مراسم بزرگداشت بهرام بیضایی در استکهلم، فراتر از یک سوگواری مرسوم، به صحنهای برای تجلی پیوند عمیق میان نسلهای مختلف هنر ایران تبدیل شد. حضور سوسن تسلیمی، ستارهای که درخشانترین آثار بیضایی با بازی او در حافظه سینمای ایران ثبت شده، در کنار دختران این هنرمند فقید، فضایی آکنده از نوستالژی و ایستادگی فرهنگی را رقم زد. تسلیمی که خود سالهاست طعم تبعید و دوری از وطن را چشیده، در این مراسم از بیضایی نه تنها به عنوان یک کارگردان، بلکه به عنوان «پژوهشگری خستگیناپذیر» یاد کرد که زبان و اسطوره ایرانی را از گرد و غبار فراموشی نجات داد. این گردهمایی در پایتخت سوئد، بار دیگر نشان داد که جغرافیای فرهنگی ایران مرزهای سیاسی را درنوردیده و در هر نقطهای از جهان که اندیشهای بیدار باشد، نام و یاد بیضایی زنده است.
دختران بهرام بیضایی در این مراسم با بازخوانی بخشهایی از یادداشتها و خاطرات شخصی پدرشان، وجوهی کمتر دیده شده از زندگی مردی را ترسیم کردند که تا آخرین لحظات حیات، دغدغهای جز اعتلای فرهنگ ایران نداشت. آنها بر این نکته تأکید ورزیدند که پدرشان هرگز پیوند خود را با خاک و زبان مادریاش نگسست و حتی در دورترین نقاط جهان نیز، ذهن و قلمش در فضای ایران سیر میکرد. حضور پرشور ایرانیان مقیم سوئد و نمایش بخشهایی از فیلمهای ماندگار او، جوی صمیمی و در عین حال پرشکوه ایجاد کرد که گویی برای چند ساعت، سالن مراسم را به قطعهای از خاک ایران تبدیل کرده بود؛ ایرانی که بیضایی همواره در پی کشف لایههای پنهان تاریخ و هویت آن بود.
سخنانی که در این شب به یادماندنی ایراد شد، بر یک مفهوم کلیدی متمرکز بود: «تداوم اندیشه بیضایی در نسلهای بعد». شرکتکنندگان بر این باور بودند که اگرچه جسم بیضایی دیگر در میان ما نیست، اما آثار او مسیری را گشوده است که راه بازگشت به ریشهها را برای نسل جوان هموار میکند. سوسن تسلیمی با لحنی متأثر، از بیضایی به عنوان آموزگاری یاد کرد که به بازیگران و مخاطبانش آموخت چگونه با اقتدار در برابر تندبادهای زمانه بایستند و هویت خود را حفظ کنند. این مراسم در واقع پاسخی فرهنگی به سالها بایکوت و حذفی بود که در داخل کشور نسبت به این نایغ بزرگ اعمال شده بود؛ پاسخی که نشان داد بزرگیِ هنر با بخشنامههای دولتی از میان نمیرود.
در حاشیه این مراسم، بحثهایی پیرامون لزوم آرشیو کردن و انتشار دقیق آثار منتشرنشده بیضایی نیز مطرح شد. همراهی چهرههای برجسته هنری در استکهلم با مطالبات خانواده بیضایی برای صیانت از میراث او، نشاندهنده شکلگیری یک عزم بینالمللی برای جلوگیری از تحریف یا فراموشی آثار اوست. این شب، شبِ پیوند دوباره «باشو» و «نایی» با خالقشان بود؛ شبی که در آن تلخیِ مرگ در غربت، زیر سایه عظمتِ میراثی که بیضایی از خود به جا گذاشته بود، کمی تلطیف شد.
در نهایت، مراسم استکهلم ثابت کرد که بهرام بیضایی فراتر از یک نام، یک «مکتب فکری» است که حتی در دوری از خانه نیز پیروانی وفادار دارد. حضور سوسن تسلیمی در این مراسم، نمادی از وفاداری به اصالت هنری بود که بیضایی منادی آن بود. این گزارش تحلیلی که بر پایه پوشش خبری بیبیسی فارسی از مراسم استکهلم، ویدیوهای منتشر شده توسط بنیاد فرهنگی سهراب در سوئد، گزارشهای ارسالی کاربران در شبکههای اجتماعی و یادداشتهای تحلیلی سایت رادیو فردا درباره رابطه هنری بیضایی و تسلیمی تنظیم شده، گواهی بر این مدعاست که یاد او در قلب تاریخ هنر ایران برای همیشه ثبت شده است.
منابع مورد استفاده برای تدوین این گزارش: این گزارش بر پایه خبر اختصاصی بیبیسی فارسی از مراسم استکهلم، گزارشهای تحلیلی رادیو فردا پیرامون رابطه هنری بیضایی و تسلیمی، مستندات ویدیویی منتشر شده توسط بنیاد فرهنگی سهراب در سوئد و یادداشتهای منتشر شده در وبسایت خبری-تحلیلی زیتون تنظیم شده است.