حمید آصفی
جنبش کامیونداران در ایران، پدیدهای کمنظیر در میان جنبشهای صنفی و اعتراضی است. برخلاف جنبش کارگری سنتی که عمدتاً در محیطهای صنعتی، کارخانهها، معادن و مراکز کار ثابت شکل میگیرد و بهشدت وابسته به جغرافیای معین و محصور است، کامیونداران اعتصاب خود را بر محور تحرک و گسترش شکل میدهند. آنان در جغرافیایی متحرک و در دل پهنهای گسترده از سرزمین ایران حضور دارند و همین تحرک، یکی از مهمترین ویژگیهای ممتاز و قدرتآفرین این جنبش است.
کارگران کارخانهها اگر دست از کار بکشند، در همان نقطه از زنجیره تولید متوقف میمانند. اما کامیونداران در عین توقف جمعی، از امکان انتخاب جغرافیا برخوردارند. یک کامیوندار اعتصابی میتواند روزها در خانه بماند، سپس با حمل یک بار محدود از نقطهای به نقطهای دیگر، بخشی از هزینههای زندگی را تأمین کند، بیآنکه لزوماً وارد چرخهی منظم حملونقل تجاری کشور شود. این ظرفیت انعطافپذیری اقتصادی، به کامیونداران اجازه میدهد هم درون اعتراض بمانند و هم بهکلی از معاش نیفتند؛ امتیازی که کارگران بسیاری از صنایع فاقد آن هستند.
ویژگی مهم دیگر این جنبش، اتصال ساختاری آن به ابزارهای ارتباطی دیجیتال است. کامیونداران برای هماهنگی، اطلاعرسانی و اعمال فشار، بهشدت متکی به موبایل، اینترنت، واتساپ، تلگرام و گروههای خودگرداناند. این ابزارها جایگزین ساختارهای سنتی و اغلب سرکوبشدهی سندیکایی شدهاند و نقش حیاتی در شکلگیری نوعی شبکه افقی و غیرمتمرکز ایفا میکنند؛ شبکهای که سرکوب آن بهمراتب دشوارتر از سرکوب یک تجمع کارگری سنتی است.
همچنین، کامیونداران از نوعی استقلال مالی برخوردارند که ریشه در مالکیت بخشی از ابزار کارشان – یعنی کامیون – دارد. این استقلال نسبی، آنها را کمتر از کارگران کارخانهها به دولت، پیمانکاران دولتی یا حقوق ثابت وابسته میسازد. در نتیجه، مقاومتشان در برابر تطمیع یا تهدید، مقاومتر و پیچیدهتر است. آنان نه صرفاً کارگرند، نه تماماً کارفرما؛ بلکه در منطقهای خاکستری از اقتصاد غیررسمی، زیستپذیر و متصل به سطح کشور حرکت میکنند.
جنبش کامیونداران، شاید در نگاه نخست یک جنبش صنفیِ ساده برای کرایهها و حق بیمه و سوخت باشد، اما در عمل، یک تمرین سیاسی برای ایجاد همبستگی افقی، تحرک اعتراضی، و ساختن مقاومت در زیستبوم غیرمتمرکز ایران است. این جنبش به ما نشان میدهد که اعتراض، الزماً وابسته به مکان نیست. گاهی، در دل جادهها، در توقفگاههای شبانه، و از دل بوقهایی که بهقصد اعتصاب خاموش ماندهاند، صدای بلندی شنیده میشود؛ صدایی که اگرچه پراکنده است، اما هر بار با قدرتی تازه، در سراسر کشور تکرار میشود.
https://t.me/hamidasefichannel2
صفحه یوتیوب
https://youtube.com/@hamidasefi-mf3jo