای تعجب ندارد؛ چرا که حزب الله، دیگر هم پیمان استراتژیک ایران نیز هرگز حاضر نشده از عبارت خلیج فارس استفاده کند و هر از چند گاهی شاهد اعتراض بی ثمر سفارت ایران در بیروت به شبکه المنار ارگان رسانه‌ای حزب الله به خاطر استفاده از این واژه مجعول هستیم.
چرایی این امر مهم است که چه فرآیندی رخ داده که باعث شده بزرگ ترین هم پیمانان ما (که عموما هست و نیست خود را از ایران دارند) در رعایت مسائل حساسیت برانگیز برای ایران و ایرانی تا این اندازه اهمال کنند.
از زمانی که جمال عبدالناصر ملی گرای بزرگ عرب شعار "المد القومی من المحیط الاطلسی الی الخلیج الفارسی" (ملی گرایی عربی از اقیانوس اطلس تا خلیج فارس) را سر داد تا کنون تحولات زیادی اتفاق افتاده است.
عبدالناصر پس از قدرت گرفتن سعی کرد تا عبارت مجعول خلیج عربی را در قاموس اعراب به جای خلیج فارس بنشاند.
آنها در نخستین قدم در کتاب های درسی دانش‌آموزان دست برده و این عبارت را وارد کردند و سپس سعی کردند در مجامع بین المللی نیز از آن استفاده کنند؛ ولی در قدم دوم با سدی مواجه شدند که چیزی جز روابط خوب دولت وقت ایران با اکثر کشورهای تاثیرگذار جهان نبود.
در میزان شدت عمل به خرج دادن ایران در این زمینه، همین بس که ملاقات اردشیر زاهدی سفیر وقت ایران در واشنگتن با چند مسئول بلندپایه آمریکایی را به یاد آوریم. زاهدی در کتاب خاطرات خود اشاره می کند به محض آنکه مسئول آمریکایی در این جلسه چند نفره از واژه ناقص خلیج به جای خلیج فارس استفاده کرد، میز مذاکرات (که اتفاقا خصوصی نیز بود) را ترک کرد.
در آن سال ها سیاست خارجی ایران به شکل کلی این اجازه را به کشورهای عربی نداد تا عبارت "خلیج عربی" را در محافل بین المللی جا بیاندازند؛ ولی همزمان نسلی در این کشورها در حال تربیت بود که دیگر این خلیج را به هیچ وجه نمی توانست "فارس" تلقی کند.
اکنون اما، سیاست خارجی سراسر اشتباه دولت که در واقع تنها بر پایه پیشبرد برنامه هسته‌ای به هر قیمتی و با تکیه بر اهرم هایی چون حماس و حزب الله استوار است، باعث شده تا تاثیرگذاری ایران در منطقه و جهان از بین برود، تا جایی که استفاده از واژه هایی چنین مجعول به محافل جهانی نیز کشیده شود.
اما در عین حال نمی توان گفت خالد مشعل متوجه نبود که با استفاده از عبارت خلیج عربی باعث خشم ایران می شود.
در سال 1383 و هنگامی که مذاکرات ایران و غرب در جریان بود، این گمانه زنی وجود داشت که ایران ممکن است حزب الله لبنان را به عنوان امتیازی به غرب ارائه کند. کمال خرازی وزیر خارجه وقت ایران در سفر به لبنان و هنگام ترک بیروت در اظهاراتی غیرمنتظره و بی سابقه، از حزب الله خواست تا در مقابل فشارهایی که به آن اعمال می‌شود، "خویشتن داری" کند.
این عبارت هر چند ساده می نمود، ولی به واقع پیام مثبت ایران به غرب با این مفهوم بود که ما حزب الله را کنترل می کنیم.
در پی آن بود که هیئتی از حزب الله به اعتراض و به شکل محرمانه نزد آیت الله خامنه ای رفته و به رهبر ایران شکایت برد و ادامه آن مذاکرات نیز با روی کار آمدن محمود احمدی نژاد و سرازیر شدن سیل کمک های بی‌حساب و کتاب ایران به لبنان و فلسطین به بوته فراموشی سپرده شد.
اکنون این احتمال وجود دارد که در مذاکرات ایران و غرب، حماس به عنوان اهرمی از اهرم های ایران هدف معامله قرار گرفته باشد و خالد مشعل بدین ترتیب قصد داشته پیامی غیرمستقیم به ایران بدهد.
در هر حال، خواه خالد مشعل از روی عادت عبارت خلیج عربی را به جای خلیج فارس ذکر کرده باشد و خواه قصد داشته پیامی به ایران بدهد، این سوال مطرح است که ظرف سال های گذشته ایران برای حفظ داشته هایش در منطقه چه کرده است که اکنون دیگر نزدیکانش نیز با آن همراه نبوده و کسی رغبت نزدیکی به ایران (تشکیل جلسه کشورهای حاشیه خزر بدون ایران) را ندارد؟
آیا نسل آینده ایران در ادامه سیاست های اشتباه و انزواطلبانه ایران مجبور می شود در کتاب های درسی خود عبارت "خلیج عربی" را فرا گرفته و برای لاپوشانی این ندانم کاری ها، تاریخ کماکان از کتب درسی حذف خواهد شد؟ |