در صورت خشک شدن خلیج گرگان، زندگی جوامع محلی منطقه تحت تاثیر قرار میگیرد
استاندار گلستان گفت که ۳۰ درصد مساحت خلیج گرگان خشک شده است. به گفته هادی حقشناس، بخشی از مناطق در شمال استان با توجه به وضعیت خاک، پوشش گیاهی فقیر و کاهش بارندگی و خشکسالی، پتانسیل تبدیل شدن به بیابان را دارد و میتواند منشا ریزگرد باشد.
خلیج گرگان وسعتی حدود ۴۰۰ کیلومترمربع دارد و در جنوب شرقی دریای خزر واقع شده است. تراز آبی این خلیج بستگی زیادی به تراز آب دریای خزر دارد. هرساله هزاران پرنده مهاجر به این خلیج مهاجرت میکنند و یکی از مهمترین زیستگاهها و محل تخمگذاری و پرورش ماهیان خاویاری دریای خزر است. خلیج گرگان در سال ۱۳۵۴ در فهرست تالابهای کنوانسیون جهانی رامسر به ثبت رسید.
در سالهای اخیر، تغییرات اقلیمی و افزایش گرمایش زمین کاهش تراز آب دریای خزر و به دنبال آن تنها خلیج این دریاچه یعنی خلیج گرگان را در پی داشته است، بهطوری که استاندار گلستان از خشک شدن ۳۰ درصد مساحت آن خبر داده است.
به گزارش خبرگزاری تسنیم و به گفته هادی حقشناس، اگر دست روی دست گذاشته شود و اقدامی صورت نگیرد، این خلیج بهزودی خشک خواهد شد و به یکی از بزرگترین کانونهای ریزگرد در شمال کشور تبدیل میشود.
حقشناس با اشاره به پیامدهای خشک شدن خلیج گرگان، گفت: «خشکی خلیج گرگان فقط به معنای نابودی این اکوسیستم نیست، بلکه اثرات این خشک شدن که یکی از آنها پدیده ریزگردهاست، مناطق مسکونی را در شهرها و روستاهای استانهای گلستان و مازندران تهدید میکند و حتی زندگی شهروندان در شهر گرگان نیز به مخاطره خواهد افتاد.»
به گفته حقشناس، ۳۰۰ هزار هکتار از اراضی استان در معرض بیابانی شدن قرار دارد و برای جلوگیری از پیامدهای بیابانی شدن اراضی باید بودجه و اعتبارات ویژهای به این استان اختصاص داده شود.
پیشتر محمدرضا کنعانی، مدیرکل حفاظت محیط زیست استان گلستان، نیز درباره تلفات پرندگان و پیامدهای زیستمحیطی خشک شدن خلیج گرگان هشدار داده بود. او در زمستان ۱۳۹۹ به خبرگزاری ایسنا گفت: «علاوه بر موضوع متاثرکننده تلفات پرندگان مهاجر در سال گذشته و امسال، در صورت خشک شدن خلیج گرگان، زندگی بسیاری از جوامع محلی منطقه تحت تاثیر قرار میگیرد.»
به گفته کنعانی، ورود آلایندهها از مناطق مسکونی، ورود فلزات سنگین، کود و سموم کشاورزی از طریق زهآبهای کشاورزی، پسروی آب دریا، کاهش سطح آب خلیج و کاهش ورود آب از حوزه آبریز بالادست باعث ایجاد این شرایط در خلیج گرگان شده است.
حمید علیزاده، معاون پژوهش و فناوری پژوهشگاه ملی اقیانوسشناسی و علوم جوی، نیز در وبیناری درباره راهکارهای نجات خلیج گرگان گفته بود: «لازم است محلهای ورود خلیج به دریای خزر شامل «چاپاقلی»، «آشوراده» و «خزینی» که از رسوبات پر شده است، تخلیه شود.» علیزاده هشدار داده بود در صورتی که این سه کانال کامل مسدود شود، خلیج خشک خواهد شد.
با وجود اینکه احیای خلیج گرگان در سال ۱۳۹۹ در ستاد ملی تالابها مصوب و ابلاغ شد، تاکنون اقدام موثری برای نجات این زیستگاه طبیعی انجام نشده است.