ایران وایر
در شرایطی که فیلترشکنها به بخشی از نیاز روزانه مردم ایران تبدیلشدهاند، در روزهایی که ترس از قطع شدن و ملی شدن اینترنت شهروندان ایرانی را نگران کرده است، بسیاری از پژوهشگران فناوری اطلاعات و امنیت دیجیتال تلاش میکنند راههای ساده را برای دسترسی امن شهروندان ایران به اینترنت بینالمللی و بدون سانسور فراهم و معرفی کنند. سنو یکی از ابزارهایی است که در زمانه سانسور و نبود اینترنت نیاز شهروندان را برطرف میکند.
سنو ابزاری شبیه فیلترشکن است که البته در زمانه خاموشی اینترنت هم به داد کاربران میرسد. این ابزار به روشهای مختلف تلاش میکند که هم در نقش یک فیلترشکن سانسور را دور بزند و هم در نقش یک مرورگر در روزهای خاموشی اینترنت یا ملی شدن اینترنت شما را به اینترنت جهانی وصل کند. سنو این امکانات را از چند طریق در اختیار مخاطبان قرار میدهد:
- ۱. همکاری کاربران (همتا به همتا): فرض کنید شما میخواهید یک کتاب (محتوای اینترنت) را بخوانید. اگر اینترنت قطع باشد، فیلترشکنهای معمولی مثل این هستند که شما از یک کتابخانه مرکزی (سرور) میخواهید کتاب بگیرید که حالا بستهشده است؛ اما سنو میگوید: «اشکالی ندارد! شاید دوست شما این کتاب را داشته باشد و بتواند به شما قرض بدهد.» یعنی کاربران سنو، صفحات وب را که قبلا دیدهاند، با همدیگر به اشتراک میگذارند. هرچه تعداد کاربران سنو بیشتر باشد، تعداد «کتابخانههای کوچک» (همان کاربرانی که اطلاعات دارند) هم بیشتر میشود و دسترسی به اطلاعات راحتتر. اینجاست که سنو از فناوری همتا به همتا (peer-to-peer) استفاده میکند.
- ۲. فرستندههای محتوا (تزریقکنندهها): اگر اطلاعاتی که میخواهید جدید باشد و هیچ کاربری آن را نداشته باشد، سنو از سرورهای ویژهای در خارج از کشور استفاده میکند که مثل «پیکهای» محتوا هستند. این پیکها اطلاعات را از اینترنت آزاد میگیرند و به شبکه سنو میفرستند.
- ۳. پلهای ارتباطی (Bridge): گاهی اوقات حتی این «پیکها» هم راهشان مسدود میشود. اینجا است که کاربرانی که در خارج از ایران هستند و داوطلب شدهاند، نقش «پل» را بازی میکنند. آنها مثل یک واسطه عمل میکنند و کمک میکنند درخواستهای شما به آن «پیکهای محتوا» برسد و شما اطلاعات را دریافت کنید.
- ۴. کمک ماهوارهای: سنو یک کار عجیب و جالب دیگر هم میکند! فرض کنید یک مجله خیلی مهم دارید که میخواهید همیشه آخرین شمارهاش را داشته باشید، حتی اگر اینترنت قطع باشد. سنو کاری میکند که نسخههای جدید و ثابت برخی از رسانههای مهم و مستقل، از طریق ماهواره به ایران فرستاده شوند. این کار نیازی به اینترنت ندارد و هیچکس نمیتواند جلوی آن را بگیرد. سپس این اطلاعات از طریق ماهواره به شبکه سنو وصل میشوند و شما میتوانید به آنها دسترسی پیدا کنید.
چطور در زمان کندی یا قطعی کامل اینترنت از سنو استفاده کنیم؟
همانطور که گفتیم، سنو برای همین شرایط ساختهشده است:
در زمان کندی اینترنت: وقتی اینترنت خیلی کند است و هیچ سایتی باز نمیشود، سنو سعی میکند از تمام راههایی که گفتیم (همکاری کاربران، پیکها، پلها و ماهواره) برای شما سریعترین راه را پیدا کند تا به اینترنت وصل شوید.
در زمان قطعی کامل اینترنت (خاموشی اینترنت): وقتی اینترنت بینالملل کاملا قطع است، سنو میتواند از دو راه اصلی به شما کمک کند:
اطلاعات ذخیرهشده توسط کاربران دیگر: اگر اطلاعاتی که میخواهید قبلا توسط کاربران دیگر سنو دیدهشده و در شبکه سنو ذخیرهشده باشد، شما میتوانید بدون نیاز به اینترنت بینالملل به آن دسترسی پیدا کنید. این مثل این است که همسایهتان همان کتابی را که میخواهید در خانه داشته باشد و به شما بدهد.
محتوای ارسالی از طریق ماهواره: همانطور که توضیح دادیم، اطلاعات مهمی مثل اخبار و تحلیلها بهصورت ثابت و بهروز از طریق ماهواره برای شبکه سنو فرستاده میشوند. پس حتی اگر اینترنت کاملاً قطع باشد، شما میتوانید به این اطلاعات حیاتی دسترسی داشته باشید.
چرا شهروندان ایرانی باید به سنو دسترسی داشته باشند؟
مرورگر سنو بهآسانی فیلتر نمیشود. فیلترینگ این مرورگر به خاطر استفاده از راههای مختلف برای دسترسی به اینترنت، بهآسانی امکانپذیر نیست.
قابلاعتماد و شفاف است چون یک ابزار «متنباز» است؛ یعنی هرکسی میتواند ببیند سنو چطور کار میکند و مطمئن شود که هیچ سواستفادهای از اطلاعات نمیشود. از سوی دیگر با تعداد کاربران بیشتر، قویتر میشود، یعنی هرچقدر افراد بیشتری از سنو استفاده کنند، شبکه آن بزرگتر و قویتر میشود؛ یعنی شما فقط مصرفکننده نیستید، بلکه به دیگران هم کمک میکنید تا به اینترنت دسترسی داشته باشند.
بنابراین سنو مثل یک جعبهابزار نجات برای دسترسی به اینترنت در شرایط سخت و بحرانی مثل شرایطی که شهروندان ایرانی از سر میگذرانند به کمک کاربران میآید.
کاربران میتوانند تا پیش از قطع شدن اینترنت مرورگر سنو را از طریق این لینک برای نسخههای اندروید و ویندوز دانلود کنند.