مونوکسید کربن یکی از علتهای رایج مرگ در جریان آتشسوزیهای ساختمانی و جنگلی است
دانشمندان مولکولی را طراحی و مهندسی کردهاند که ما را به کشف نخستین پادزهر با اثر فوری برای مسمومیت با مونوکسید کربن امیدوار میکند.
مونوکسید کربن عامل اصلی مسمومیتهای اتفاقی است و سالانه تقریبا ۳۰ هزار مرگ در سراسر جهان به آن نسبت داده میشود.
این گاز عمدتا زمانی ایجاد میشود که گاز ناشی از ژنراتورها یا خودروها در فضاهای با تهویه نامناسب جمع شود. مونوکسید کربن همچنین یکی از علتهای رایج مرگ در جریان آتشسوزیهای ساختمانی و جنگلی است.
مونوکسید کربن بهشدت به هموگلوبین موجود در خون متصل و مانع از اجرای نقش اصلی آن در انتقال اکسیژن در بدن میشود.
در حال حاضر، تنها درمان موجود برای مسمومیت با مونوکسید کربن دادن اکسیژن خالص ۱۰۰ درصد به بیماران است که گاهی زیر فشار در یک محفظه پرفشار انجام میشود.
اما حتی با این درمان هم حدود نیمی از جانبهدربردگان به آسیبهای قلبی و مغزی طولانیمدت دچار میشوند که این امر نیاز به درمانهای سریعتر و موثرتر را نشان میدهد.
پژوهشگران در مقالهای که در مجله پیانایاس (PNAS) منتشر شد، یادآور شدند که با وجود نرخ بالای مرگ و عوارض بلندمدت در جانبهدربردگان، تاکنون هیچ ماده خنثیکننده [یا اصطلاحا پادزهری] اختصاصی برای درمان مسمومیت با مونوکسید کربن وجود ندارد.
دانشمندان در این بررسی، یک مولکول پروتئینی به نام آرسیاوامــاچبیدیــسیسیسی (RcoM-HBD-CCC) طراحی کردند که مانند اسفنج، مونوکسید کربن را از خون جذب میکند.
این مولکول از پروتئین طبیعی آرسیاوام یا تنظیمکننده سوختوساز استفاده میکند که باکتری پارابورخولدریا زنووُرانس (Paraburkholderia xenovorans) آن را برای شناسایی مقدار بسیار کم مونوکسید کربن تولید میکند. این پروتئین به این شناخته میشود که بدون آنکه با اکسیژن یا سایر مولکولهای مهم بدن تداخل ایجاد کند، به مونوکسید کربن متصل میشود.
پژوهشگران بهطور خاص بر ساخت و مهندسی پسماندخوارهای مونوکسید کربن تمرکز کردند که پروتئینهایی با ساختاری مشابه هموگلوبیناند و حتی قویتر، به مونوکسید کربن متصل میشوند، اما اتصال کمتری با اکسیژن دارند.
آنها دریافتند که مولکول پسماندخوار آرسیاوامــاچبیدیــسیسیسی به شدت به مولکولهای مونوکسید کربن متصل میشود و زمان لازم برای پاکسازی نیمی از مونوکسید کربن در خون را به کمتر از یک دقیقه کاهش میدهد. در حالی که درمان با اکسیژن خالص بیش از یک ساعت طول میکشد.
دانشمندان نشان دادند که این درمان جدید در موشها میتواند مونوکسید کربن را بهسرعت از گلبولهای قرمز حذف کند و سپس بهطور ایمن از طریق ادرار از بدن خارج شود.
مارک گلدوین، نویسنده این مقاله از دانشکده پزشکی دانشگاه مریلند، گفت: «برخلاف سایر درمانهای مبتنی بر پروتئین، ما دریافتیم که این ترکیب تنها تغییرات حداقلی در فشار خون ایجاد کرد که یافتهای هیجانانگیز بود و امکان کاربرد بالینی این مولکول جدید را افزایش داد.»
دکتر گلدوین میگوید: «این [ترکیب] این ظرفیت را دارد که به یک پادزهر سریع و وریدی برای مونوکسید کربن تبدیل شود که میتوان آن را در بخش اورژانس به کار گرفت و یا حتی امدادگران در محل حادثه از آن استفاده کنند.»
دانشمندان امیدوارند پژوهشهای پیشبالینی بیشتری انجام دهند تا دامنه ایمن و موثر دوز آرسیاوامــاچبیدیــسیسیسی را برای درمان مسمومیت با مونوکسید کربن تعیین کنند.
© The Independent