بهتازگی ویدیوهای مختلفی از همدلی مردم منتشر شده است. مردی از یک بقال مازندرانی میگوید که اجناسش را برای مسافرانی که به شهرش پناه آوردهاند، بدون سود محاسبه میکند و دیگری از صف نانوایی و تقسیم تنور آخر نانوایی برای همه آنهایی که در صف ایستادهاند.
برخلاف تصور بسیاری، جنگ ادامه پیدا کرد. مردم زیادی وادار به ترک خانه و کاشانه خود شدهاند. حالا برخی شهروندان مراکز اقامتی رایگان برای آنهایی که در خطر موشک و بمب بودهاند و توان اجاره هتل و خانه در شهر دیگری ندارند، در نظر گرفتهاند. برخی مسیرشان را اعلام میکنند تا آنهایی را که وسیله ندارند، به مقصد برسانند و از محل خطر دور کنند و دیگرانی عهدهدار خرید و رسیدگی به شهروندان سالمند میشوند. این گزارش درباره همدلی و مهربانی در بحبوحه جنگ است، درباره آغوشهای باز میان گلوله و آتش.
***
از روز چهارم، نخستین هشدارهای رسمی برای تخلیه تهران منتشر شد.
تخلیه شهری با بیش از سه میلیون نفر جمعیت سخت و حتی محال است. تعداد بسیاری از شهروندان، بهدلیل نداشتن امکان اقتصادی شهر را ترک نکرده و در خانههای خود ماندهاند.
هزینههای بالای جابهجایی و اسکان، چالشی جدی برای بسیاری از شهروندان بوده است. تا جاییکه برخی در مسیر رسیدن به شهر مقصد، سرگردان مانده یا حتی آواره خیابانها شدهاند.
آن دسته از افرادی که نه مکانی برای پناه بردن خارج از تهران داشتهاند و نه توان مالی تامین اقامت موقت در مراکز اقامتی را، ناگزیر در پایتخت ماندهاند.
در این میان، شماری از شهروندان استانهای گیلان و مازندران با انتشار اطلاعیههایی در صفحات شخصی خود در شبکههای اجتماعی، آمادگی خود را برای اسکان رایگان خانوادههای پناهجو اعلام کردند.
همزمان، تصاویری منتشر شده که نشان میدهد در برخی از شهرهای شمال کشور، ساکنان بومی با در دست داشتن پلاکاردهایی در کنار جادهها و مبادی ورودی شهر، به یاری مسافران سردرگم آمده و آنان را برای اسکان رایگان راهنمایی میکنند.
در پی افزایش ورود شهروندان تهرانی و ساکنان سایر مناطق کشور به شمال ایران که نسبت به دیگر نواحی امنتر بهنظر میرسد، حساب کاربری دهکده ساحلی و توریستی «بندر چونچنان» در منطقه زیباکنار، با انتشار پیامی در اینستاگرام اعلام کرد: «سلام ما از گیلان هستیم و اینجا فعلا وضعیت خوبه، اگر شرایط به صورتی شد که نتونستید تو شهر خودتون بمونید، ما اینجا میزبان شما هستیم و درب خونه ما به روی همه هموطنهامون بازه.»
پیشتر و قبل از آنکه ابعاد جنگ برای عموم مردم ملموس شود و همزمان با آغاز هدف قرار گرفتن منازل برخی مقامات نظامی و سپاه، که به آسیب دیدن خانههای اطراف نیز انجامید یکی از شهروندان عادی در حساب کاربری اینستاگرام خود پیامی با این مضمون منتشر کرد: «برای مردم عادی و کسانی که خانه و زندگیشان را از دست دادهاند: من یک حال و پذیرایی نسبتا بزرگ دارم و آماده میزبانی از شما هستم.»
این اقدام، سرآغازی شد بر شکلگیری پویشی مردمی. بهتدریج، شهروندان بیشتری به این حرکت پیوستند و آمادگی خود را برای اسکان هموطنانِ جنگزده اعلام کردند.
کاربری از لاهیجان اعلام آمادگی خود برای در اختیار قرار دادن منزل خود و یکی از دوستانش برای اسکان پنج روزه مسافران را اعلام کرده است.
