احمد علوی
مقدمه
ادراک بازار، پیشبینی جمعی بازیگران اقتصادی درباره آینده قیمتها، تورم، نرخ ارز و ریسکهای سیاسی است. فضای شکلگیری این ادراک، متکثر و چندصدایی است و مشارکتکنندگان آن شامل سرمایهگذاران خرد و کلان، شرکتها، صادرکنندگان، واردکنندگان و بانکها هستند. هر بازیگر بر اساس اطلاعات محدود، تجربه و منافع خود تصمیم میگیرد؛ بنابراین پیشبینیهای بازار- که شامل ترکیب همه پیش بینی های بازیگران بازار است- معمولاً با درصدی از خطا هم درست از کار میآیند. یکی از ویژگیهای مهم این فضا، استقلال نسبی آن از تبلیغات رسمی حکومت است. بازار برخلاف پیامهای تبلیغاتی، رفتار خود را بر اساس ارزیابی ریسک واقعی و منافع اقتصادی تنظیم میکند. در این چارچوب، عواملی مانند فعال شدن مکانیسم ماشه، افزایش تنشهای سیاسی و احتمال جنگ، بهطور مستقیم ادراک بازار را تحت تأثیر قرار میدهند و باعث تغییر رفتار اقتصادی بازیگران میشوند.
تحلیل پدیدهها و شبکه متغیرها
۱. افزایش نرخ ارز
افزایش نرخ ارز، شاخص اصلی ادراک ریسک و بیثباتی اقتصادی است. در شرایط نزدیک شدن به جنگ یا تشدید تحریمها، سرمایهگذاران و مصرفکنندگان به دنبال حفظ ارزش داراییهای خود هستند و به داراییهای امن مانند دلار و طلا روی میآورند. این رفتار بازتاب انتظارات تورمی و نگرانیهای امنیتی است و نشاندهنده ارزیابی بازار از احتمال شوکهای سیاسی، امنیتی و اقتصادی آینده است. افزایش نرخ ارز موجب افزایش هزینه واردات، افزایش قیمت تمامشده کالاها و تورم جاری میشود. همچنین، هزینه ساخت مسکن را بالا برده و تقاضای سرمایهگذاری بلندمدت در بخش تولید و مسکن را کاهش میدهد.
۲. رکود و کاهش قیمتها در بازار مسکن
رکود و کاهش قیمتها در بازار مسکن، بازتاب بیاعتمادی سرمایهگذاران و مصرفکنندگان نسبت به آینده اقتصادی و ثبات سیاسی است. کاهش تقاضا و افزایش احتیاط سرمایهگذاران، ناشی از:
افزایش هزینه ساخت و خرید مسکن ناشی از نرخ ارز بالا
انتظار کاهش قدرت خرید مردم
افزایش ریسک سرمایهگذاری بلندمدت در داراییهای ثابت
این عوامل باعث میشوند سرمایهگذاران به جای مسکن، به داراییهای نقدشونده و امن مانند ارز و طلا منتقل شوند و رکود مسکن تشدید گردد.
از: گویا