سیمای نظام

حيات نو: گروه اقتصادي- حضور پررنگ چينى‌ها در مبادلات اقتصادى ايران تبديل به ماجراى جالبى شده است. اين روزها اين حضور بر تمام بخش‌هاى اقتصادى کشور سايه گسترده است. محمود احمدى‌نژاد زمانى در يکى از سفرهاى استانى خود عنوان کرده بود که « براى کنترل تورم در کشور از واردات استفاده مى‌کنيم» اما عملکرد دولت نهم در زمينه واردات موقعيتى براى يورش همه جانبه کالاهاى چينى به ايران ايجاد کرد. اگر تا پيش از اين تنها کفش و کيف و لباس، ايرانى‌ها «چيني» بود؛ حالا جانماز و تسبيح و مهر و پرچم موردنياز ايران را نيز چينى‌ها توليد مى‌کنند. چشم بادامى‌هاى پرتلاش حتى به اين کالاها نيز قناعت نکرده‌اند و اکنون روى کالاى سنتى ما نيز دست گذاشته‌اند و کار به جايى رسيده که سير و نمک چينى هم سر سفره ايران آمده است. چينى‌ها تا اينجاى کار تنها راضى به واردات کالاهاى خود به ايران نشده‌اند و مدتى است که در محافل اقتصادى بحث بر سر جعل نشان استاندارد ايران از سوى چين مطرح شده است. اين حجم گسترده حضور کالاهاى چينى و ورشکستگى توليدکنندگان ايرانى و از دست رفتن هزاران فرصت شغلى قطعا ضربه‌هاى جبران‌ناپذيرى را به پيکره اقتصاد ايران وارد کرده است. اين ضربه‌ها تا جايى بوده که در برخى موارد خشم مردم را نيز باعث شده و در افکار عمومى فعاليت‌هاى سياسى و اقتصادى چين در ايران منفى جلوه کرده است.

حضور چينى‌ها در صنعت نفت و گاز

چينى‌ها چندى است که در صنايع مهم کشور نيز سايه گسترده‌اند. حضور چينى‌ها در صنعت نفت و گاز کشور و در دست گرفتن قراردادهاى مهم نفتى ايران همواره با نگاه انتقادى کارشناسان روبه‌رو شده است. کارشناسان معتقدند چينى‌ها اساسا توانايى لازم از نظر دانش و تکنولوژى را براى چنين حضور پررنگى در صنعت نفت و گاز ايران ندارند. اين انتقادها تا جايى پيش رفت که اکبر ترکان در اظهارنظرى گفت: «چينى‌ها با پول ايران قراردادهاى نفتى ما را فاينانس مى‌کنند.»به نظر مى‌رسد تحريم‌هاى بين المللى و تيزبينى و هوش چينى‌ها براى استفاده از موقعيت‌هاى جديد چنين شرايطى را براى حضور چينى‌ها در کشور به وجود آورده. البته ايران نيز با اجراى سياست غرب ستيزى و نزديک شدن به کشورهايى مثل چين در ايجاد چنين موقعيتى براى استفاده چينى‌ها نقش موثرى داشته است. هرچند که برخى از مسئولان نفتى معتقدند چين به دليل داشتن فعاليت‌هاى بالادستي، تا حدودى توانايى فنى اجراى فعاليت‌هاى پروژه‌اى را دارد اما نکته مهم آن است که پيمانکاران و مهندسان چينى هيچ تکنولوژى و فن بالاترى نسبت به پيمانکاران ايرانى ندارند.

توليد خاويار خزر در دست چينى‌ها

علاوه بر پوشاک و صنعت نفت و گاز، چينى‌ها خاويار ايران را نيز در دست گرفته‌اند.مديرعامل صنايع همگن شيلات استان مازندران در رابطه با وضعيت فعلى توليد خاويار در ايران گفت: به دليل صيد بى‌رويه و قاچاق خاويار در ايران اين توليد ارزشمند در حال انقراض بود و پرورش دهندگان خاويار در دو استان و گيلان و مازندران خوب حمايت نشدند و چين با استفاده از بچه ماهى آن از درياى خزر به توليد و تکثير آن پرداخته است و طبق پيش‌بينى‌هاى انجام شده قراراست طى 10 سال آينده حدود شش هزار تن برابر با چهار برابر سهم جهانى خاويار توليد کند. به نظر مى‌رسد چينى‌ها قصد اين را دارند که در تمام صنايع ايران رسوخ کنند.

ترديد چين در ترجيح منافع اقتصادى

از طرف ديگر، خبرگزارى فرانسه در گزارشى ادعا کرده مقامات چينى در انتخاب ايران يا آمريکا به عنوان کشورى که بيشتر از ديگرى منافع اقتصادى آنها را تامين مى‌کند مردد هستند.به گزارش خبرگزارى نزديک دولت مسکو و پکن تاکنون در برابر فشارهاى کشورهاى غربى براى اعمال تحريم‌هاى تجارى جديد بر ضد ايران مقاومت کرده‌اند . کارشناسان و تحليل گران بر اين باورند که منافع تجارى و اقتصادى چين و روسيه ممکن است بر تصميم آنها در قبال مسئله هسته‌اى ايران تاثير گذار باشد . فارس مى‌گويد: البته روسيه و چين داراى منافع زيادى در بخش نفت و گاز ايران هستند . ايران سومين صادر کننده بزرگ نفت به چين به شمار مى‌رود. حجم مبادلات تجارى ايران و چين طى سال 2008 به بيش از 28 ميليارد دلار رسيده است . با وجود تمام اين مسائل حمايت اين دو کشور از ايران سوال‌هاى زيادى را به وجود آورده است. به هر حال آمريکا به عنوان بزرگ‌ترين قطب اقتصادى دنيا بى‌ترديد مبادلات تجارى بسيار گسترده‌ترى را به نسبت ايران با اين دو کشور دارد. سوالى که در اين بين به وجود مى‌آيد اين است که آيا در اين بين تنها منافع اقتصادى مطرح است؟ يا مسئله‌اى ديگر در اين بين در حال اتفاق است.علاوه بر ترديد مقامات چيني، در مهره چينى ديپلماسى ايران با روسيه و چين در شرايط روز نيز از ديگر مباحثى است که دغدغه کارشناسان سياسى از سويى و افکار عمومى از سوى ديگر را برانگيخته است.