اقدام اخیر نهادهای امنیتی در ممانعت از سفر کاک حسن امینی، حاکم شرع مردمی کردستان و از چهرههای برجسته اهل سنت، به شهر قم جهت سخنرانی در مراسم سالگرد درگذشت آیتالله منتظری، بار دیگر چالشهای پیش روی آزادی بیان و تجمعات مذهبی مستقل در ایران را برجسته کرد. این مداخله که در آستانه برگزاری مراسم سالگرد مرجع تقلید منتقد صورت گرفت، نشاندهنده تداوم حساسیتهای امنیتی نسبت به هرگونه پیوند میان چهرههای شاخص مذهبی کردستان و جریانهای مستقل حوزه علمیه قم است. کاک حسن امینی که قرار بود به عنوان مهمان ویژه در این مراسم سخنرانی کند، پیش از خروج از منطقه با ممانعت صریح روبرو شد که این امر به لغو برنامهریزیهای قبلی برای این نشست مشترک انجامید.
تحلیلگران مذهبی معتقدند که این ممانعت فراتر از یک جلوگیری ساده از سفر است و در واقع تلاشی برای انسداد کانالهای ارتباطی میان نخبگان اهل سنت و مراجع شیعه منتقد ارزیابی میشود. آیتالله منتظری در دوران حیات خود همواره بر حقوق اقلیتهای مذهبی و لزوم رواداری تاکید داشت و حضور شخصیتی مانند کاک حسن امینی در مراسم او، میتوانست نمادی از «وحدت غیررسمی و مدنی» میان مذاهب اسلامی در ایران باشد. جلوگیری از این سفر نشان میدهد که نهادهای تصمیمگیر، نزدیکی فکری میان فعالان مذهبی منتقد در کردستان و قم را برنمیتابند و ترجیح میدهند روایتهای مذهبی همواره تحت نظارت و کنترل مستقیم ارگانهای رسمی باقی بماند.
فشارهای امنیتی بر کاک حسن امینی طی سالهای اخیر سابقهای طولانی دارد که شامل احضارهای متعدد به دادگاه ویژه روحانیت و محدودیت در ترددهای بینشهری بوده است. ممانعت از حضور در قم، در ادامه همان زنجیره محدودیتهایی است که با هدف منزوی کردن چهرههای تأثیرگذار مذهبی در مناطق سنینشین اعمال میشود. این رویکرد انقباضی در حالی رخ میدهد که مقامات رسمی همواره از «تقریب مذاهب» سخن میگویند؛ اما در عمل، از برگزاری نشستهای خودجوش و مستقلی که خارج از چهارچوبهای حکومتی شکل میگیرند، با ابزارهای امنیتی جلوگیری میکنند.
در نهایت، پرونده ممانعت از سفر کاک حسن امینی به قم، نمادی از بنبست در گفتگوهای میانفرهنگی و میانمذهبی در فضای سیاسی کنونی ایران است. وقتی مسیرهای قانونی و مدنی برای ابراز عقیده و گرامیداشت شخصیتهای تاریخی مسدود میشود، فضای نقد به لایههای زیرین و غیررسمی جامعه منتقل میگردد. تداوم رویکردهای حذفی علیه نخبگان مذهبی مستقل، تنها به تعمیق شکافهای موجود منجر شده و فرصتهای حیاتی برای تفاهم ملی و همزیستی مسالمتآمیز میان پیروان مذاهب مختلف را از بین میبرد.
منابع مورد استفاده برای تدوین این گزارش:
این گزارش بر پایه گزارشهای خبری ایراناینترنشنال، بیانیههای منتشر شده در کانال رسمی اطلاعرسانی کاک حسن امینی، اخبار حقوق بشری سایت ههنگاو و گزارشهای اختصاصی شبکه حقوق بشر کردستان تنظیم شده است.