«مجید بابایی»، که خود را معمار و راهنمای رسمی اکوتوریسم معرفی کرده، در حساب کاربریاش فهرستی از مراکز اقامتی رایگان در شمال ایران و کل کشور منتشر کرده و اعلام کرده است که این فهرست بهصورت مداوم بهروزرسانی خواهد شد. اسامی اقامتگاههای مختلف با نشانی حساب کاربری آنها به تفکیک استان و شهر ذکر شده است. اقامتگاههایی هم که میخواهند در این فهرست باشند زیر همین مطلب نام و نشانی اقامتگاه خود را ثبت میکنند.
مالکان یک واحد تولیدی پوشاک در قایمشهر مازندران نیز در نوشتهای اینستاگرامی، با انتشار ویدیویی اعلام کردهاند که فضای محل تولید و فروش خود را برای اسکان شهروندان جنگزده و در معرض خطر اختصاص دادهاند.
در این ویدیو گفته میشود: «این فضا را آماده کردهایم تا در این شرایط سخت، پناهی برای هموطنانمان باشد. برای تهرانیهایی که واقعا توان مالی ندارند.»
زیر این مطلب، برخی شهروندان نیز، اعلام کردهاند که منازل خود را برای اسکان مسافران تهرانی در اختیار قرار میدهند.
در این میان، برخی خانوادههای دادخواهان نیز حضور دارند. «میثم پیرفلک»، پدر «کیان پیرفلک»، کودک ۹ سالهای که بهدست ماموران امنیتی جمهوری اسلامی در جریان اعتراضات ۱۴۰۱ کشته شد، در پیامی در حساب شخصی اینستاگرام خود نوشت که مردم ایذه آماده پذیرایی از مردم ایران در شرایط جنگی هستند.
«بتول حسینی»، مادر «بهنام محجوبی»، درویش زندانی که در زندان جان باخت نیز در ویدیویی اعلام کرد: «درِ خانه بهنام در کرمان به روی تمام هموطنان باز است.»
مادران و پدران بیهمراه زیر موشک و جنگ
در جریان پویشهای مردمی برای کمک به هموطنان، که با عناوین مختلف در فضای مجازی به اشتراک گذاشته میشود، برخی کاربران نیز آمادگی خود را برای رسیدگی به امور و انجام خریدهای روزمره والدین سالمند که در تهران و سایر شهرها بهتنهایی زندگی میکنند ،اعلام کردهاند.
کاربری به نام «پیام یزدانی» در حساب «ایکس» خود نوشته که: «اگر خارج از کشورید و پدر و مادر مسن ساکن تهران دارید که نیاز به خرید وسایل روزمره یا سر زدن دارند، دایرکت بدین. میشه براشون بخریم و برسونیم بهشون یا بهشون سر بزنیم.»
«افشین لیاقت»، روزنامهنگار و فیلمساز نیز در یک استوری اینستاگرام نوشت: «اگر پدر و مادر ساکن تهران دارید که نیاز به خرید وسایل روزمره یا سرزدن دارند دایرکت بدین.»
یک شهروند ساکن شمال شهر تهران از این روزهای زندگی در شهر زیر موشکباران اینطور میگوید: «دختران و پسران جوان در شهر عمدتا با کولهپشتیهایی بزرگ که برای کوهنوردی مورد استفاده است، دیده میشوند که در رفتوآمد و احتمالا ترک شهر هستند. مردم کمک میکنند فروشگاهها غارت نشود و مثل دوران جنگ ایران و عراق برخی فروشندهها از مشتریان خود خواهش میکنند، هر شخص تنها یک عدد کنسرو خریداری کند تا آذوقه به همه مردم برسد. برعکس در پمپ بنزینها دعوا است. سعی میکنیم برق کمتر مصرف کنیم. آب ذخیره کنیم.»
این شهروند ساکن شمال تهران میگوید: «زعفرانها و زرشکهایم را در ماشین گذاشتهام با خودم به شمال ببرم. عطر و لوازم آرایش و شامپو و آلبوم عکسها را میبرم و یک شیشه تکیلای اصل که خودم روزانه دو سه جرعه سر میکشم برای آرامش اعصاب.»
این زن جوان میگوید که وقتی از در بیرون میزنیم دیگر نمیدانیم چه خواهد شد. برای همین یک کوله همراه بیشتر ما هست که وسایل ضروری مخصوص زنان مثل نوار بهداشتی، تامپون، دارو، شارژر موبایل باید داشته باشیم.
از: ایران وایر