به مناسبت سالروز کشته شدن مهسا (ژینا) امینی
و خیزش انقلابی «زن، زندگی، آزادی»
بیانیه جنبش جمهوریخواهان دموکرات و لائیک ایران
خیزش انقلابی «زن، زندگی، آزادی» که با کشته شدن مهسا (ژینا) امینی در ۲۵ شهریور ۱۴۰۱ (۱۶ سپتامبر ۲۰۲۲) آغاز شد، نقطه عطفی بیبدیل در تاریخ معاصر ایران به شمار میآید. این خیزش نه صرفاً یک اعتراض خیابانی، بلکه تحولی ژرف در عرصههای سیاسی، اجتماعی و فرهنگی کشور بود؛ تحولی که اعتبار و قانونیت نظم حاکم را از اساس به چالش کشید و چشماندازی نوین از آیندهای آزاد، برابر و انسانی ترسیم کرد.
خیزش «زن، زندگی، آزادی» مانیفست جنبشهای آینده و آغازگر روندی در جامعه ایران است که به تغییرات بنیادین اجتماعی، فرهنگی و نهایتاً سیاسی خواهد انجامید. این خیزش، فراتر از یک حرکت اعتراضی، در زمره گستردهترین و ریشهدارترین حرکتهای اجتماعی تاریخ معاصر ایران قرار دارد.
از مهمترین ویژهگیهای آن ماهیت غیردینی و ضد دینسالاری آن بود که مستقیماً بنیانهای نظام دینی حاکم را هدف قرار داد؛ این جنبش برای نخستین بار، زنان را بهعنوان کنشگران اصلی مبارزه اجتماعی-سیاسی ایران مطرح ساخت و نشان دادکه برابری جنسیتی نه یک خواست جانبی، بلکه محور آزادی و رهایی است؛ نسل جوان، بهویژه نسل دهه هشتاد، با شجاعت و آگاهی، پیشگام اعتراضات شد و الگویی نوین از مقاومت مدنی و شبکهای را رقم زدند؛ حرکت مردم از مرزهای قومی، زبانی و طبقاتی عبور کرد و تجربهای تازه از همبستگی ملی و انسانی آفرید.
این خیزش انقلابی اگرچه در کوتاهمدت تغییر سیاسی بنیادی به همراه نیاورد، اما در بلندمدت مسیر جامعه ایران را تغییر خواهد داد.
در کوتاهمدت، زنان توانستند خواست رد حجاب اجباری را تا اندازهای پیش ببرند، به ورزشگاهها راه پیدا کنند و تبعیض جنسیتی اعمالشده توسط جمهوری اسلامی را تا حدی (هرچند ناچیز) کاهش دهند.
اما دستاورهای بلندمدت آن بسیار عمیق و مهم خواهند بود: فرسایش اعتبار و قانونیت نظام دینی و اقتدارگرای حاکم، تقویت مطالبه برای آزادی، دموکراسی و جدایی دولت و دین (که ما لائیسیته مینامیم)، ارتقای جایگاه زنان، گسترش همبستگی قومی و اتنیکی، افزایش آگاهی نسل جوان و شکستهشدن دیوار ترس در جامعه؛ جهانی شدن صدای مردم ایران و افزایش محکومیت جمهوری اسلامی توسط جامعهی بین المللی و تداوم تولید هنر و ادبیات مقاومت در مقابل سیاهی و استبداد.
جمهوری اسلامی همچنان با زندان، شکنجه و اعدام تلاش میکند اعتراضات را سرکوب کند، اما نابسامانی اقتصادی، ناامنیها و افزایش دستگیریها و اعدامها، زمینه را برای خروشی جدید و قدرتمندتر از سال ۱۴۰۱ فراهم میآورد.
جنبش جمهوریخواهان دموکرات و لائیک ایران ضمن گرامیداشت یاد مهسا (ژینا) امینی و تمام جانباختگان این خیزش انقلابی، بار دیگر تعهد خود را به حمایت همهجانبه از مبارزات مردم ایران برای دستیابی به آزادی، دموکراسی، لائیسیته (جدائی دولت و دین)، برابری و عدالت اعلام میکند.
زن، زندگی، آزادی
۱۵سپتامبر ۲۰۲۵ – ۲۴ شهریور ۱۴۰۴