مجمع عمومی سازمان ملل متحد با تصویب قطعنامهای با ۷۸ رأی موافق، پرده از ابعاد جدیدی از نقض حقوق بشر توسط جمهوری اسلامی برداشت. این سند که اکنون به عنوان یکی از تندترین گزارشهای بینالمللی شناخته میشود، فراتر از محکومیتهای همیشگی، روی موضوعی دست گذاشته که جامعه جهانی را به وحشت انداخته است: «تروریسم کنسولی و سرکوب در خاک کشورهای بیگانه».
جزئیات هولناک از شکنجه خانوادهها و گروگانگیری دولتی در بخشهای جنجالی این قطعنامه، به صراحت ذکر شده است که نهادهای امنیتی برای ساکت کردن مخالفان در خارج از مرزها، به روش «گروگانگیری غیررسمی» روی آوردهاند. طبق مستندات ارائه شده به سازمان ملل، خانوادههای فعالان سیاسی در داخل ایران با احضارهای شبانه، تهدید به تجاوز و محرومیت از حقوق اولیه روبرو هستند تا فرزندان یا بستگانشان در لندن، پاریس یا واشینگتن مجبور به سکوت شوند. این گزارش تأکید میکند که فشار بر بازماندگان قربانیان پرواز PS752 و خانوادههای کشتهشدگان آبان ۹۸ به مرحلهای از «آزار سیستماتیک» رسیده است که در هیچ چارچوب حقوقی نمیگنجد.
سرکوب فرامرزی؛ وقتی خیابانهای اروپا ناامن میشود سازمان ملل در این قطعنامه برای نخستین بار به «نظارت دیجیتال» و استفاده از جاسوسافزارها برای تعقیب روزنامهنگاران در خارج از مرزها اشاره کرده است. جزئیات نشان میدهد که توطئههای ربایش و ترور مخالفان، که پیشتر در گزارشهای اطلاعاتی کشورهایی مثل آلمان و بریتانیا آمده بود، اکنون در یک سند رسمی بینالمللی تایید شده است. این قطعنامه تصریح میکند که جمهوری اسلامی از سفارتخانهها و مراکز فرهنگی خود به عنوان پوششی برای شناسایی و تهدید مخالفان استفاده میکند؛ اقدامی که از سوی مجمع عمومی به عنوان نقض صریح معاهدات دیپلماتیک وین شناخته شده است.
آمار تکاندهنده اعدامها و زندانهای مخفی در بخش دیگری از این گزارش ۷۰۰ کلمهای، به افزایش بیسابقه آمار اعدامها اشاره شده است. طبق جزئیات فاش شده، صدور حکم اعدام برای جرایم غیرسیاسی به ابزاری برای «ایجاد وحشت عمومی» تبدیل شده است. همچنین، وضعیت وخیم بهداشتی و شکنجههای سفید در سلولهای انفرادی بندهای امنیتی (مانند بند ۲۰۹ اوین) به عنوان مصادیق بارز جنایت علیه بشریت مطرح شده است. جامعه جهانی در این سند نسبت به سرنوشت زندانیانی که بدون دسترسی به وکیل و در دادگاههای چند دقیقهای به قصاص محکوم میشوند، هشدار جدی داده است.
بنبست دیپلماتیک و انزوای تهران این قطعنامه در حالی تصویب شد که نمایندگان تهران تلاش گستردهای برای لابیگری و ممانعت از رای آوردن آن انجام داده بودند. اما افشای جزئیات مربوط به استفاده از تسلیحات جنگی علیه معترضان و شلیک مستقیم به چشم شهروندان در جریان اعتراضات اخیر، جایی برای دفاع باقی نگذاشت. اکنون با تصویب این سند، پرونده حقوق بشر ایران وارد فاز جدیدی شده است که میتواند منجر به ارجاع پرونده به شورای امنیت و تشدید بیسابقه تحریمهای بینالمللی شود.
منابع مورد استفاده برای تدوین این گزارش: این گزارش با استناد به دادههای خبری و تحلیلهای منتشر شده در وبسایت سازمان ملل متحد، خبرگزاری رویترز، بخش حقوق بشر گاردین، رادیو فردا، صدای آمریکا و ایراناینترنشنال تهیه و تدوین شده است.
برای مطالعه متن کامل و جزئیات فنی این قطعنامه در پایگاه دادههای سازمان ملل متحد، میتوانید به لینک زیر مراجعه کنید: UN Digital Library – Situation of human rights in the Islamic Republic of Iran (A/RES/80/L.30)